Υποστήριξη προσφύγων στο Αιγαίο: Τουλάχιστον 98 νεκροί ή αγνοούμενοι στα θαλάσσια σύνορα της χώρας το 2025

Στον απολογισμό της ανθρωπιστικής κρίσης που προκαλεί το μεταναστευτικό για το έτος 2025 προχώρησε η "Υποστήριξη προσφύγων στο Αιγαίο". Σε ανακοίνωσή της επισημαίνει ότι στη διάρκεια του 2025 τουλάχιστον 98 πρόσφυγες πέθαναν ή αγνοούνται στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας. Πιο συγκεκριμένα στην ανακοίνωση επισημαίνονται τα εξής:

«Σχεδόν ενάμιση μήνα μετά το πολύνεκρο ναυάγιο στη Χίο στις 3 Φεβρουαρίου 2026, όπου 15 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και ένα παιδί εξακολουθεί να αγνοείται έπειτα από σύγκρουση σκάφους του Λιμενικού με βάρκα που μετέφερε πρόσφυγες/ισσες, και λίγο πριν τη συμπλήρωση ενός χρόνου από το τραγικό ναυάγιο της Λέσβου της 3ης Απριλίου 2025, όπου επτά άνθρωποι (ανάμεσά τους τρεις γυναίκες και τρία παιδιά) έχασαν τη ζωή τους, δημοσιεύουμε σήμερα τον ετήσιο απολογισμό των θανατηφόρων περιστατικών στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας για το 2025.

Τουλάχιστον 58 πρόσφυγες και προσφύγισσες ανασύρθηκαν νεκροί/ες και ακόμα 40 αγνοούνται (και θεωρούνται πλέον νεκροί) σε 28 θανατηφόρα περιστατικά (εκ των οποίων 16 ναυάγια) στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας το 2025. Οι αριθμοί αυτοί προκύπτουν από τα στοιχεία που δημοσιεύουμε σήμερα για το σύνολο του έτους 2025, μετά από δική μας συλλογή και επεξεργασία, με βάση δημόσια διαθέσιμες πηγές.

Επιπλέον, στην τουρκική πλευρά του Αιγαίου, καταγράψαμε τουλάχιστον 53 νεκρούς και 3 αγνοούμενους σε 10 περιστατικά. Αν και οι αριθμοί αυτοί δεν είναι εξαντλητικοί, καθώς η δημοσίευση των επίσημων τουρκικών δεδομένων είναι αρκετά σύνθετη, προκύπτει ότι και στις δύο πλευρές του Αιγαίου και την ευρύτερη περιοχή της Κρήτης, τουλάχιστον 154 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται το 2025 σε 38 θανατηφόρα περιστατικά. Σημειώνουμε, επίσης, ότι έχουμε καταγράψει τουλάχιστον 23 σορούς που έχουν εντοπιστεί χωρίς να συνδέονται με συγκεκριμένο ναυάγιο ή περιστατικό, και πιθανότατα σχετίζονται με προσφυγικά περιστατικά, οι οποίοι δεν συμπεριλαμβάνονται στο παραπάνω νούμερο.

Από τα 28 θανατηφόρα περιστατικά με νεκρούς/ές ή αγνοούμενους/ες, 14 σημειώθηκαν στο Βόρειο Αιγαίο, 11 στο Νότιο Αιγαίο και 3 στην Κρήτη. Επιπλέον, το 2025 καταγράφηκαν τουλάχιστον 18 γυναίκες και 10 παιδιά νεκρά ή αγνοούμενα.

Σε κάποια από αυτά τα περιστατικά υπάρχουν καταγεγραμμένες αναφορές για ενέργειες που χρήζουν ανεξάρτητης διερεύνησης ως πιθανές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άσκησης βίας στα σύνορα.

Η εικόνα αυτή παραμένει ελλιπής. Σύμφωνα με εκθέσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, ο πραγματικός αριθμός νεκρών και αγνοουμένων στη Μεσόγειο είναι πιθανό να είναι υψηλότερος, καθώς πολλά ναυάγια δεν αναφέρονται ή δεν εντοπίζονται ποτέ, ιδιαίτερα στην Κεντρική Μεσόγειο, και έχουν εξαιρετικά τραγικό απολογισμό θυμάτων, λόγω του ανοιχτού πελάγους. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) καταγράφει 197 νεκρούς και αγνοούμενους/ες σε 17 θανατηφόρα περιστατικά στις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Λιβύης και της Αιγύπτου.

Ακόμα και μετά τον θάνατό τους, τα θύματα και οι επιζώντες/ώσες συχνά στερούνται βασικών δικαιωμάτων όπως η ταυτοποίηση και αξιοπρεπής ταφή των νεκρών, η ενημέρωση των οικογενειών τους και η αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Η έλλειψη αποτελεσματικής και ανεξάρτητης διερεύνησης των συνθηκών των ναυαγίων υπονομεύει το κράτος δικαίου και διαιωνίζει την ατιμωρησία.

Η RSA, με την υποστήριξη του γερμανικού Ιδρύματος PRO ASYL, έχει αναλάβει εντός του 2025 τη νομική συνδρομή σε πολλαπλά περιστατικά ναυαγίων με νεκρούς/ές ή αγνοούμενους/ες, ιδιαίτερα στη Λέσβο, το Φαρμακονήσι και αλλού. 

Οι θάνατοι αυτοί δεν αποτελούν «τραγικά συμβάντα», αλλά προβλέψιμο αποτέλεσμα της απουσίας ασφαλών και νόμιμων διαδρομών και των συστηματικών πρακτικών αποτροπής που εφαρμόζονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, κατά παράβαση θεμελιωδών κανόνων διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών, αλλά αποτελεί νομική υποχρέωση. Η ριζική αναθεώρηση των ελληνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών για την παροχή διεθνούς προστασίας και τη διαχείριση των συνόρων, με γνώμονα τα θεμελιώδη δικαιώματα, παραμένει επιτακτική. Οι νεκροί/ές, οι αγνοούμενοι/ες και οι οικογένειές τους δικαιούνται αλήθεια, λογοδοσία και δικαιοσύνη.

Τα στοιχεία που δημοσιεύουμε βασίζονται στη δική μας συστηματική καταγραφή και επεξεργασία για το σύνολο του έτους, με βάση τις ανακοινώσεις του Ελληνικού και του Τουρκικού Λιμενικού, της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, δημοσιεύματα ελληνικών και διεθνών ΜΜΕ, καθώς και τις καταγραφές του Missing Migrants Project του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, του Alarm Phone και του Aegean Boat Report, και τη συλλογή στοιχείων της οργάνωσης Collective Aid. 

Εδώ βρίσκονται τα αντίστοιχα στοιχεία που είχαμε καταγράψει για το 2024.

Δείτε το πλήρες κείμενο με γραφήματα, οπτικοποιήσεις και χάρτες (ανοιχτά και διαθέσιμα για λήψη), εδώ: https://rsaegean.org/el/toulachiston-58-nekroi-k-40-agnooumenoi-prosfyges-isses-sta-thalassia-synora-tis-elladas-to-2025/»

Σ.σ.: κεντρική φωτογραφία αρχείου