Στο μικροσκόπιο οι εκσκαφές για την κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα

Νέο κύκλο ερευνών γύρω από την ασφάλεια των παλαιών κτιρίων, τις εργασίες σε όμορα οικόπεδα και τις ευθύνες όσων εμπλέκονται σε οικοδομικά έργα μέσα στον πυκνό αστικό ιστό, έχει ανοίξει η κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα.

Οι Αρχές επιχειρούν να διαπιστώσουν αν η πτώση του κτιρίου συνδέεται με τις εργασίες κατεδάφισης και εκσκαφής που πραγματοποιούνταν δίπλα του, ενώ παράλληλα επανέρχεται η συζήτηση για το πώς πρέπει να συντηρούνται, να ελέγχονται και να ασφαλίζονται οι πολυκατοικίες.

Η πολυκατοικία που κατέρρευσε βρισκόταν στην οδό Αλκμήνης 22, στα Πετράλωνα, και σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία το συμβάν σημειώθηκε την ώρα που στο διπλανό οικόπεδο βρίσκονταν σε εξέλιξη εργασίες για την ανέγερση νέας οικοδομής. Τα πρώτα σενάρια που εξετάζουν οι Αρχές στρέφονται στις εκσκαφές και στο αν είχαν ληφθεί τα απαιτούμενα μέτρα αντιστήριξης, ιδιαίτερα από τη στιγμή που οι εργασίες γίνονταν σε άμεση επαφή με παλαιό κτίριο.

Πέντε πρόσωπα στο μικροσκόπιο της έρευνας

Για την υπόθεση οδηγήθηκαν στον εισαγγελέα πέντε άτομα, μεταξύ των οποίων ο ιδιοκτήτης του έργου, ο εργολάβος, ο επιβλέπων μηχανικός και δύο εργαζόμενοι, ενώ σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία για παραβάσεις της πολεοδομικής νομοθεσίας. Στη συνέχεια αφέθηκαν ελεύθεροι, μέχρι να ολοκληρωθεί η προκαταρκτική εξέταση που διατάχθηκε για να διαπιστωθεί αν υπήρξαν παραλείψεις ή παραβιάσεις των κανόνων ασφαλείας.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται οι άδειες, οι μελέτες, οι επιβλέψεις και οι τεχνικές παρεμβάσεις στο γειτονικό οικόπεδο. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η άδεια κατεδάφισης αφορούσε παλαιό διώροφο κτίσμα με ισόγειο κατάστημα και αποθήκη, το οποίο είχε ανεγερθεί το 1956, ενώ στη συνέχεια προβλεπόταν η ανέγερση νέας οικοδομής.
 

Το κρίσιμο ερώτημα της αντιστήριξης

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε περιπτώσεις βαθιών εκσκαφών δίπλα σε υφιστάμενα κτίρια, ειδικά όταν πρόκειται για παλαιές κατασκευές, τα έργα αντιστήριξης είναι καθοριστικής σημασίας. Τοίχοι αντιστήριξης, μεταλλικές πασσαλώσεις ή διαφράγματα σκυροδέματος είναι ορισμένες από τις τεχνικές λύσεις που εφαρμόζονται ώστε να αποτραπεί η υποχώρηση του εδάφους και να προστατευθούν τα γειτονικά κτίρια.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις που έχουν δημοσιευθεί, δεν φαίνεται να είχαν εφαρμοστεί επαρκή μέτρα αντιστήριξης στο σημείο της εκσκαφής, κάτι που εξετάζεται ως βασικό ενδεχόμενο για την κατάρρευση. Παράλληλα, αναφέρεται ότι το σκάμμα θεμελίωσης φέρεται να είχε παραμείνει ανοιχτό για μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός που θα μπορούσε να έχει επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τη στατικότητα του γειτονικού κτιρίου.
 

Παλαιότητα, φθορά και αστικός κίνδυνος

Ένα ακόμη ζήτημα που εξετάζεται είναι η κατάσταση του ίδιου του κτιρίου που κατέρρευσε. Η πολυκατοικία ήταν παλαιά και είχε ανεγερθεί πριν από την εφαρμογή των σύγχρονων αντισεισμικών κανονισμών, κάτι που σημαίνει ότι ο φέρων οργανισμός της ενδέχεται να είχε μειωμένες αντοχές σε σχέση με τις νεότερες κατασκευές. Η πολύχρονη φθορά, η διάβρωση των υλικών και τυχόν παλαιότερες παρεμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν επιβαρυντικά σε τέτοιες περιπτώσεις.

Οι μηχανικοί τονίζουν ότι τα κτίρια δεν καταρρέουν χωρίς λόγο και ότι όταν εκτελούνται εργασίες δίπλα σε παλιές οικοδομές, απαιτείται αυξημένη προσοχή, συνεχής επίβλεψη και πλήρης συμμόρφωση με τις μελέτες. Το περιστατικό στα Πετράλωνα επαναφέρει το ερώτημα κατά πόσο οι έλεγχοι στις οικοδομές και στις εργασίες σε γειτονικά οικόπεδα είναι επαρκείς, ιδίως σε περιοχές με παλαιό κτιριακό απόθεμα.
 

Τι αλλάζει για τις πολυκατοικίες

Την ίδια ώρα, σε εξέλιξη βρίσκεται νομοθετική πρωτοβουλία για τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου που διέπει τις σχέσεις συνιδιοκτησίας στις πολυκατοικίες. Σύμφωνα με όσα έχουν παρουσιαστεί από το υπουργείο Δικαιοσύνης, στόχος είναι να αναμορφωθεί το πλαίσιο του νόμου 3741/1929, ώστε να αντιμετωπιστούν προβλήματα που αφορούν κανονισμούς πολυκατοικιών, κοινόχρηστα, διαχωρισμό διαμερισμάτων, επισκευές και αξιοποίηση ακινήτων.

Μεταξύ των βασικών αλλαγών που συζητούνται είναι η ευκολότερη τροποποίηση κανονισμών πολυκατοικιών, η ταχύτερη είσπραξη κοινοχρήστων, η δημιουργία αποθεματικού για μελλοντικές εργασίες και η υποχρεωτική ασφάλιση των κτιρίων. Η σχετική νομοθετική πρωτοβουλία δεν συνδέεται αποκλειστικά με την κατάρρευση στα Πετράλωνα, ωστόσο το περιστατικό αναδεικνύει με δραματικό τρόπο την ανάγκη για οργανωμένη συντήρηση και σαφέστερες ευθύνες.
 

Οι ευθύνες ιδιοκτητών και διαχειριστών

Το νέο πλαίσιο που προετοιμάζεται κινείται προς την κατεύθυνση μιας πιο οργανωμένης διαχείρισης των πολυκατοικιών, με μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη, στη συντήρηση και στη δυνατότητα λήψης αποφάσεων χωρίς χρονοβόρες εμπλοκές μεταξύ συνιδιοκτητών. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι διαχειριστές και οι ιδιοκτήτες θα κληθούν να λειτουργούν με μεγαλύτερη συνέπεια σε ζητήματα τεχνικών ελέγχων, επισκευών, ασφαλιστικής κάλυψης και οικονομικής πρόβλεψης για κοινές ανάγκες.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε παλαιές πολυκατοικίες, όπου οι καθυστερήσεις σε επισκευές, η έλλειψη αποθεματικού και η δυσκολία λήψης αποφάσεων μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρά προβλήματα. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τις σχέσεις μεταξύ συνιδιοκτητών, αλλά και την ασφάλεια των ενοίκων, των περιοίκων και όσων εργάζονται σε όμορα έργα.

Μέχρι να ολοκληρωθεί η πραγματογνωμοσύνη και η προκαταρκτική εξέταση, οι Αρχές δεν αποκλείουν κανένα ενδεχόμενο. Το κρίσιμο είναι να διαπιστωθεί αν η κατάρρευση προκλήθηκε αποκλειστικά από τις εργασίες στο διπλανό οικόπεδο ή αν συνέβαλαν και άλλοι παράγοντες, όπως η παλαιότητα του κτιρίου, η κατάσταση των θεμελίων, η ποιότητα των υλικών και τυχόν παλαιότερες φθορές.