«Βόρεια Μακεδονία»: Η συμφωνία και οι αντιδράσεις

Ποικίλες αντιδράσεις προκαλεί η συμφωνία για το όνομα «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας» την οποία ο Πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, και ο Σκοπιανός ομόλογός του, Ζόραν Ζάεφ, ανακοίνωσαν σε διάγγελμά τους προς τους λαούς των δύο χωρών.

Ο κ. Τσίπρας, μετά την οριστικοποίηση της συμφωνίας, μετέβη στο Προεδρικό Μέγαρο, όπου ενημέρωσε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο.

Κατά τον διάλογο που είχαν, ο Πρωθυπουργός έκανε λόγο για μια «καλή συμφωνία» και για μια «διπλωματική νίκη», ενώ προανήγγειλε τη διεξαγωγή ειδικής συνεδρίασης της Βουλής για την ενημέρωση της εθνικής αντιπροσωπείας.

Ωστόσο, όπως ξεκαθάρισε, η συμφωνία με την ΠΓΔΜ θα κυρωθεί από το ελληνικό Κοινοβούλιο, αφότου ολοκληρωθεί η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης στη γειτονική χώρα.

«Πλέον η ευθύνη εναπόκειται στην ΠΓΔΜ, να κάνει πράξη και σε συνταγματικό επίπεδο αυτά για τα οποία δεσμεύτηκε» διαμήνυσε, από την πλευρά του, ο κ. Παυλόπουλος. 

Ακολούθως, ο κ. Τσίπρας επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τους πολιτικούς αρχηγούς, τους οποίους ενημέρωσε για το περιεχόμενο της συμφωνίας.

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρόεδρος της Ν.Δ., Κυριάκος Μητσοτάκης, χαρακτήρισε «κακή» τη συμφωνία και κάλεσε τον Πρωθυπουργό να μην την υπογράψει.  «Αποδοχή της “μακεδονικής γλώσσας” και της “μακεδονικής εθνότητας” συνιστούν μη αποδεκτή εθνική υποχώρηση» έσπευσε να προσθέσει.

Υιοθετώντας μια πιο μετριοπαθή στάση, το Κίνημα Αλλαγής επιφυλάχθηκε να αξιολογήσει το επίσημο σχέδιο συμφωνίας, προκειμένου να διαπιστώσει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις, ενώ επανέλαβε ότι «είναι υπέρ της λύσης, αλλά όχι οποιασδήποτε λύσης».

Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, εξήγησε ότι με τη συμφωνία δίνεται «πράσινο φως» στην ανασφάλεια και την αποσταθεροποίηση της περιοχής, ενώ εστίασε και στην παραμονή των αλυτρωτικών «σπερμάτων», επικαλούμενος τα περί «Μακεδόνα πολίτη» και «μακεδονικής γλώσσας».

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος της Ένωσης Κεντρώων,Βασίλης Λεβέντης, επανέλαβε την πάγια θέση του κόμματος για την μη παραχώρηση του ονόματος «Μακεδονία» και δεσμεύτηκε ότι θα κάνει ό,τι μπορεί για να ακυρώσει τη συμφωνία.

Νωρίς, το πρωί, ο επικεφαλής των ΑΝΕΛ και υπουργός Άμυνας, Πάνος Καμμένος, ξεκαθάρισε ότι οι βουλευτές του κόμματος δεν πρόκειται να εγκρίνουν μια λύση, η οποία περιλαμβάνει τον όρο «Μακεδονία».

Αλ. Τσίπρας: Μεγάλη διπλωματική νίκη 

Κατά το διάγγελμα που απηύθυνε προς τον ελληνικό λαό, ο κ. Τσίπρας διαβεβαίωσε ότι οι βόρειοι γείτονές μας «δεν έχουν και δεν μπορούν να διεκδικήσουν καμία σχέση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό της Μακεδονίας».

Επιτυγχάνεται, έτσι, ένας σαφής διαχωρισμός μεταξύ της Ελληνικής Μακεδονίας και των Βόρειων Γειτόνων μας, ενώ μπαίνει οριστικό τέλος στον αλυτρωτισμό που ενέχει η σημερινή Συνταγματική τους ονομασία».

Όσον αφορά το ζήτημα της υπηκοότητας, υποστήριξε ότι στα έγγραφα των γειτόνων θα αναγράφεται «πολίτης της Βόρειας Μακεδονίας», ενώ ξεκαθάρισε ότι η γλώσσα διαχωρίζεται απολύτως από την ελληνο-μακεδονική γλωσσική κληρονομιά.

Ειδική μνεία έκανε και στην πρόβλεψη για αφαίρεση οποιασδήποτε αλυτρωτικής αναφοράς στο Σύνταγμα της γειτονικής χώρας, καθώς απαλείφονται οι αναφορές σε μακεδονική μειονότητα, ενώ αντικαθίσταται το άρθρο για την προστασία των συνόρων, με απάλειψη των προβληματικών αναφορών.

Αναφερόμενος στον χρόνο επικύρωσης της συμφωνίας, ο Πρωθυπουργός υποστήριξε ότι «η Ελλάδα θα κυρώσει τη συμφωνία μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της συνταγματικής αναθεώρησης της γειτονικής χώρας».

«Εφόσον η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν ευδοκιμήσει τότε αυτοδικαίως ακυρώνεται η πρόσκληση για ένταξη στο ΝΑΤΟ και δεν εκκινούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε.» προειδοποίησε, στη συνέχεια.

Έτσι, ανέλυσε, «η χώρα μας διασφαλίζει πλήρως και απόλυτα τα συμφέροντα της και δεν απεμπολεί το σχετικό διαπραγματευτικό  της πλεονέκτημα».

Ζάεφ: Ιστορική η λύση

Κατά το διάγγελμά του προς τον λαό της γειτονικής χώρας, ο πρωθυπουργός Ζάεφ υποστήριξε ότι η συμφωνία διαφυλάττει τη «μακεδονική εθνική και πολιτιστική ταυτότητα», καθώς η εθνικότητα θα είναι «Μακεδόνες / πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας».

Σύμφωνα με τον ίδιος, μάλιστα, μόλις η συμφωνία κυρωθεί από την ΠΓΔΜ και την Αθήνα, θα σταλεί επιστολή στον γ.γ. του ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε., η οποία θα αναφέρει ότι δεν υπάρχουν άλλα εμπόδια στο ζήτημα της ένταξης σ’ αυτόν τον οργανισμό.

Ν. Κοτζιάς: Η συμφωνία είναι καλή

«Η συμφωνία είναι καλή. Κακή είναι η αξιωματική αντιπολίτευση. Κακή και ανιστόρητη, εκτός πραγματικότητος, είναι η σημερινή ηγεσία της Ν.Δ. Θέλει να διχάσει χώρα προκειμένου να μην φανεί ο εσωκομματικός της διχασμός» ανέγραψε στο Twitter ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Κοτζιάς.

Συγχαρητήρια από τη διεθνή κοινότητα

Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες «χαιρέτισε» - με ανακοίνωση που έδωσαν στη δημοσιότητα οι υπηρεσίες του - τη συμφωνία των κυβερνήσεων της Ελλάδας και της ΠΓΔΜ με την οποία διευθετείται το ζήτημα της ονομασίας και «συνεχάρη» τις δύο πλευρές για την «αποφασιστικότητά τους να τερματίσουν αυτή τη μακρόχρονη διένεξη», τονίζοντας πως οι δύο κυβερνήσεις επέδειξαν «ηγετικό ρόλο» στην περιοχή των Βαλκανίων «και πέραν αυτής».

«Σε ό,τι αφορά τις συνομιλίες ανάμεσα στην Ελλάδα και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ο Γενικός Γραμματέας χαιρετίζει τη συμφωνία η οποία διευθετεί τη διένεξη ανάμεσα στα μέρη, όπως αυτή περιγράφεται στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών 817 (1993) και 845 (1993). 

»Εγκωμιάζει τα μέρη για την αποφασιστικότητά τους να φέρουν αυτή τη μακρόχρονη διένεξη σ’ ένα τέλος, επιδεικνύοντας ηγετικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή και πέραν αυτής. Συγχαίρει όλους όσοι συμμετείχαν εποικοδομητικά στις προσπάθειες που οδήγησαν σε αυτή τη συμφωνία. 

«Φόρο τιμής στον Νίμιτς»

Επιθυμεί να αποτίσει φόρο τιμής στον προσωπικό απεσταλμένο του κ. Μάθιου Νίμιτς, ο οποίος ενσαρκώνει τις αξίες της επιμονής, της υπομονής και της διπλωματίας χαμηλών τόνων, διότι διευκόλυνε την επίτευξη αυτής της ιστορικής συμφωνίας για πολλά χρόνια», αναφέρει η ανακοίνωση που έδωσαν στη δημοσιότητα οι υπηρεσίες του ΓΓ του ΟΗΕ. 

«Ο Γενικός Γραμματέας προτρέπει όλους τους πολίτες και στις δύο χώρες να ενωθούν για να προχωρήσει η διαδικασία αυτή μπροστά. Επαναλαμβάνει τη δέσμευση των Ηνωμένων Εθνών να προσφέρουν κάθε απαραίτητη υποστήριξη, τόσο μέσω του προσωπικού του απεσταλμένου, όσο και μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών, ταμείων και προγραμμάτων του ΟΗΕ», προστίθεται στο κείμενο.

«Ο Γενικός Γραμματέας είναι πεπεισμένος ότι η επίλυση αυτής της μακρόχρονης διένεξης θα έχει θετικές επιπτώσεις στην Ευρώπη και πέραν αυτής και ελπίζει ότι τα μέρη και σε άλλες παρατεταμένες διενέξεις θ’ αντλήσουν έμπνευση από αυτή την εξέλιξη και θα εργαστούν προς τη διευθέτησή τους μέσω διαπραγματεύσεων χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση», καταλήγει η ανακοίνωση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στηρίζουν τη συμφωνία Αθηνών-Σκοπίων για το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, επισημαίνει ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, η οποία κάνει λόγο για «ιστορική συμφωνία» που θα ενισχύσει την περιφερειακή ασφάλεια και ευημερία των δύο χωρών.

Παράλληλα, επαινείται η πολιτική βούληση που επέδειξαν οι πρωθυπουργοί της Ελλάδας και της ΠΓΔΜ, ενώ γίνεται ειδική αναφορά στη μακροχρόνια προσπάθεια που κατέβαλε ο ειδικός διαμεσολαβητής του ΟΗΕ Μάθιου Νίμιτς.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες συγχαίρουν τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και Ζόραν Ζάεφ και χαιρετίζουν την ιστορική συμφωνία για την επίλυση της διαφωνίας του ονοματολογικού. 

»Αυτή η επίλυση θα ωφελήσει τις δύο χώρες και θα ενισχύσει την περιφερειακή ασφάλεια και ευημερία. Οι πρωθυπουργοί Ζάεφ και Τσίπρας επέδειξαν όραμα, θάρρος και επιμονή στην προσπάθειά τους για αμοιβαία αποδεκτή λύση. 

»Χαιρετίζουμε επίσης την αφοσίωση του διαμεσολαβητή του ΟΗΕ Μάθιου Νίμιτς για τις συνεχείς προσπάθειές που κατέβαλε επί δύο δεκαετίες και πλέον για να τερματιστεί αυτή η διένεξη. Είμαστε έτοιμοι να στηρίξουμε αυτή τη συμφωνία, όπως ζήτησαν οι δύο χώρες», αναφέρει η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Η επίτευξη συμφωνίας για το Σκοπιανό προκάλεσε τη θετική αντίδραση μιας σειράς ξένων αξιωματούχων. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, συνεχάρη τους ηγέτες των δύο χωρών. «Χάρη σε σας το απίθανο γίνεται πιθανό» έσπευσε να προσθέσει.

Συγχαρητήρια απέστειλε και η επικεφαλής της Ε.Ε. για την εξωτερική πολιτική, Φεντερίκα Μογκερίνι, χαιρετίζοντας την αποφασιστικότητα και τις ηγετικές ικανότητες των Τσίπρα – Ζάεφ, ενώ παράλληλα, έκανε λόγο για «ιστορική συμφωνία».

Ο αρμόδιος Επίτροπος για τη Διεύρυνση της Ε.Ε., Γιοχάνες Χαν, επιπλέον, χαρακτήρισε τη σημερινή εξέλιξη ως ένα «ιστορικό και ενθαρρυντικό κατόρθωμα, το οποίο ωφελεί και τις δύο πλευρές».

Εκ μέρους του ΝΑΤΟ, ο επικεφαλής της Συμμαχίας, Γενς Στόλντενμπεργκ, καλωσόρισε την «ιστορική συμφωνία» και ευχαρίστησε τις δύο χώρες για τις προσπάθειες που κατέβαλλαν το τελευταίο διάστημα.

Την αναγγελία των πρωθυπουργών Ελλάδας και ΠΓΔΜ, χαιρέτισε και ο ειδικός απεσταλμένος του γ.γ. του ΟΗΕ, Μάθιου Νίμιτς, ο οποίος συνεχάρη τα μέρη «για την επιτυχή ολοκλήρωση των συνομιλιών και την επίλυση της μεταξύ τους διαφοράς».

Για ιστορική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και ΠΓΔΜ έκανε λόγο, από την πλευρά του, ο επικεφαλής των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Ούντο Μπούλμαν. «Η σημερινή επιτυχία είναι μια απόδειξη ότι οι προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις είναι ικανές να επιλύουν πολύχρονες διαφωνίες και να κάνουν δύσκολους συμβιβασμούς» τόνισε, μεταξύ άλλων.

Μαξίμου: Τα κέρδη από τη συμφωνία

Η κυβέρνηση, αμέσως μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, απαρίθμησε τα κέρδη για την Ελλάδα, παραπέμποντας -μεταξύ άλλων- στα εξής:

• Η συμφωνία ανταποκρίνεται απόλυτα στην εθνική γραμμή για σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό για χρήση erga omnes, που διατηρεί η χώρα εδώ και 20 χρόνια.
• Η αποδοχή της χρήσης erga omnes αποτελεί μεγάλη διπλωματική επιτυχία για την Ελλάδα, δεδομένου ότι στο παρελθόν αυτό δεν είχε γίνει αποδεκτό ούτε ως βάση συζήτησης. Αυτό σημαίνει ότι οι γείτονές μας όχι μόνο θα χρησιμοποιούν το συμφωνηθέν όνομα στις διεθνείς τους σχέσεις, στους διεθνείς οργανισμούς, στα διεθνή fora και στα διεθνή έγγραφα, αλλά και στο εσωτερικό της χώρας.
• Το όνομα «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας», που θα αναγνωρίζεται στη χώρα μας ως «Severna Makedonja» βάζει τέλος στον αλυτρωτισμό που ενείχε η ονομασία «Δημοκρατία της Μακεδονίας», το οποίο αποτελούσε τη συνταγματική ονομασία της γείτονος και με το οποίο είχε ήδη αναγνωριστεί από περισσότερα από 140 κράτη σε διμερές επίπεδο, μεταξύ των οποίων τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα.
• Η κυβέρνηση ωστόσο πέτυχε όχι μόνο την αποδοχή του erga omnes αλλά και την υποχρέωση της γείτονος να προχωρήσει άμεσα σε συνταγματική αναθεώρηση.
• Η συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί τεράστια νίκη της Ελλάδας, δεδομένου ότι δεν περιλαμβανόταν στην εθνική γραμμή, όπως αυτή διαμορφώθηκε τα τελευταία 20 χρόνια και ακολουθήθηκε από όλες τις μετέπειτα κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, αλλά αποτέλεσε κόκκινη γραμμή της σημερινής κυβέρνησης, αλλά και ότι ουδέποτε στο παρελθόν έχει συμφωνήσει χώρα σε αλλαγή του Συντάγματός της βάσει διεθνούς συμφωνίας