Επιστήμονες προειδοποιούν: 7 στα 9«όρια του πλανήτη» έχουν ήδη ξεπεραστεί

Οξίνιση των ωκεανών και ξεπέρασμα των «ορίων του πλανήτη» προκαλούν ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα, σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση ερευνητικού ιδρύματος. Όπως επισημαίνεται, το επίπεδο οξίνισης έχει πλέον υπερβεί το όριο που θεωρείται συμβατό με σταθερά και βιώσιμα οικοσυστήματα, ενώ συνολικά επτά από τα εννέα πλανητικά όρια έχουν ξεπεραστεί.

Η έννοια των «ορίων του πλανήτη» καθιερώθηκε το 2009 από ομάδα περίπου τριάντα επιστημόνων, οι οποίοι τότε εκτιμούσαν ότι η ανθρωπότητα είχε ήδη ξεπεράσει τουλάχιστον τρία τέτοια όρια.

Τα ετήσια στοιχεία του Ινστιτούτου Ερευνών για το Κλίμα του Πότσνταμ (PIK) καταδεικνύουν συνεχή περιβαλλοντική υποβάθμιση. Ο απολογισμός του 2025 καταγράφει ότι το όριο της οξίνισης των ωκεανών μόλις ξεπεράστηκε, ενώ οι ερευνητές προειδοποιούν για περαιτέρω επιδείνωση και κινδύνους για τη θαλάσσια ζωή.

Η βασική αιτία της οξίνισης είναι η απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από τους ωκεανούς, το οποίο παράγεται από την καύση ορυκτών καυσίμων. Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι περίπου το 30% του πλεονάζοντος CO2 που έχει απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα έχει απορροφηθεί από τους ωκεανούς.

Η αύξηση της οξίνισης σε σχέση με προηγούμενα έτη οφείλεται, μεταξύ άλλων, και στη βελτίωση των δεδομένων και την αναθεώρηση των υπολογισμών.

Τα υπόλοιπα έξι πλανητικά όρια που έχουν ξεπεραστεί αφορούν την κλιματική αλλαγή, την ακεραιότητα της βιόσφαιρας, τη χρήση γης, τον κύκλο του γλυκού νερού, τους βιογεωχημικούς κύκλους και την εισαγωγή νέων οντοτήτων όπως τα πλαστικά και τα χημικά προϊόντα. Αντίθετα, τα όρια που δεν έχουν ακόμη ξεπεραστεί είναι τα αερολύματα στην ατμόσφαιρα και το επίπεδο του όζοντος στη στρατόσφαιρα.

Η οξύτητα των ωκεανών μετράται μέσω του pH, με βασικό δείκτη τη συγκέντρωση αραγωνίτη, ενός μετάλλου απαραίτητου για τη ζωή των κοραλλιών και των οστρακόδερμων. Όσο αυξάνεται η οξίνιση, τόσο περισσότερο διαλύεται ο αραγωνίτης, με συνέπεια να απειλούνται σημαντικοί θαλάσσιοι οργανισμοί.

Το σχετικό όριο είχε οριστεί στο 80% της συγκέντρωσης πριν τη βιομηχανική εποχή, όμως οι ωκεανοί έχουν πλέον πέσει κάτω από αυτό το επίπεδο. Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι το pH στην επιφάνεια του ωκεανού έχει ήδη μειωθεί κατά περίπου 0,1 από την αρχή της βιομηχανικής εποχής, γεγονός που ισοδυναμεί με αύξηση 30-40% στην οξύτητα.

Αυτή η αλλαγή απειλεί οργανισμούς που σχηματίζουν κελύφη ή σκελετούς από ανθρακικό ασβέστιο, όπως κοράλλια και μαλάκια, με πιθανές επιπτώσεις στην διατροφική αλυσίδα.

Ο απολογισμός για το 2025 παρουσιάστηκε σε τηλεδιάσκεψη από τη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Σε ερώτηση για τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην κλιματική αλλαγή, ο διευθυντής του PIK, Γιόχαν Ρόκστρεμ, ανέφερε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει την υποστήριξη αξιόπιστων επιστημόνων.

Παράλληλα, ο πρώην πρόεδρος της Κολομβίας, Χουάν Μανουέλ Σάντος, τόνισε την ανάγκη οι κυβερνήσεις να ακούν την επιστήμη. Η πρώην πρόεδρος της Ιρλανδίας, Μέρι Ρόμπινσον, επεσήμανε ότι κάθε εθνικός προϋπολογισμός και εμπορική συμφωνία θα έπρεπε να εξετάζεται υπό το πρίσμα των ορίων του πλανήτη.

Σημειώνεται ότι οι ωκεανοί καλύπτουν το 70% της επιφάνειας της Γης και συγκεντρώνουν το 97% του νερού του πλανήτη.

Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ