Lancet: Οι 17 απειλές για την ανθρωπότητα έως το 2100 – Στο επίκεντρο τεχνητή νοημοσύνη και πυρηνικός πόλεμος

Η κακόβουλη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και μια ενδεχόμενη πυρηνική σύγκρουση συγκαταλέγονται στις σοβαρότερες απειλές για την επιβίωση της ανθρωπότητας έως το 2100, σύμφωνα με παγκόσμια αξιολόγηση κινδύνων που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet.

Η έκθεση της επιτροπής «The Lancet Commission on 21st Century Global Threats to Health» καταγράφει συνολικά 17 μεγάλες απειλές για την ανθρώπινη υγεία. Ανάμεσά τους βρίσκονται η κλιματική κρίση, ο παιδικός υποσιτισμός και η συρρίκνωση της διεθνούς βοήθειας.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι κίνδυνοι αλληλεπιδρούν και απαιτούν συντονισμένη αντιμετώπιση. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι για κάθε απειλή υπάρχουν ρεαλιστικές δυνατότητες παρέμβασης.

Τα σενάρια με τις βαρύτερες συνέπειες

Για την αξιολόγηση, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τον δείκτη DALYs, ο οποίος μετρά τα χρόνια υγιούς ζωής που χάνονται εξαιτίας ασθενειών, αναπηριών και πρόωρων θανάτων.

Η κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ άλλων για τη δημιουργία βιολογικών όπλων, και ένας πυρηνικός πόλεμος που θα προκαλούσε εκτεταμένο λιμό εντάσσονται στα σενάρια που θα μπορούσαν να απειλήσουν την ίδια την ύπαρξη της ανθρωπότητας.

Η πιθανότητα εκδήλωσής τους παραμένει χαμηλή, διευκρινίζουν οι επιστήμονες, όμως το ενδεχόμενο μέγεθος της καταστροφής επιβάλλει προετοιμασία. Σε μια πυρηνική σύγκρουση, σωματίδια στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας θα μπορούσαν να περιορίσουν την ηλιακή ακτινοβολία, με σοβαρές συνέπειες στην παραγωγή τροφίμων.

Οι υπόλοιπες μεγάλες απειλές

Η επιτροπή εξετάζει επίσης κινδύνους με δυνατότητα πρόκλησης τεράστιων απωλειών σε χρόνια υγιούς ζωής:

- Ατμοσφαιρική ρύπανση και μικροβιακή αντοχή στα αντιβιοτικά.

- Παιδικό υποσιτισμό και κλιματική κρίση.

- Συμβατικές πολεμικές συγκρούσεις και περικοπές διεθνούς βοήθειας.

- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και υψηλή αρτηριακή πίεση.

- Εισοδηματικές ανισότητες και χαμηλό μορφωτικό επίπεδο.

- Πανδημίες φυσικής προέλευσης.

- Παχυσαρκία, προβλήματα ψυχικής υγείας και κάπνισμα.

- Γήρανση με προβλήματα υγείας.

Η δυνατότητα πρόληψης ή περιορισμού των επιπτώσεων αποτέλεσε βασικό κριτήριο για την επιλογή των απειλών. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Επιδημιολογίας Λοιμωδών Νοσημάτων στο University College London, Ιμπραήμ Αμπουμπακάρ, στόχος είναι να ενημερωθούν όσοι χαράσσουν πολιτική για τους κινδύνους και τις διαθέσιμες λύσεις.

Κλίμα και διεθνής βοήθεια

Σύμφωνα με τα μοντέλα της έκθεσης, ο περιορισμός της υπερθέρμανσης περίπου στους 1,8°C, αντί για αύξηση στους 4,4°C, θα μπορούσε να αποτρέψει την απώλεια 1,89 δισεκατομμυρίων ετών υγιούς ζωής.

Οι επιπτώσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το εισόδημα κάθε περιοχής. Στις πλουσιότερες χώρες κυριαρχούν απειλές όπως η παχυσαρκία και η κακή ψυχική υγεία, ενώ στις φτωχότερες σημαντική επιβάρυνση συνδέεται με παράγοντες όπως το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο.

Η δραστική μείωση ή κατάρρευση της διεθνούς χρηματοδότησης για την υγεία θα μπορούσε, σύμφωνα με την έκθεση, να οδηγήσει σε απώλεια έως 1,5 δισεκατομμυρίου ετών υγιούς ζωής μέχρι το 2100. Σχεδόν το 70% εκτιμάται ότι θα αφορά την υποσαχάρια Αφρική, απειλώντας την πρόοδο στη δημόσια υγεία.

Πρόληψη πριν από την κρίση

Η επιτροπή αποτελείται από 35 ειδικούς και τα ευρήματά της παρουσιάζονται στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής για την Υγεία στο Βερολίνο. Η αξιολόγηση θα ανανεώνεται ετησίως, ενσωματώνοντας νέα δεδομένα και κινδύνους.

Οι συντάκτες ζητούν επενδύσεις στην καινοτομία, ισχυρότερα συστήματα υγείας και διάθεση πόρων για πρόβλεψη, πρόληψη και ετοιμότητα. Όπως επισημαίνει ο συμπρόεδρος της επιτροπής, Κρίστοφερ Μάρεϊ, οι σημερινές αποφάσεις των ηγετών θα επηρεάσουν την υγεία και την ευημερία της επόμενης γενιάς.