Καύσωνας και ξηρασία "χτυπούν" την αγροτική παραγωγή και στην Κρήτη

Άνιση μάχη με τα ακραία φαινόμενα και την αύξηση της ξηρασίας και της ζέστης που συνοδεύουν την κλιματική αλλαγή δίνουν οι Έλληνες αγρότες, καθώς οι καλλιέργειες αποδεικνύονται ευάλωτες στις καιρικές συνθήκες των τελευταίων ετών.

Οι αγρότες ήδη μετρούν ζημιές από καύσωνες, σφοδρές βροχοπτώσεις και ασυνήθιστες θερμοκρασίες, που παλαιότερα σπάνιζαν αλλά πλέον εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα και έχουν ως αποτέλεσμα τη συρρίκνωση της παραγωγής πολλών προϊόντων. Και όσο το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής γίνεται πιο έντονο τόσο περισσότερο αναζητούνται οι λύσεις που θα θωρακίσουν την αγροτική παραγωγή της χώρας.

Πρόσφατη έρευνα της Goldman Sachs έδειξε ότι το σούπερ El Niño (Ελ Νίνιο) που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μπορεί να προκαλέσει τεράστιες ζημιές στις καλλιέργειες και να συμπαρασύρει τις τιμές των τροφίμων έως και 15,8% πάνω από τα σημερινά επίπεδα. Μολονότι οι επιπτώσεις του φαινομένου δεν έχουν φτάσει ακόμα στην περιοχή μας, η Ανατολική Μεσόγειος θεωρείται ένα από τα hotspots της κλιματικής αλλαγής και οι δυσάρεστες επιπτώσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια των τροφίμων είναι ορατές, με ή χωρίς σούπερ El Niño. Αυτό ήταν κάτι που φάνηκε και από τις ζημιές στις καλλιέργειες που προκλήθηκαν από τη σφοδρή κακοκαιρία του περασμένου Σαββατοκύριακου.

 

Image

Οι περιοχές που πλήττονται στην Ελλάδα

Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κλιματική Αλλαγή Κώστας Καρτάλης λέει στην «Καθημερινή» ότι σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία στην Ελλάδα διαπιστώνεται σημαντική αύξηση των ημερών κατά τις οποίες καταγράφεται κοινή εμφάνιση καύσωνα και ξηρασίας, από συνολικά 45 ημέρες για την περίοδο 1971-2000 σε συνολικά 150 ημέρες για την περίοδο 2001-2023.

«Κατά το παρόν διάστημα, οι σημαντικότερες επιπτώσεις για τον αγροτικό τομέα είναι σε περιοχές όπως η Θεσσαλία, η δυτική Στερεά Ελλάδα, η Κορινθία, οι Κυκλάδες και η Κρήτη που εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στον κλιματικό κίνδυνο της ξηρασίας. Μικρότερη ευαισθησία σημειώνεται στη δυτική Πελοπόννησο, στην κεντρική Στερεά Ελλάδα, στην Ηπειρο, στην Κεντρική Μακεδονία και τη Θράκη», σημειώνει. Αυτό αποτυπώνεται και στον χάρτη που δημιούργησε ο κ. Καρτάλης και οι συνεργάτες του. Σε αυτόν φαίνεται ξεκάθαρα ότι μεγάλα τμήματα της χώρας που φημίζονται για την αγροτική παραγωγή τους βρίσκονται ήδη στο «πορτοκαλί» και στο «κόκκινο».

   Οι σημαντικότερες επιπτώσεις για τον αγροτικό τομέα είναι σε περιοχές όπως η Θεσσαλία, η δυτική Στερεά Ελλάδα, η Κορινθία, οι Κυκλάδες και η Κρήτη που εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στον κλιματικό κίνδυνο της ξηρασίας. Μικρότερη ευαισθησία σημειώνεται στη δυτική Πελοπόννησο, στην κεντρική Στερεά Ελλάδα, στην Ηπειρο, στην Κεντρική Μακεδονία και τη Θράκη.

Παραδείγματα καλλιεργειών που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα μπορούν να εντοπιστούν σε πολλές περιοχές της χώρας. Ο βιοκλιματολόγος και μέλος του διδακτικού προσωπικού του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Γιάννης Χαραλαμπόπουλος λέει στην «Καθημερινη» ότι ένας τρόπος να διακρίνει κάποιος ποιες είναι οι καλλιέργειες που υποφέρουν περισσότερο είναι ο διαχωρισμός τους σε πολυετείς και μονοετείς ή ολιγοετείς.

«Στις μονοετείς καλλιέργειες υπάρχουν περιθώρια προσαρμογής. Για παράδειγμα, το βαμβάκι μπορεί κάποιος να το σπείρει και να το συγκομίσει όποτε επιτρέπεται από τις καιρικές συνθήκες. Οι πολυετείς καλλιέργειες, όπως η ελιά, δέχονται το στρες της κλιματικής αλλαγής κάθε χρόνο και αυτό λειτουργεί αθροιστικά εις βάρος τους. Δεν είναι εύκολο να κάνεις κάτι σημαντικό γι’ αυτό. Συνεπώς, είναι οι πολυετείς καλλιέργειες που δυσκολεύονται περισσότερο να προσαρμοστούν στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής», εξηγεί.  

 

Το παράδοξο της ελιάς

Μιλώντας για την ελιά, ο κ. Χαραλαμπόπουλος λέει ότι οι σοδειές ήδη δεν είναι ιδανικές σε περιοχές όπως η Κρήτη, η Πελοπόννησος, η Εύβοια και η Αιτωλοακαρνανία. Το παράδοξο στην περίπτωσή της είναι ότι, ενώ αντέχει τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού, δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις καιρικές συνθήκες του πιο θερμού χειμώνα. «Το μεγαλύτερο της πρόβλημα είναι οι υψηλές θερμοκρασίες του χειμώνα που εμποδίζουν τον σωστό βιολογικό κύκλο της. Η ελιά χρειάζεται κάποιες ώρες ψύχους, δηλαδή θερμοκρασία κάτω από επτά βαθμούς Κελσίου, για να πάρει το σήμα ότι πλησιάζει η άνοιξη και πρέπει να ξεκινήσει τον κύκλο της παραγωγής καρπού. Αν η ελιά δεν ανθίσει με τον ιδανικό τρόπο, τότε μειώνεται η παραγωγή». 
 

Το στρες των αμπελώνων

Τεκμηριωμένο είναι εδώ και καιρό το πρόβλημα στους ελληνικούς αμπελώνες. Ο κ. Χαραλαμπόπουλος επισημαίνει το παράδειγμα της Σαντορίνης που ήδη καταγράφει μείωση στην παραγωγή των φημισμένων κρασιών της, ενώ οι αμπελώνες στην κεντρική Πελοπόννησο και την Κεντρική Μακεδονία που έπαθαν σοβαρές ζημιές από τη χαλαζόπτωση της προηγούμενης εβδομάδας είναι πολύ πιθανό να χάσουν σχεδόν το σύνολο της παραγωγής τους. Ο κ. Χαραλαμπόπουλος λέει ότι η ξαφνική ακραία κακοκαιρία του περασμένου Σαββατοκύριακου ίσως να μην αποδίδεται στην κλιματική αλλαγή, αλλά η αυξημένη συχνότητα τέτοιων γεγονότων αποτελεί σίγουρα σύμπτωμά της.

   Ενα επιπλέον πρόβλημα για το αμπέλι είναι η ανάγκη του για δροσερές νύχτες. Πλέον έχουμε περισσότερες τροπικές νύχτες, στις οποίες η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 25 βαθμούς Κελσίου, και αυτό προκαλεί μεγάλα προβλήματα στις καλλιέργειες.

«Λόγω του ότι η Μεσόγειος θερμαίνεται, έχουμε διαθέσιμη περισσότερη υγρασία στην ατμόσφαιρα από το συνηθισμένο. Οταν αυτές οι θερμές και υγρές αέριες μάζες συναντούν ψυχρές αέριες μάζες από τον βορρά, τότε έχουμε καταιγιδοφόρα συστήματα όπως το πρόσφατο πριν από λίγες μέρες που έδωσε τις χαλαζοπτώσεις. Επειδή το αμπέλι αυτή την περίοδο έχει πετάξει φύλλα, κάποιοι καλλιεργητές ίσως πάρουν φέτος μηδενική σοδιά. Ενα επιπλέον πρόβλημα για το αμπέλι είναι η ανάγκη του για δροσερές νύχτες. Πλέον έχουμε περισσότερες τροπικές νύχτες, στις οποίες η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 25 βαθμούς Κελσίου και αυτό προκαλεί μεγάλα προβλήματα στις καλλιέργειες». 

Διαβάστε περισσότερα στο kathimerini.gr