Αύξηση κατολισθητικών φαινομένων: Η κλιματική κρίση επιδρά δραματικά στο γεωλογικό ανάγλυφο

Αυξημένη συχνότητα και ένταση παρουσιάζουν τους τελευταίους μήνες τα κατολισθητικά φαινόμενα σε αρκετές περιοχές της χώρας, με εντονότερα περιστατικά σε Ήπειρο, Ιόνιο, Ηλεία και Μεσσηνία. Σύμφωνα με ερευνητές της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών, η ένταση και η συχνότητα των κατολισθητικών φαινομένων που εκδηλώνονται το τελευταίο διάστημα στην ελληνική επικράτεια αναδεικνύουν μια νέα πραγματικότητα, ότι «η κλιματική κρίση επιδρά καταλυτικά στο πολυσχιδές μορφολογικό ανάγλυφο, καθιστώντας την έγκαιρη επιστημονική παρέμβαση κρίσιμο παράγοντα για την πολιτική προστασία».

Κλιμάκια της ΕΑΓΜΕ έχουν ήδη μεταβεί και επιχειρούν σε Ήπειρο, Ζάκυνθο, Κέρκυρα, Ηλεία, Μεσσηνία, Μετέωρα και Νάξο, προγραμματίζοντας παρεμβάσεις καθώς όπως εξηγούν στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων «τα κατολισθητικά φαινόμενα που έχουν προκληθεί στην παρούσα φάση είναι αρκετά σοβαρά και χρήζουν λήψης μέτρων».

Η έξαρση των γεωδυναμικών φαινομένων που καταγράφεται το τελευταίο διάστημα είναι αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης φυσικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως τονίζει ο γενικός διευθυντής της ΕΑΓΜΕ, Διονύσιος Γκούτης. Βρίσκεται η ιδιαίτερη γεωλογική δομή της χώρας, με την κυριαρχία εδαφικών σχηματισμών που παρουσιάζουν χαμηλή συνεκτικότητα και υψηλή ευπάθεια στην αποσάθρωση. «Το έντονο μορφολογικό ανάγλυφο με τις απότομες κλίσεις των πρανών δημιουργεί συνθήκες φυσικής αστάθειας, οι οποίες πλέον ενεργοποιούνται βίαια από την κλιματική κρίση. Οι έντονες και παρατεταμένες βροχοπτώσεις οδηγούν σε ταχύ κορεσμό του εδάφους και αύξηση των πιέσεων του πόρου των υδάτων, με αποτέλεσμα την υπέρβαση των ορίων διατμητικής αντοχής των πετρωμάτων και την εκδήλωση κατολισθήσεων και καθιζήσεων μεγάλης κλίμακας», σημειώνει ο κ. Γκούτης.

Ο καθηγητής Τηλεανίχνευσης και Μορφοτεκτονικής, διευθυντής του εργαστηρίου Τηλεανίχνευσης στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Μανώλης Βασιλάκης, επισημαίνει ότι υπάρχει μία αλυσιδωτή αντίδραση, η οποία ξεκινάει από τις πυρκαγιές του καλοκαιριού και τις πλημμύρες αμέσως μετά, που επηρεάζουν πολύ περισσότερο τις περιοχές που έχουν καεί. «Αυτή είναι μία αλυσιδωτή αντίδραση και είναι λογικό όπου έχουμε πυρκαγιά το καλοκαίρι ή είχαμε πυρκαγιά κάποια προηγούμενα καλοκαίρια σιγά σιγά να έρθουμε στην κατάσταση να έχουμε πλημμύρες και κατολισθήσεις. Μέσα από αυτή τη διαδικασία ξέρουμε λοιπόν τη μελλοντική εξέλιξη. Άρα από τη στιγμή που ξεσπούν οι πυρκαγιές το καλοκαίρι, αμέσως θα πρέπει η Πολιτεία να προβεί σε έργα τα οποία να προλάβουν τις κατολισθήσεις», τονίζει ο κ. Βασιλάκης.

Η ΕΑΓΜΕ, που αποτελεί θεσμικό τεχνικό σύμβουλο της Πολιτείας, επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση των γεωκινδύνων απαιτεί μετάβαση από τη διαχείριση της κρίσης στην πρόληψη. «Το επιστημονικό δυναμικό της ΕΑΓΜΕ εργάζεται αδιάλειπτα για τη μετατροπή της γεωλογικής πληροφορίας σε ασπίδα πολιτικής προστασίας. Η επιστημονική τεκμηρίωση και η εγκυρότητα των δεδομένων μας αποτελούν τη μοναδική ασφαλή βάση για τον σχεδιασμό ανθεκτικών υποδομών» υπογραμμίζει ο Διονύσιος Γκούτης.

Η Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης (ΟΑΠ) της ΕΑΓΜΕ, έπειτα από μνημόνιο συνεργασίας με την Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη διαχείριση κρίσεων. Όπως τονίζει ο κ. Γκούτης, «με ταχύτατα αντανακλαστικά, τα μέλη της ΟΑΠ επεμβαίνουν στο σημείο της καταστροφής, αναλύοντας τη δυναμική των γεωλογικών φαινομένων και καθοδηγώντας τις Αρχές με συγκεκριμένες οδηγίες για την προστασία των πολιτών».

Ο κ. Βασιλάκης υπογραμμίζει ότι χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στην πρόληψη και σε σύγχρονα μέσα, αξιοποιώντας τεχνικές δορυφορικής παρατήρησης, προτού βρεθεί η Πολιτεία αντιμέτωπη με τις εκ των υστέρων συνέπειες αυτών των φαινομένων. «Αν είμαστε προετοιμασμένοι και έχουμε κάνει τις κατάλληλες μελέτες και τις κατάλληλες παρατηρήσεις στο στάδιο της πρόληψης, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε ή να κατασκευάσουμε έργα τα οποία θα προλάβουν κάποια τέτοια φαινόμενα», καταλήγει ο κ. Βασιλάκης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
*φωτογραφία από αρχείο: Κέρκυρα