Ουσιώδεις μεταρρυθμίσεις του συστήματος υγείας

Του Νεκτάριου Ανδρεαδάκη*

 Η ριζική αναδιοργάνωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) αποτελεί τη σημαντικότερη κοινωνική πρόκληση της σύγχρονης εποχής. Το προτεινόμενο μεταρρυθμιστικό σχέδιο, διαρθρωμένο σε έξι ολοκληρωμένους πυλώνες, εισάγει μια δομική αλλαγή παραδείγματος. 
Μετακινεί το κέντρο βάρους από το παραδοσιακό, δαπανηρό και δυσλειτουργικό «νοσοκομειοκεντρικό» μοντέλο σε ένα σύγχρονο «ασθενοκεντρικό» σύστημα, όπου η υγεία προσεγγίζεται ολιστικά ως κατάσταση ευεξίας, υποστηριζόμενη από την πρόληψη, την ψηφιακή καινοτομία και την άμεση, δίκαιη φροντίδα. 
Το βασικότερο πλεονέκτημα αυτής της ολοκληρωμένης πρότασης είναι η οριστική εξάλειψη των γεωγραφικών και οικονομικών ανισοτήτων, διασφαλίζοντας καθολική και δωρεάν πρόσβαση για κάθε πολίτη. 
Μέσα από τον στρατηγικό σχεδιασμό και τη διακυβέρνηση (Πυλώνας 1), εισάγεται ο «Χάρτης Υγείας» βάσει Health NeedsAssessment. Αυτό σημαίνει ότι ο επανασχεδιασμός των δομών δεν γίνεται πλέον τυχαία, αλλά με βάση τις πραγματικές δημογραφικές και επιδημιολογικές ανάγκες κάθε περιοχής. 
Παράλληλα, η διοικητική μεταρρύθμιση με το break-up των Υγειονομικών Περιφερειών (ΥΠΕ) και την εναρμόνισή τους με τις 13 Διοικητικές Περιφέρειες της χώρας επιτρέπει τον άμεσο συντονισμό με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, βελτιώνοντας την ευελιξία και την κατανομή των πόρων. 
Επιπλέον, η επανασύσταση του ΕΚΕΠΥ ως «επιχειρησιακού εγκεφάλου» εγγυάται τον κεντρικό έλεγχο των ροών, των κλινών και των επειγόντων περιστατικών, εξαλείφοντας τις χαοτικές αναμονές. 
Στο επίπεδο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (Πυλώνας 2), το σχέδιο προσφέρει τεράστια πλεονεκτήματα, μετατρέποντας τα Κέντρα Υγείας σε αυτόνομες μονάδες ικανές να διαχειριστούν το 80% των περιστατικών. 

Image

Η θεσμοθέτηση διεπιστημονικών ομάδων υγείας (γιατροί, νοσηλευτές, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί) αποφορτίζει τον γιατρό και προσφέρει σφαιρική υποστήριξη στον ασθενή. 
Η εισαγωγή Ψηφιακών Κέντρων Υγείας και Τηλεϊατρικής εξασφαλίζει ότι οι κάτοικοι σε νησιωτικές, ορεινές και δυσπρόσιτες περιοχές απολαμβάνουν την ίδια ποιότητα φροντίδας με τους κατοίκους των αστικών κέντρων.
Εξαιρετικά καινοτόμος είναι και η έμφαση στην πρόληψη, με εθνικά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) και τη θεσμοθέτηση φορολογικών ελαφρύνσεων ή bonus για τους πολίτες που συμμετέχουν συστηματικά σε αυτά. 
Η νοσοκομειακή μεταρρύθμιση (Πυλώνας 3) εισάγει τις Μονάδες Ημερήσιας Νοσηλείας (ΜΗΝ) για χειρουργεία και θεραπείες χωρίς διανυκτέρευση, γεγονός που αποσυμφορεί άμεσα τις κλίνες των μεγάλων νοσοκομείων. 
Με την καθολική εφαρμογή των DRGs (Diagnosis-RelatedGroups) επιτυγχάνεται πλήρης διαφάνεια, αυστηρός έλεγχος του κόστους και δίκαιη αποζημίωση των νοσοκομειακών μονάδων από τον ΕΟΠΥΥ. 
Στον τομέα της διοίκησης και του ανθρώπινου δυναμικού (Πυλώνας 4), το πλεονέκτημα εντοπίζεται στην καθιέρωση αμιγώς τεχνοκρατικών κριτηρίων επιλογής των διοικητών, οι οποίοι θα διαθέτουν υποχρεωτικά μεταπτυχιακές σπουδές στο Management Υγείας και θα δεσμεύονται από συμβόλαια απόδοσης (KPIs)
. Η θέσπιση ενός νέου μισθολογίου και κινήτρων αποτελεί το ισχυρότερο όπλο για την ανάσχεση του BrainDrain, προσελκύοντας νέους επιστήμονες πίσω στη χώρα, ενώ ο μηχανισμός αυτόματης κάλυψης των κενών λόγω συνταξιοδότησης βάζει τέλος στην υποστελέχωση. 
Η χρηματοδοτική και ψηφιακή καινοτομία (Πυλώνας 5) φέρνει επανάσταση στην καθημερινότητα του πολίτη με τη δραστική μείωση των out-of-pocket (ιδιωτικών) δαπανών υγείας, οι οποίες σήμερα στην Ελλάδα είναι από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Η πλήρης και επαρκής κάλυψη από τον ΕΟΠΥΥ, σε συνδυασμό με την κατάργηση του Clawback και του Rebate στις εργαστηριακές ειδικότητες από την πρώτη ημέρα, διασφαλίζει τη βιωσιμότητα των παρόχων.
Ο Ενιαίος Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας (EHR) με cloud-based πρόσβαση επιτρέπει σε ασθενείς και γιατρούς να έχουν άμεση πρόσβαση στο ιατρικό ιστορικό από παντού, εκμηδενίζοντας τις άσκοπες επαναλαμβανόμενες εξετάσεις και τη σπατάλη, ενώ η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) αναβαθμίζει κατακόρυφα τη διαγνωστική ακρίβεια.
Τέλος, η διασφάλιση της Εθνικής Υγειονομικής Ασφάλειας (Πυλώνας 6) μέσω ενός μόνιμου μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων εγγυάται ότι το ΕΣΥ θα παραμένει όρθιο και πλήρως λειτουργικό ακόμα και σε περιόδους πανδημιών ή φυσικών καταστροφών. 
Η αρχιτεκτονική του προγράμματος συμπληρώνεται από πέντε εξειδικευμένα επιχειρησιακά σχέδια που αποδεικνύουν τον ρεαλισμό της πρότασης. Η ίδρυση της Ανεξάρτητης Αρχής Διαφάνειας στην Υγεία (Α.Α.Δ.Υ.) προστατεύει το δημόσιο χρήμα, μετατρέποντας τα έσοδα από την πάταξη της διαφθοράς σε πόρους για το σύστημα. 
Η επανίδρυση της Σχολιατρικής Υπηρεσίας θωρακίζει την υγεία της νέας γενιάς μέσω της πρώιμης ανίχνευσης και της αγωγής υγείας στα σχολεία, ακολουθώντας τα διεθνή πρότυπα του WHO και της UNICEF. 
Η ίδρυση του Εθνικού Συμβουλίου Κοινωνικών Εταίρων (ΕΣΥΚΕ), μέσω της συγχώνευσης του ΚΕΣΥ και του ΕΣΑΝ, δημιουργεί έναν ενιαίο, ισχυρό θεσμό επιστημονικής τεκμηρίωσης και κοινωνικού διαλόγου με τετραετή θητεία, μακριά από κυβερνητικές παρεμβάσεις. 
Επιπλέον, ο εξορθολογισμός των προμηθειών μέσω της Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου Προμηθειών Υγείας (ΚΕΕΠΥ) εγγυάται την εξάλειψη των «φωτογραφικών» διαγωνισμών. 
Επιπρόσθετα, η οικονομική αξιοποίηση των τουριστικών ροών, με τη θεσμοθέτηση εισιτηρίου 20 ευρώ στην ΠΦΥ και το billing των ιδιωτικών ασφαλιστικών των αλλοδαπών επισκεπτών, μετατρέπει μια λειτουργική «μαύρη τρύπα» σε μια ισχυρή πηγή εσόδων, ύψους άνω των 66 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως για το σύστημα. 
Συμπερασματικά, η πρόταση αυτή δεν αποτελεί ένα θεωρητικό ευχολόγιο, αλλά έναν ολοκληρωμένο, κοστολογημένο και ψηφιακά προηγμένο οδικό χάρτη. Μετατρέποντας την υγεία από «δαπάνη» σε «επένδυση», το σχέδιο εγγυάται ένα δημόσιο, ποιοτικό, δίκαιο και αποτελεσματικό σύστημα, ικανό να προσφέρει σε κάθε πολίτη τη φροντίδα και την αξιοπρέπεια που του αξίζει.

*Ανδρεαδάκης Νεκτάριος, δημοτικός σύμβουλος Ηρακλείου (2014-2019), μέλος Συντονιστικού Οργάνου νομού Ηρακλείου του κινήματος «Ελπίδα για Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού