Χωρίς δικηγόρο, χωρίς δίκη: Ποιος είναι ο 26χρονος Ιρανός διαδηλωτής που καταδικάστηκε σε θάνατο δι' απαγχονισμού

Το Ιράν φέρεται να ετοιμάζεται να προχωρήσει στην πρώτη εκτέλεση διαδηλωτή, ο οποίος συνελήφθη στο πλαίσιο της βίαιης καταστολής των μαζικών αντικαθεστωτικών συγκεντρώσεων που πυροδότησαν στα τέλη Δεκεμβρίου οι ακραίες οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Ιρανοί κι έχουν μέχρι στιγμής στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 600 ανθρώπους.

Ο 26χρονος Ερφάν Σολτανί βρίσκεται αντιμέτωπος με επικείμενο απαγχονισμό, αφού καταδικάστηκε σε θάνατο από τις ιρανικές Αρχές, σε μια υπόθεση που σύμφωνα με τις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σηματοδοτεί μια επικίνδυνη κλιμάκωση στην αντίδραση του καθεστώτος στις συνεχιζόμενες αναταραχές.

Η σύλληψη και η καταδίκη

Ο 26χρονος Σολτανί, κάτοικος προαστείου της Τεχεράνης συνελήφθη στις 8 Ιανουαρίου 2026 για συμμετοχή στις εκτεταμένες διαμαρτυρίες κατά του καθεστώτος του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Σύμφωνα με αναφορές από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μέσα ενημέρωσης, η οικογένεια του Σολτανί ενημερώθηκε στις 11 Ιανουαρίου ότι ο 26χρονος καταδικάστηκε σε θάνατο. Η εκτέλεση με απαγχονισμό έχει προγραμματιστεί για την Τετάρτη, 14 Ιανουαρίου 2026. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι αρχές ενημέρωσαν την οικογένεια ότι η ποινή είναι τελεσίδικη, επιτρέποντας μόνο μια σύντομη, 10λεπτη τελευταία επίσκεψη μετά την έκδοση της απόφασης.

Ποια είναι τα νομικά ζητήματα στην υπόθεσή του

Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν επισημάνει σοβαρές παραβιάσεις της δίκαιης διαδικασίας. Σύμφωνα με την Οργάνωση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Hengaw και άλλες οργανώσεις, ο Σολτανί στερήθηκε τα θεμελιώδη νομικά του δικαιώματα αμέσως μετά τη σύλληψή του.

Συγκεκριμένα σημειώνουν πως τού αρνήθηκαν την πρόσβαση σε δικηγόρο, ενώ η οικογένειά του δεν ενημερώθηκε για τις συνθήκες της σύλληψής του. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι ακόμη και στην αδελφή του, η οποία είναι δικηγόρος, δεν επετράπη η πρόσβαση στον φάκελο της υπόθεσής του, ενώ τής  απαγορεύτηκε να τον εκπροσωπήσει ή να αμφισβητήσει την ποινή.

Η υπόθεση αυτή αντιπροσωπεύει μια τακτική κλιμάκωση. Ενώ το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν θανατηφόρα βία —κυρίως πυροβολισμούς— για να καταστείλει τις αντίθετες φωνές, η περίπτωση του Σολτανί θα είναι η πρώτη φορά που κάποιος που σχετίζεται με το κύμα μαζικών διαδηλώσεων κατά του Χαμενεΐ, θανατώνεται με απαγχονισμό.  Ακτιβιστές και αναλυτές, όπως ο Λιβανέζος-Αυστραλός επιχειρηματίας Μάριο Ναουφάλ, προειδοποιούν, σύμφωνα με τον Sunday Guardian ότι αυτή θα μπορούσε να είναι η «πρώτη από πολλές» ταχείες εκτελέσεις που έχουν ως στόχο να ενσταλάξουν το φόβο και να αποτρέψουν περαιτέρω διαδηλώσεις.

Στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 ξεκίνησε το πιο πρόσφατο κύμα διαμαρτυριών, το οποίο προκλήθηκε από ακραίες οικονομικές δυσκολίες, όπως η πτώση του ιρανικού ριάλ, ο εκτεταμένος πληθωρισμός και η εκτίναξη των τιμών των βασικών αγαθών. Με τις εκτεταμένες εκκλήσεις για πολιτική αλλαγή και το τέλος της εξουσίας της κληρικής ηγεσίας, αυτό που ξεκίνησε ως οικονομικές διαμαρτυρίες στα παζάρια της Τεχεράνης εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα από τα μεγαλύτερα εθνικά κινήματα της πρόσφατης ιστορίας.

Δεκαέξι ημέρες μετά την έναρξη της νέας κύματος αντικυβερνητικών διαδηλώσεων σε ολόκληρη την Ιράν, τουλάχιστον 648 διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων εννέα παιδιά κάτω των 18 ετών, έχουν σκοτωθεί και χιλιάδες έχουν τραυματιστεί.

Ταυτόχρονα, ανεπιβεβαίωτες αναφορές δείχνουν ότι τουλάχιστον αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι, και σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις περισσότεροι από 6.000, ενδέχεται να έχουν σκοτωθεί. Λόγω της διακοπής του διαδικτύου από τις 8 Ιανουαρίου και των αυστηρών περιορισμών στην πρόσβαση σε πληροφορίες, είναι εξαιρετικά δύσκολο να επαληθευτούν ανεξάρτητα αυτές οι αναφορές. Ο αριθμός των ατόμων που συνελήφθησαν στις πρόσφατες διαδηλώσεις εκτιμάται ότι υπερβαίνει τους 10.000.

Εν τω μεταξύ, αξιωματούχοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν χαρακτηρίσει τους διαδηλωτές ως mohareb (εχθρούς του Θεού), τρομοκράτες και ταραξίες, συνδέοντάς τους με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, αδικήματα που τιμωρούνται με θάνατο. Έχουν επίσης δεσμευτεί να αντιμετωπίσουν τις υποθέσεις «αυστηρά» και «γρήγορα» σε ειδικά τμήματα των Επαναστατικών Δικαστηρίων.

Η οργάνωση Iran Human Rights εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για την κλιμάκωση και τη συνέχιση των δολοφονιών διαδηλωτών, καθώς και για τον κίνδυνο μαζικών εκτελέσεων διαδηλωτών, και καλεί τη διεθνή κοινότητα να αντιδράσει άμεσα.

Ο διευθυντής της IHRNGO, Μαχμούντ Αμίρι-Μογκαντάμ, δήλωσε: «Οι εκτεταμένες δολοφονίες πολιτών διαδηλωτών τις τελευταίες ημέρες από την Ισλαμική Δημοκρατία θυμίζουν τα εγκλήματα του καθεστώτος στη δεκαετία του 1980, τα οποία έχουν αναγνωριστεί ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο κίνδυνος μαζικών και εξωδικαστικών εκτελέσεων διαδηλωτών είναι εξαιρετικά σοβαρός. Στο πλαίσιο της ευθύνης προστασίας, η διεθνής κοινότητα έχει καθήκον να προστατεύσει τους πολιτικούς διαδηλωτές από τις μαζικές δολοφονίες από την Ισλαμική Δημοκρατία και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Καλούμε τους πολίτες και την κοινωνία των πολιτών των δημοκρατικών χωρών να υπενθυμίσουν στις κυβερνήσεις τους αυτή την ευθύνη».