Κοκορέτσι: Από που κρατάει η σκούφια του; Είναι ελληνικός ο μεζές του Πάσχα;

Το κοκορέτσι είναι από τα πιο χαρακτηριστικά πασχαλινά εδέσματα, συνοδεύοντας το ψήσιμο του οβελία την Κυριακή του Πάσχα.

Πρόκειται για έναν από τους δημοφιλέστερους μεζέδες στο τραπέζι και συνήθως τρώγεται πριν καν βγει το αρνί από τη σούβλα. Σε όσους αρέσει ξέρουν καλά ότι πρόκειται για ένα μερακλίδικο πιάτο, που όμως, έχει μπελαλίδικη προετοιμασία.

Κοκορέτσι: Οι ρίζες της ονομασίας του

Αν και πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για ένα ελληνικό πιάτο, οι ρίζες του κοκορετσιού χάνονται στα βάθη του χρόνου, καθώς παρόμοια εδέσματα συναντώνται ήδη στην κουζίνα των Βυζαντινών. Τότε, το έλεγαν πλεκτήν, κοιλιόχορδα, και χορδόκοιλα: Τα δύο τελευταία διασώζονται με την έννοια του τυλιγμένου εντέρου στα ελληνικά ιδιώματα, της Κέρκυρας ως τσοιλίχουρδα, της Φιλιππούπολης ως χορδόκοιλα, της Χίου ως σοιλίγουρδα, των Ποντίων ως χορδόγκοιλα, του Ζαγορίου και των Αργυράδων ως χορδή, της Θεσσαλίας ως χουρδή, της βόρειας Πελοποννήσου ως κορδιά ή κόρδα, και του Βογατσικού ως κουρδί.

Σε μεσαιωνικές πηγές συναντώνται οι όροι «γαρδούμιον» και «γαρδούμενον», από τους οποίους εξελίχθηκαν οι λέξεις «γαρδούμπα» και «γαρδουμπάκια», μια μικρότερη εκδοχή του κοκορετσιού στην ελληνική κουζίνα. Η λέξη «γαρδούμιον» έχει λατινική ρίζα, προερχόμενη από το caldumen, το οποίο συνδέεται με τα caldus ή calidus, δηλαδή «ζεστός» ή «καυτός».

Η λέξη κοκορέτσι, σύμφωνα με τον Γιώργο Μπαμπινιώτη, προέρχεται από την αλβανική λέξη kukurec. Πρόκειται για λέξη-δάνειο, όπως αναφέρει ο Τουρκοαρμένιος γλωσσολόγος Σεβάν Νισανιάν, από σερβοκροατικό και βουλγαρικό kukuruza, που αρχικά σήμαινε καλαμπόκι σε αυτές τις γλώσσες. Σύμφωνα με τον γλωσσολόγο η ελληνική λέξη δεν προέρχεται από την αλβανική kukurec, αλλά ότι και οι δύο λέξεις είναι συγγενικές, και δανείστηκαν από τις νότιες σλαβικές γλώσσες ανεξάρτητα.

Η τουρκική ονομασία kokoreç εμφανίζεται για πρώτη φορά το 1920 στο διήγημα «Lokanta Esrarı» του Ομέρ Σεϊφετίν. Όπως σημειώνει ο ίδιος, γνώρισε το έδεσμα όταν του το σύστησε ένας Αθηναίος που εργαζόταν σε εστιατόριο της Κωνσταντινούπολης, παρουσιάζοντάς το ως ελληνική σπεσιαλιτέ φτιαγμένη από λεπτά έντερα. Η λέξη kokoreç αποτελεί δάνειο από την ελληνική «κοκορέτσι».

Το κοκορέτσι, που πριν χρόνια βρέθηκε σε λίστα του Taste Atlas, συναντάται εκτός από τη χώρα μας στα Βαλκάνια, την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, αποτελώντας έναν αγαπημένο μεζέ, ο οποίος εκτός από τη σούβλα ψήνεται και στον φούρνο.