Ένας Έλληνας, ο Γιάννης Ιωάννου, μπήκε στη φυλετική κοινωνία των ιθαγενών της Αυστραλίας (των Αβοριγίνων), έζησε μαζί τους τρία και πλέον χρόνια και έγινε καθολικά αποδεκτός από τους φύλαρχους και τα μέλη των φυλών στην έρημο της κεντρικής Αυστραλίας.

Έμαθε τη γλώσσα τους, σπούδασε τη μυθολογία τους, μελέτησε τις δοξασίες τους και μυήθηκε τελικά στην κοινωνία τους, έγινε «Έννομος Άντρας», ένας από αυτούς.

Δοκιμάστηκε, πέρασε μέσα από τους κύκλους και τις διαδικασίες που ορίζει ο άγραφος νόμος τους. Παιδί προσφύγων Ελλήνων μεταναστών βλάχικης καταγωγής, του Δημήτρη και της Μαρίας, από το Ίστιπ της πρώην Γιουγκοσλαβίας, μετανάστευσε στην Αυστραλία με τους γονείς του στα μέσα της δεκαετίας του 1970.

Όπως λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής του, Τάσος Τάμης, που ερεύνησε το «φαινόμενο» Ιωάννου, ο τελευταίος είχε ένα δύσκολο παρελθόν. Ως παιδί πέρασε μέσα από την λαίλαπα που φέρνει μαζί της η ζωή σε όλους όσοι προτιμούν να ανδρωθούν μακριά από τις συμβουλές των γονέων και των δασκάλων. Κυνήγησε χίμαιρες και θέρισε θύελλες.

Ο Γιάννης με τους γονείς του επέστρεψαν στην Ελλάδα, όπου ως νέος ασχολήθηκε με το τραγούδι και τη σύνθεση. Μετά, πάλι πίσω στην Αυστραλία. Ως νέος οικογενειάρχης, όμως, και πάλι δοκιμάστηκε από μία σειρά δύσκολων συγκυριών που τον έφεραν αντιμέτωπο με αγαπημένα του πρόσωπα και τις αρχές. Οι νέες περιπέτειες αυτή τη φορά τον προσγείωσαν στην πραγματικότητα.

Αυτή την εποχή ανακάλυψε τους Αβορίγινες, τις δοξασίες τους, τα μυστήριά τους. Τον συγκίνησαν η απλότητα της ζωής των ντόπιων, η φυσικότητα των συνηθειών τους, οι ομοιότητες των μύθων τους με τους ελληνικούς, ο μονότονος ρυθμός της μουσικής τους, το δέσιμό τους με τον χώρο τους, το χώμα, το φως, το νερό.

Στην ηθογραφία τους αναγνώρισε τους επικούριους φιλοσόφους, τη λιτότητα και την τέρψη που προσφέρει ακόμη και η στέρηση, η αυτοσυγκράτηση, η εγκράτεια, η αποχή από τις όποιες επιθυμίες. Εγκαταλείπει τα εγκόσμια και αυτοεκτοπίζεται στην έρημο της κεντροδυτικής Αυστραλίας για πάνω από τρία χρόνια. Εκεί συγχρωτίζεται με τις απομονωμένες φυλές της ερήμου.

Γίνεται ένας από αυτούς στην προσπάθειά του να αποβάλει τον «άλλο εαυτό του», να αναστηθεί, να ξαναγεννηθεί, να εξαγνιστεί, να πετάξει από πάνω του ό,τι του τυραννούσε την ψυχή, ότι του προσέβαλε τη συνείδηση. Να δοκιμαστεί για τα κρίματά του, τις αστοχίες του.

Έμαθε να ζει με τους ντόπιους, να παίρνει μέρος στο κυνήγι τους, να συμμετέχει στις πολυήμερες αποστολές εξαγνισμού τους στην έρημο, μακριά από τους καταυλισμούς.

Έμαθε τη ντοπιολαλιά τους -την Pitjatjantjara- και απέκτησε τον σεβασμό των φυλάρχων και των ανδρών της φυλής. Εκεί γνώρισε και τους ντόπιους αρτιζάνους, τους μουσικούς και τους ζωγράφους, που δούλευαν τα χρώματα του περιβάλλοντος.

Εκεί γνώρισε και τον μεγάλο Αβορίγινα καλλιτέχνη, τον διάσημο πλέον ζωγράφο Yannima Tommy Watson, κοντά στην πόλη της κεντρικής ερήμου, Alice Springs. Αργότερα τους καλλιτέχνες αυτούς ο Γιάννης θα τους αναδείξει, θα τους προστατεύσει και θα αγωνιστεί για τα δίκαιά τους.

Τα έργα των Αβοριγίνων καλλιτεχνών πωλούνται πανάκριβα στις μεγάλες γκαλερί του κόσμου.

Ο Γιάννης γίνεται ο καλλιτεχνικός ιμπρεσσάριός τους, ο πρέσβης τους στις μεγαλουπόλεις της Μελβούρνης και του Σίδνεϊ, όπου ανοίγει κι εκεί γκαλερί. Η αναγνώρισή του από τους αρχηγούς των φυλών είναι καθολική. Δεν χρειάζεται να εκδίδει άδεια για να μπαίνει στους καταυλισμούς. Είναι ένας από αυτούς.

Με τη διαμονή του και τις συνεχείς επισκέψεις του γίνεται βαθύς μύστης των νόμων και του πολιτισμού των ντόπιων, κοινωνός της παράδοσης και των δοξασιών τους.

Στη συνέχεια αποφασίζει, ύστερα από την επιμονή των φύλαρχων της ερήμου, να μυηθεί, να γίνει «Law Man», νομικά ώριμος άντρας, με τα έθιμα και τις παραδόσεις των φυλών της ερήμου.

Η διαδικασία των ιεροτελεστιών διαρκεί οκτώ εβδομάδες, δύο μήνες με επίπονες και επώδυνες δοκιμασίες για να ακονίσει την αντοχή του, να δείξει ότι εσωτερικά είναι έτοιμος να γίνει πνευματικό παιδί των Αβοριγίνων. Περνά και τη δοκιμασία αυτή και πανηγυρικά οι ντόπιοι χρίζουν τον Έλληνα δικό τους «Άντρα». Ο Έλληνας Αβορίγινας της ερήμου.

Μέσα από τις γκαλερί του με έργα των Αβοριγινών επιχειρεί τώρα να διεκδικήσει για λογαριασμό των ιθαγενών τα δίκαιά τους, να τους προστατεύσει οικονομικά από αυθαίρετες αγορές, από την εκμετάλλευση.

Δέχεται σκληρές επιθέσεις από ανθρώπους και φορείς, που έως τώρα εκμεταλλεύονταν τα έργα των ιθαγενών.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 γίνεται σχεδόν αποκλειστικός έμπορος των έργων τέχνης των ιθαγενών, πράγμα που συγκεντρώνει την οργή των ιδιοκτητών όλων των γκαλερί που εξειδικεύονταν σε αγοροπωλησίες πινάκων ιθαγενών. Ο Γιάννης δεν αποβλέπει απλά στο κέρδος, δεν επιδίδεται σε εμπορευματοποίηση της τέχνης τους.

Σκοπός του είναι να διαδώσει την τέχνη αυτή και να διασφαλίσει μια έντιμη και αξιοπρεπή ζωή στους ντόπιους καλλιτέχνες. Οι μεθοδευμένες εκστρατείες φθοράς εναντίον του, από τους άλλους γκαλερίστες δεν τελεσφορούν. Πέφτουν στο κενό, αφού οι ίδιοι οι ιθαγενείς καλλιτέχνες και οι φύλαρχοι τον προστατεύουν.

Ο Γιάννης συγκεντρώνει στις άνετες αίθουσες των εκθέσεών του πίνακες όψιμης τέχνης των ιθαγενών Papunya boards and wandjina barks. Στα μέσα της δεκαετίας του 2000 αναδεικνύεται ως ο μεγαλύτερος dealer των έργων του Yannima Tommy Watson, τα οποία και διατίθενται πανάκριβα στην αυστραλιανή και διεθνή αγορά.

Στο βιβλίο των εθνογράφων Harry Beran και Graig Barry με τίτλο Shields of Oceania που εκδόθηκε το 2005 παρουσιάζεται η πλουσιότατη συλλογή του Γιάννη Ιωάννου από τις φυλές των Ιθαγενών της κεντρικής Αυστραλίας.

Ο «Έλληνας Αβορίγινας» αποφασίζει να δημιουργήσει ειδική βιβλιοθήκη στην αίθουσα τέχνης του με έργα που αναφέρονται στην τέχνη των ιθαγενών, την τεχνοτροπία τους, τις διαστάσεις και τις επιδράσεις της τέχνης τους.

Μέχρι το 2010 κατορθώνει να συγκεντρώσει εκατοντάδες τόμους τους οποίους και φιλοξενεί στη γκαλερί του στο Σίδνεϊ.

Το 2004 ιδρύει στο Σίδνεϊ τη δική του αίθουσα τέχνης, τη δική του γκαλερί, δίδοντάς της τη συμβολική ονομασία «Αγάθων», στο όνομα του μεγάλου Αθηναίου τραγικού ποιητή του 5ου αιώνα Αγάθωνος (448-400 π.Χ) του οποίου τα έργα έχουν χαθεί, όπως ήταν χαμένα και τα έργα των Αβοριγίνων, η τέχνη και η συμβολή τους.

Η Γκαλερί «Αγάθων» αναδεικνύεται τώρα ως η μεγαλύτερη αίθουσα τέχνης που φιλοξενεί έργα των διασημότερων Αβοριγίνων καλλιτεχνών, γεγονός που προσελκύει το ενδιαφέρον της κρατικής τηλεόρασης και του τύπου, όπου και φιλοξενούνται πολύωρες συνεντεύξεις σε βάθος.

Πίνακες αξίας εκατομμυρίων δολαρίων εκτίθενται στην αίθουσα τέχνης Αγάθων, όπου και συγκεντρώνεται καθημερινά πλήθος από φιλόμουσους και φιλότεχνους διανοούμενους να δουν τον Yannima Tommy Watson, να μιλήσουν με τον Γιάννη Ιωάννου.

Ο τελευταίος ταξιδεύει διαρκώς στην έρημο, ενθαρρύνει τους ντόπιους καλλιτέχνες να δημιουργήσουν, τους πείθει να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, να μην είναι θύματα αδίστακτων εμπόρων της τέχνης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ