Χανιά: Εργασία και δικαιώματα των νέων, στο Γυμνάσιο Πλατανιά
Μια ουσιαστική συζήτηση των μαθητών της Γ’ Τάξης του Γυμνασίου Πλατανιά με τον πρόεδρο του Εργατικού Κέντρου Χανίων και τον Σύλλογο Κοινωνιολόγων της πόλης
Την Πέμπτη 26 Μαρτίου 2026 στο πλαίσιο του μαθήματος Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής επισκέφθηκε το Γυμνάσιο Πλατανιά ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Χανίων, κ. Γιάννης Μανωλικάκης όπως και η Αρετή Μαρματάκη υπεύθυνη των σχολικών προγραμμάτων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, εκπροσωπώντας παράλληλα και τον Σύλλογο Κοινωνιολόγων Χανίων.
Στο διδακτικό πλαίσιο του μαθήματος και της γνωριμίας με θεσμούς κοινωνικής χρησιμότητας οι μαθητές προσέγγισαν ζητήματα γύρω από την εργασία ανηλίκων και τα δικαιώματα τους. Τον συντονισμό της δράσης ανέλαβε ο κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός του σχολείου, κ. Σάμης Αλεξανδρίδης, όπως και την συλλογή της ανατροφοδότησης των μαθητών και των μαθητριών μετά την επίσκεψη.
Όπως σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, έτσι και στον Νομό Χανίων η εργασία των νέων - ακόμα και ανήλικων κάτω των 15 ετών - υπάρχει ως κοινωνικό θέμα αλλά και κοινωνικό πρόβλημα που συσχετίζεται με φαινόμενα απορρύθμισης των εργασιακών κανόνων στην Ελλάδα. Έτσι, η συζήτηση επικεντρώθηκε στους νόμους, στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις, που διέπουν την σχέση των νέων με την εργασία. Η επίσκεψη επεκτάθηκε και πέρα από την τοπική πραγματικότητα αγγίζοντας το ζήτημα της παιδικής εργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην εισήγηση του κ. Μανωλικάκη παρουσιάστηκαν παραδείγματα παιδιών όπου εργάζονται σε ορυχεία ή καλλιέργειες πρώτων υλών για αγαθά που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Με αυτόν τον τρόπο οι μαθητές και οι μαθήτριες είχαν την δυνατότητα να αντιληφθούν την αξία των εργασιακών δικαιωμάτων των νέων όπως και την αξία της παιδείας και τη προστασίας της παιδικής ηλικίας.
Μια συζήτηση που ξεκίνησε από την εμπειρία των μαθητών
Όπως ήταν αναμενόμενο, στην επίσκεψη του προέδρου του Εργατικού Κέντρου συζητήθηκαν αναλυτικά τα όρια ηλικίας: Όπως το τι επιτρέπεται και τι όχι ως προς την εργασία μετά τα 15 έτη αλλά και τι αλλάζει μετά τα 16 έως και τα 18. Έτσι, οι μαθητικές ομάδες έμαθαν ότι δεν επιτρέπεται η εργασία πριν την συμπλήρωση των 15 ετών παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπως η συμμετοχή σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες με αυστηρούς όρους. Πέρα από την τυπική παρουσίαση των όρων και των κανόνων γύρω από τα δικαιώματα τους οι μαθητές μοιράστηκαν και προσωπικές εμπειρίες από την επαφή τους με την εργασία. Εντυπωσιακό ήταν το γεγονός ότι μαθητές και μαθήτριες είχαν ήδη εργαστεί, περιστασιακά, σε τομείς όπως η εστίαση, η οικοδομή και οι οικογενειακές επιχειρήσεις. “...Πολλοί μαθητές θέλουν να δουλέψουν μόνιμα από πολύ μικροί, νομίζουν θα τους κάνει καλό, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι έτσι…” γράφουν δύο μαθήτριες στα κείμενα ανατροφοδότησης μετά την επίσκεψη.
Άλλωστε στην συζήτηση αναδείχθηκαν και οι λόγοι που οδηγούν την νεολαία στην εργασία από τόσο μικρή ηλικία: κυρίως αναφέρθηκε η συμβολή στο οικογενειακό εισόδημα, ακόμα και όταν παρουσιάζεται με έμμεσο τρόπο όπως η οικονομική ανεξαρτησία ή η επιθυμία για χαρτζιλίκι που καταναλώνεται αργότερα για διασκέδαση. Θεματοποιήθηκε επίσης η εργασία των νέων ως μία πρόωρη επαφή με τον κόσμο των ενηλίκων και των ευθυνών και η δυσκολία παρακολούθησης του σχολείου όταν υπάρχει μαθητική εργασία.
Στην ανατροφοδότηση φάνηκε το ενδιαφέρον να ευαισθητοποιηθεί ακόμα περισσότερο η μαθητική κοινότητα ώστε να μην στερείται την παιδική της ηλικία, τον ελεύθερο χρόνο της, την απαραίτητη για την ανάπτυξη της κοινωνικοποίηση με τους συνομήλικους, την εξέλιξη της μέσα από την παιδεία. “Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα δικαιώματα μας για να μην μας εξαπατούν…” γράφει χαρακτηριστικά ένας μαθητής του Γυμνασίου μας, ενώ μια συμμαθήτρια του συμπληρώνει “...μας έκανε εντύπωση ότι αν ένας 15χρονος αναγκαστεί να εργαστεί έχει κάποια δικαιώματα όπως το ωράριο μέχρι τις 10 ή τις δύο απαραίτητες μέρες ξεκούρασης και τα διαλείμματα στις βάρδιες…”
“Το έχουν κάνει να φαίνεται φυσιολογικό...”
Έτσι, ως προς το θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα, ιδιαίτερη εντύπωση έκανε σε πολλά παιδιά της Γ’ Γυμνασίου το ότι, αν αναγκαστούν να εργαστούν μετά τα 15, δεν επιτρέπεται να εργάζονται σε βαριές, επώδυνες και ανθυγιεινές εργασίες. Επίσης, το ότι δικαιούνται άδειες όπως και το ότι δεν επιτρέπεται η βραδινή εργασία στις ώρες 22:00 έως 06:00 το πρωί. “Το έχουν κάνει να φαίνεται φυσιολογικό ένα παιδί να εργάζεται εκείνες τις ώρες σε μαγαζιά διασκέδασης…” θα γράψει μια μαθήτρια στην ανατροφοδότηση της επίσκεψης, ένδειξη της σημασίας που έχουν αυτές οι δράσεις ενημέρωσης. Όπως γράφουν σε ένα ομαδικό κείμενο δύό μαθήτριες μας: “...αυτές οι ενημερώσεις μας προετοιμάζουν για το μέλλον και εμείς ειδικά οι νέοι θα πρέπει να είμαστε ενήμεροι για τα δημοκρατικά μας δικαιώματα…”
Σε άλλα μαθητικά κείμενα, μετά την επίσκεψη του Εργατικού Κέντρου και του Συλλόγου Κοινωνιολόγων, συναντάμε διατυπώσεις όπως ότι “...πρέπει να αλλάξει και το σκεπτικό των εργοδοτών και να μην επιτρέπουν ούτε αυτοί την εκμετάλλευση ανηλίκων…”. Ότι “...πρέπει να ξέρουμε τα δικαιώματα μας, ώστε τουλάχιστον αν δουλεύει ένας 16χρονος να μην κάθεται παραπάνω από το νόμιμο…” “...να ξέρουμε τα δικαιώματα μας όπως την ασφάλιση…” “...να μπορούν όλοι να ζήσουν την παιδική ηλικία χωρίς πίεση λόγω εργασίας…” “...Τα δικαιώματα που έμαθα θα τα διεκδικώ σε όλη την εργάσιμη μου ζωή είτε ως εργαζόμενος ή εργοδότης…” Σε γενικές γραμμές οι απόψεις των μαθητών του Γυμνασίου Πλατανιά παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον και θα παρουσιαστούν αναλυτικά καθώς θα συνεχιστούν οι δράσεις που αφορούν ευρύτερα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των νέων.
Ένα από τα πιο ουσιαστικά σημεία της ενημέρωσης είχε να κάνει με την ασφαλισμένη εργασία. Στην συζήτηση με τις τάξεις της Γ’ Γυμνασίου συζητήθηκε το πως η αδήλωτη εργασία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στις ζωές των ανθρώπων, σε ό,τι αφορά τη σύνταξη, την ιατρική περίθαλψη και την κοινωνική προστασία, ιδίως σε περίπτωση εργατικών ατυχημάτων. Γνώρισαν επίσης ότι η ύπαρξη θεσμών, όπως το Εργατικό Κέντρο, μπορούν να προστατέψουν τα δικαιώματα τους ως μελλοντικοί/ες εργαζόμενοι/ες, αρκεί οι ίδιοι να αξιοποιούν αυτά τα θεσμικά εργαλεία.
Στο Γυμνάσιο Πλατανιά εκτιμούν πως "η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα θετικό παράδειγμα συνεργασίας σχολείου και κοινωνικών φορέων, στην κατεύθυνση της εκμάθησης και της ευαισθητοποίησης των νέων γύρω από τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις, την συμμετοχή τους στην δημοκρατική λειτουργία των τρόπων που οργανώνεται η κοινωνική τους ζωή. Ευχαριστούμε θερμά το Εργατικό Κέντρο Χανίων και τον κ. Μανωλικάκη, όπως και τον Σύλλογο Ελλήνων Κοινωνιολόγων για την υποστήριξη στην υλοποίηση της ενημέρωσης".
