Ο καύσωνας έλιωσε και τους παγετώνες

O καύσωνας και οι «τιμωρητικές» θερμοκρασίες της κλιματικής αλλαγής «καίνε» μέχρι και τις πιο ψηλές κορυφές. Τα δύο διαδοχικά κύματα καύσωνα που σάρωσαν στα τέλη Ιουνίου την Ευρώπη εξαφάνισαν στο πέρασμά τους και το χιόνι από τις κορυφές των αλπικών παγετώνων της Ελβετίας, πολύ νωρίτερα από ό,τι συνήθως.

Οι επιστήμονες τώρα προειδοποιούν ότι τους ερχόμενους μήνες ενδέχεται να λιώσουν πρωτοφανείς ποσότητες του εκτεθειμένου πλέον πάγου. «Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια κατάσταση στην οποία κανονικά θα έπρεπε να είμαστε τον Αύγουστο», σημειώνει στους New York Times ο Ματίας Χους, παγετωνολόγος στο Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Ζυρίχης.

Οι παγετώνες των Αλπεων παρέχουν νερό για πόση, άρδευση, παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και ψύξη πυρηνικών σταθμών σε όλη την Ευρώπη.

Κάθε χειμώνα το φρέσκο χιόνι που συσσωρεύεται στους παγετώνες τούς προστατεύει από τον ανοιξιάτικο ήλιο. Ωστόσο, μόλις αυτό λιώσει, αρχίζει να εξαφανίζεται ο πάγος, ο οποίος καθώς λιώνει χάνει ουσιαστικά αυτό το νερό μια για πάντα. Αυτό αφήνει λιγότερο νερό για μελλοντική χρήση, σημειώνουν οι New York Times. «Δεν είναι κάτι που θα συμβεί σε περίπου 100 χρόνια. Μιλάμε για 10 με 20 χρόνια από τώρα», εξηγεί ο Χους.

Η φετινή άνοιξη βρήκε τους παγετώνες της Ελβετίας με 25% λιγότερο χιόνι από τον μέσο όρο από το 2010 έως το 2020. Ακολούθησαν τα δύο κύματα καύσωνα, όπου οι θερμοκρασίες έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ σε Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία, Ελβετία και αλλού στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τους κλιματολόγους, η παρατεταμένη αυτή περίοδος ακραίας ζέστης συνδέεται άμεσα με την υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλεί ο άνθρωπος.

Μέχρι τις 29 Ιουνίου η συνολική ποσότητα χιονιού και πάγου στους αλπικούς παγετώνες είχε ήδη υποχωρήσει στα επίπεδα προ του περασμένου χειμώνα –ένα μήνα νωρίτερα απ’ ότι συνήθως–, σύμφωνα με εκτιμήσεις επιστημόνων. Μόνο το 2022, μια ακόμη χρονιά με ρεκόρ ζέστης για την Ευρώπη, το «ορόσημο» αυτό καταγράφηκε νωρίτερα κατά τρεις ημέρες, ση-μειώνουν οι New York Times.

Μετρήσεις

Οσο πιο γρήγορα λιώνει το χιόνι, τόσο περισσότερο χρόνο έχει ο καλοκαιρινός ήλιος να εξαφανίσει τον πάγο. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες οι ελβετικοί παγετώνες χάνουν κάθε χρόνο μεταξύ 1% και 4% του πάγου τους, ποσοστό ακόμη μεγαλύτερο για τις εξαιρετικά ζεστές χρονιές.

Σε μετρήσεις που πραγματοποίησε σε δύο ελβετικούς παγετώνες την περασμένη εβδομάδα, ο Χους είδε από πρώτο χέρι πόσο αυτοί έχουν στερέψει. Σε ένα σημείο στον παγετώνα του Ροδανού (Rhône Glacier), διαπίστωσε ότι το πάχος του πάγου έχει μειωθεί κατά ένα μέτρο, ή και περισσότερο, μέσα σε 10 ημέρες τον Ιούνιο.

Στον «Αλετς», τον μακρύτερο παγετώνα των Αλπεων, που εντοπίζεται σε υψόμετρο 3.000 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, το χιόνι είχε λασπώσει. Σύμφωνα με ανάλυση δορυφορικών εικόνων από παγετωνολόγους στο κολέγιο Nichols στο Ντάντλεϊ της Μασαχουσέτης, η «γραμμή χιονιού», όπως είναι γνωστό το όριο μεταξύ των χιονισμένων και των μη χιονισμένων περιοχών ενός παγετώνα, στον «Αλετς» συναντάται πλέον σε πολύ μεγαλύτερο υψόμετρο κατά τη διάρκεια του καύσωνα του Ιουνίου. Οι επιστήμονες έχουν σήμερα πολλές μεθόδους υψηλής τεχνολογίας για την παρατήρηση των παγετώνων. Ωστόσο, μια βασική μέθοδος από τον 19ο αιώνα παραμένει: καρφωμένες μέσα στον πάγο μακριές ράβδοι αποκαλύπτουν πώς η επιφάνεια του παγετώνα γίνεται πιο λεπτή.

Ο καύσωνας, ο χειρότερος που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη, διήρκεσε περίπου από τις 20 έως τις 28 Ιουνίου και συνέχισε ένα μοτίβο των τελευταίων χρόνων, που πλέον μοιάζει η νέα κανονικότητα: τα ρεκόρ θερμοκρασιών. Πάνω από δέκα χώρες σε όλη τη Γηραιά Ηπειρο κατέγραψαν τον θερμότερο Ιούνιο στην Ιστορία

τους, ενώ σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία από τις χώρες της δυτικής Ευρώπης, οι ακραίες θερμοκρασίες προκάλεσαν χιλιάδες θανάτους.

Φαινόμενο Ελ Νίνιο

Το φαινόμενο Ελ Νίνιο, που συνδέεται άμεσα με τις αποπνικτικές θερμοκρασίες, αναμένεται σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό να επιδεινωθεί τους επόμενους μήνες, αυξάνοντας την πιθανότητα για νέα κύματα καύσωνα, ξηρασίας, έντονων βροχοπτώσεων και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων.

Ενδεικτικά, η Ισπανία έχει ήδη εισέλθει σε περίοδο πολύ υψηλού κινδύνου πυρκαγιών, έχοντας πλήθος μετώπων είτε ενεργών είτε υπό επιτήρηση, σημειώνει το Euronews. Και δεν είναι η μοναδική. Την Πέμπτη, πυροσβέστες στην περιοχή Οντ της νότιας Γαλλίας έδωσαν μάχη για να θέσουν υπό έλεγχο πυρκαγιά που μαινόταν στον απόηχο του φονικού καύσωνα.

Ακραία ζέστη αναμένεται να εμφανισθεί με αυξανόμενη συχνότητα, ένταση και διάρκεια, σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή, σημειώνει ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός, με την Ευρώπη να είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στον κόσμο.

Κεντρική φωτογραφία αρχείου