Επί ποδός πολέμου βρίσκονται ΗΠΑ και Ιράν

Πολεμική ατμόσφαιρα εγκαταστάθηκε χθες πάνω από τον Περσικό Κόλπο, εν αναμονή της «σκληρής απάντησης» που έχει προαναγγείλει ο Ντόναλντ Τραμπ, μετά την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων, κατά του ιρανικού καθεστώτος και των απειλών της Τεχεράνης ότι θα πλήξει αμερικανικές βάσεις στην περιοχή αν υποστεί επίθεση.

Αμερικανός αξιωματούχος που μίλησε στο πρακτορείο Reuters διατηρώντας την ανωνυμία του ανέφερε ότι υπήρξαν οδηγίες για μερική εκκένωση μεγάλων στρατιωτικών βάσεων των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής βάσης του Αλ Ουντέιντ, στο Κατάρ. Προηγουμένως, ανώτερος αξιωματούχος του Ιράν, ο οποίος επίσης μίλησε υπό την προϋπόθεση της ανωνυμίας, είχε δηλώσει ότι η Τεχεράνη ειδοποίησε γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ, ότι οι αμερικανικές βάσεις που φιλοξενούν θα γίνουν στόχοι των ιρανικών αντιποίνων εφόσον εκδηλωθεί η αναμενόμενη επίθεση από την πλευρά των ΗΠΑ.

Πολλές χώρες κάλεσαν τους υπηκόους τους που βρίσκονται στο Ιράν να αποχωρήσουν αμέσως ή να αναζητήσουν ασφαλή καταφύγια, ενώ η Γερμανία εξέδωσε NOΤΑΜ, παροτρύνοντας τις αεροπορικές εταιρείες να μην μπαίνουν στον ιρανικό εναέριο χώρο. Νωρίτερα, η μη κυβερνητική οργάνωση HENGAW, που εδρεύει στη Νορβηγία και εστιάζει τη δράση της στα ανθρώπινα δικαιώματα των Κούρδων στο Ιράν, ανέφερε ότι ένας 26χρονος ονόματι Εφράν Σολτανί, ο οποίος συνελήφθη στη διάρκεια ταραχών την περασμένη Πέμπτη στην πόλη Καράτζ, επρόκειτο να εκτελεστεί με απαγχονισμό, ύστερα από δίκη που διεξήχθη με συνοπτικές διαδικασίες.

Ωστόσο στη διάρκεια συνομιλίας του με δημοσιογράφους, στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ είπε ότι «δεν υπάρχει σχέδιο για εκτέλεση» του Ιρανού κρατουμένου και ότι «οι σκοτωμοί έχουν σταματήσει, οι εκτελέσεις έχουν σταματήσει», επικαλούμενος «πολύ σημαντικές πηγές από την άλλη πλευρά». Η δήλωσή του αυτή προκάλεσε σύγχυση, μια και αμερικανικά μέσα εκτιμούσαν μέχρι εκείνη τη στιγμή ότι η διεξαγωγή επίθεσης εναντίον του Ιράν ήταν ειλημμένη απόφαση. Πάντως, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, δηλώνοντας: «Θα εξακριβώσουμε τι συμβαίνει. Είμαι σίγουρος ότι αν συμβεί (η εκτέλεση), θα είμαστε όλοι πολύ αναστατωμένοι».

Εκκλήσεις

Τόσο η Τουρκία όσο και τα αραβικά κράτη της περιοχής απευθύνουν εκκλήσεις στην κυβέρνηση Τραμπ να αποφύγει την ανάληψη στρατιωτικής δράσης, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο θα δρούσε αποσταθεροποιητικά στην ευρύτερη περιοχή. Ισραηλινός αξιωματούχος εκτιμούσε ωστόσο ότι η Ουάσιγκτον έχει αποφασίσει να πλήξει το ιρανικό καθεστώς, αν και ο χρόνος, ο τρόπος και η έκταση του πλήγματος δεν έχουν διευκρινιστεί.

Την Τρίτη ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε τους Ιρανούς να συνεχίσουν τις διαδηλώσεις και να ανατρέψουν το καθεστώς («πάρτε στα χέρια σας τους θεσμούς», έγραψε στο σχετικό μήνυμά του), προσθέτοντας ότι «η αμερικανική βοήθεια είναι καθ’ οδόν». Λίγες ώρες αργότερα, σε συνομιλία του με δημοσιογράφο του αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου CBS, καυτηρίασε την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων από τις ιρανικές αρχές και επανέλαβε την απειλή ότι θα αναλάβει «πολύ ισχυρή δράση» αν υπάρξουν εκτελέσεις συλληφθέντων.

Η μη κυβερνητική οργάνωση Ιρανών της διασποράς HRANA, που εδρεύει στις ΗΠΑ, ανακοίνωσε ότι σχεδόν 2.600 άνθρωποι είχαν χάσει μέχρι χθες τη ζωή τους στις ταραχές, από τους οποίους οι 2.403 ήταν διαδηλωτές και οι 147 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.

Αψηφώντας τις απειλές του Αμερικανού προέδρου, ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας στο Ιράν, Γολαμοχοσεΐν Μοχσενί-Ετζεΐ, προανήγγειλε ότι θα συνεχιστούν οι δίκες-εξπρές για εκείνους τους κατηγορουμένους που «αποκεφάλισαν ή έκαψαν ζωντανούς ανθρώπους», προσθέτοντας ότι η γρήγορη τιμωρία τους «είναι αποφασιστικής σημασίας ώστε να μην επαναληφθούν παρόμοια γεγονότα». Σύμφωνα με την HRANA, οι συλλήψεις ανέρχονταν σε 18.137 μέχρι χθες το βράδυ.

Εχοντας φθάσει στο αποκορύφωμά τους την περασμένη Πέμπτη, οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις ατόνησαν τα τελευταία εικοσιτετράωρα, ενώ το καθεστώς προσπαθεί να ανακτήσει την πρωτοβουλία οργανώνοντας συγκεντρώσεις υποστηρικτών του. Δεκάδες χιλιάδες πολίτες προσήλθαν χθες στις κηδείες ανδρών των σωμάτων ασφαλείας που έχασαν τη ζωή τους, στην Τεχεράνη, στο Ισφαχάν, στην Μπιουσέρ.

Σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο πρόεδρος της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι όσο η κυβέρνηση έχει την υποστήριξη του λαού, «όλες οι προσπάθειες των εχθρών μας εναντίον της χώρας είναι καταδικασμένες σε αποτυχία». Ο Πεζεσκιάν εξελέγη στο αξίωμά του με την υποστήριξη των μεταρρυθμιστών και στην αρχή των διαδηλώσεων είχε επιχειρήσει διάλογο με την αντιπολίτευση, αλλά μετά την κλιμάκωση των ταραχών υιοθέτησε πιο σκληρές θέσεις.

Μιλώντας στους New York Times ο διευθυντής του ιρανικού προγράμματος στο ερευνητικό ίδρυμα International Crisis Group, Αλί Βαέζ, δήλωσε: «Το καθεστώς διακατέχεται από υπαρξιακή αγωνία και αντέδρασε με σιδερένια γροθιά. Εχω την αίσθηση ότι αυτός ο γύρος της σύγκρουσης πιθανόν να έχει τελειώσει. Ωστόσο, από τη στιγμή που το καθεστώς μπορεί μόνο να καταπιέζει, αλλά όχι να αντιμετωπίζει τα θεμελιώδη αίτια της αναταραχής, το μόνο που κάνει είναι να αγοράζει χρόνο μέχρι τον επόμενο γύρο της σύγκρουσης μεταξύ κράτους και κοινωνίας». Στη διάχυτη ανησυχία για τις επόμενες ώρες και ημέρες στο Ιράν ήρθε να προστεθεί η είδηση ότι ένοπλες ομάδες Κούρδων που επιδιώκουν την απόσχιση μπήκαν στη χώρα από το Ιράκ, επιδιώκοντας να εκμεταλλευθούν την αστάθεια λόγω των ταραχών.