Γιατί το νησί Χαργκ είναι τόσο κρίσιμο για το Ιράν και την παγκόσμια αγορά πετρελαίου

Το νησί Χαργκ βρίσκεται στο επίκεντρο της έντασης μετά τα αμερικανικά πλήγματα και τις απειλές για νέα χτυπήματα. Γιατί είναι τόσο σημαντικό;

μέση αΚατά τις δύο πρώτες εβδομάδες της τελευταίας πολεμικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, ενώ αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα έπεφταν βροχή σε στρατιωτικές και ενεργειακές εγκαταστάσεις σε ολόκληρο το Ιράν, ένα σημείο παρέμενε σχεδόν ανέγγιχτο.

Το νησί Χαργκ

Παρά το μικροσκοπικό του μέγεθος, το νησί αποτελεί την οικονομική αρτηρία του Ιράν, καθώς από εκεί περνά περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας. Οποιαδήποτε επίθεση σε αυτό το σημείο θα μπορούσε να πυροδοτήσει επικίνδυνη κλιμάκωση.

Την Παρασκευή, ωστόσο, οι ΗΠΑ έπληξαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, οι εγκαταστάσεις που σχετίζονται με το πετρέλαιο δεν χτυπήθηκαν.

Παρ’ όλα αυτά, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο, εάν το Ιράν συνεχίσει να παρεμποδίζει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Ένα μικρό νησί με τεράστια σημασία

Το Χαργκ είναι ένα κοραλλιογενές νησί στον Περσικό Κόλπο, περίπου στο ένα τρίτο του μεγέθους του Μανχάταν, μόλις 25 χιλιόμετρα από τις ιρανικές ακτές.

Καθημερινά, εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ξεκινούν το ταξίδι τους από μεγάλα κοιτάσματα του Ιράν, όπως το Αχβάζ, το Μαρούν και το Γκατσαράν, και καταλήγουν μέσω αγωγών στο νησί. Για τους Ιρανούς, το Χαργκ είναι γνωστό και ως «Απαγορευμένο Νησί», λόγω των αυστηρών στρατιωτικών ελέγχων που το περιβάλλουν.

Οι μεγάλες προβλήτες του, που εκτείνονται σε βαθιά νερά ικανά να υποδεχθούν γιγάντια πετρελαιοφόρα, το έχουν μετατρέψει σε κομβικό πέρασμα της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας.

Η σημασία του για την ιρανική οικονομία είναι διαχρονική. Έγγραφο της CIA το 1984 χαρακτήριζε τις εγκαταστάσεις του «τις πιο ζωτικές στο πετρελαϊκό σύστημα του Ιράν», σημειώνοντας ότι η λειτουργία τους είναι κρίσιμη για την οικονομική ευημερία της χώρας.

Ο Ισραηλινός ηγέτης της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ έχει δηλώσει πρόσφατα ότι η καταστροφή του τερματικού σταθμού στο Χαργκ θα μπορούσε να «παραλύσει την οικονομία του Ιράν και να ανατρέψει το καθεστώς».

Το Ιράν παράγει περίπου 4,5% του παγκόσμιου πετρελαίου, αντλώντας καθημερινά 3,3 εκατ. βαρέλια αργού και ακόμη 1,3 εκατομμύρια βαρέλια συμπυκνωμάτων και άλλων υγρών καυσίμων.

Σύμφωνα με την υπηρεσία TankerTrackers.com, τα δεξαμενόπλοια συνεχίζουν να φορτώνουν πετρέλαιο στο νησί σχεδόν αδιάκοπα από την έναρξη του πολέμου.

Λίγο πριν από τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, οι εξαγωγές από το Χαργκ είχαν μάλιστα φτάσει κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με ανάλυση της JP Morgan.

Η συνολική αποθηκευτική ικανότητα του νησιού εκτιμάται περίπου στα 30 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ περίπου 18 εκατομμύρια βρίσκονται σήμερα αποθηκευμένα εκεί.

Ο κίνδυνος για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου

Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε επίθεση στις ενεργειακές της εγκαταστάσεις θα οδηγήσει σε αντίποινα κατά υποδομών στην περιοχή που ανήκουν σε πετρελαϊκές εταιρείες φιλικές προς τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με αναλυτές, τα πλήγματα στο Χαργκ ανεβάζουν σημαντικά το διακύβευμα της σύγκρουσης.

Ο πρώην ταξίαρχος του αμερικανικού στρατού Μαρκ Κίμιτ σημείωσε στο CNN ότι η σύγκρουση περνά πλέον σε νέο στάδιο: από τη στόχευση στρατιωτικών εγκαταστάσεων, ενδέχεται να μετατραπεί σε χτύπημα στην ίδια την οικονομική καρδιά του Ιράν.

Όπως είπε, οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν ουσιαστικά το Χαργκ ως «μοχλό πίεσης» για να διασφαλίσουν ότι το Ιράν θα επιτρέψει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Εάν όμως πληγούν οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, προειδοποιεί, το Ιράν θα μπορούσε να εξαπολύσει επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

«Και τότε οι τιμές του πετρελαίου θα ξεφύγουν εντελώς», σημείωσε.

Αναλυτές εκτιμούν ότι αν οι εγκαταστάσεις του Χαργκ καταστραφούν, το Ιράν μπορεί να χρειαστεί μήνες ή ακόμη και περισσότερο από έναν χρόνο για να τις αποκαταστήσει, ιδιαίτερα λόγω των δυτικών κυρώσεων που δυσκολεύουν την πρόσβαση σε κεφάλαια, τεχνολογία και τεχνογνωσία.

Τι μπορεί να ακολουθήσει

Το Ιράν θα μπορούσε να απαντήσει με περαιτέρω κλιμάκωση, πλήττοντας ενεργειακές υποδομές σε όλη την περιοχή.

Ήδη έχει στοχοποιήσει δεξαμενές πετρελαίου σε χώρες συμμάχους των ΗΠΑ, όπως το Ομάν και το Μπαχρέιν, ενώ έχουν σημειωθεί επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο.

Παράλληλα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης έχουν απειλήσει ότι θα «βάλουν φωτιά» στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής εάν πληγούν οι εγκαταστάσεις του Ιράν.

Τα πλήγματα στο Χαργκ συνέπεσαν με την ανακοίνωση των ΗΠΑ ότι θα αναπτύξουν στη Μέση Ανατολή μια μονάδα ταχείας αντίδρασης περίπου 2.500 πεζοναυτών και ναυτών.

Ορισμένοι αναλυτές δεν αποκλείουν ακόμη και το ενδεχόμενο κατάληψης του νησιού από αμερικανικές δυνάμεις, ένα σενάριο που, ωστόσο, θα απαιτούσε σημαντικό αριθμό χερσαίων στρατευμάτων, κάτι που μέχρι στιγμής η κυβέρνηση Τραμπ δείχνει απρόθυμη να αναλάβει.