Τα πουλιά του Ψυχοσάββατου που δεν τα μνημόνευσε κανείς

Της Ευαγγελίας Καρεκλάκη

Το Ψυχοσάββατο είναι σαν μία  γέφυρα που μάς ενώνει με τον κόσμο που δεν βλέπουμε αλλά τον νιώθουμε. Λέμε, «ο Θεός να συγχωρέσει των αποθαμένων σου…». Ο συγχωρεμός είναι μεγάλο πράγμα: είναι η σύνδεση με τις ψυχές των νεκρών μας, τους οποίους τιμάμε, αγαπάμε και θυμόμαστε. Μνημονεύουμε τους πεθαμένους μας, τους κανακεύουμε, τους γαληνεύουμε και αγαλιάζει και η δική μας η ψυχή. Ο συγχωρεμός είναι δώρο και για τους δύο κόσμους.

Στην Κρήτη όπου η λαϊκή παράδοση παραμένει ζωντανή και άρρηκτα δεμένη με την θρησκεία μας, το Ψυχοσάββατο τιμάται πολύ έντονα. Ο λαϊκός πολιτισμός μας είναι ανεξάντλητος. Με τη βοήθεια, όμως,  του γνωστού και πολύ αγαπημένου  λαογράφου και συγγραφέα, Γιώργου Σταματάκη, ξεχωρίσαμε κάποιες δοξασίες για την ημέρα των Ψυχών που πραγματικά μάς συγκινούν.

Η παράδοση λέει ότι με το άνοιγμα του Τριωδίου οι ψυχές ξυπνούν. Ξυπνούν και αναμένουν…  Με  το πρώτο «Χριστός Ανέστη» ανεβαίνουν στον πάνω κόσμο και μένουν σαράντα ημέρες ανάμεσά μας. Γι’ αυτό τις μνημονεύουμε, όχι από φόβο, αλλά από αγάπη. Μνημονεύουμε τους πεθαμένους μας και τους λέμε «σας θυμόμαστε, σας αγαπάμε, δεν είστε μόνοι». Μνημονεύουμε τα ονόματα τους για να γαληνέψουμε τις ψυχές τους και να τους δείξουμε ότι δεν ξεχάστηκαν. Τα κόλλυβα είναι η πιο απλή και πιο τρυφερή πράξη αυτής της «γέφυρας» που μας συνδέει με τους νεκρούς μας. Στη λαϊκή παράδοση συμβολίζει τη ζωή, την ανάσταση και τη συνέχεια της ύπαρξης.
Βεβαίως, τα παλιά τα χρόνια και σε εποχές μεγάλων στερήσεων, τότε που κάποια χωριά δεν είχαν καν μπακάλικο  για μία σοκολάτα, τα κόλλυβα ήταν γλύκισμα πολυτελείας για τα παιδιά. Όπως μας διηγείται ο γνωστός λαογράφος, για τα παιδιά το Ψυχοσάββατο ήταν γιορτή. «Τα κοπέλια για να καλοπιάσουν τις γιαγιάδες να τους δώσουν κανένα χρυσοκούφετο, έκαναν πολύ καλούς συγχωρεμούς. Καθόταν όλη μέρα και τους σχεδίαζαν και είχαν μεγάλη αγωνία και προσμονή. Παιδάκια  3-4 ετών και έλεγαν με στόμφο δυσανάλογο του ύψους τους: «ο Θεός να συγχωρέσει θεία των αποθαμένων σου, μακαρία στην ψυχή τους και να είναι το χώμα που τους σκεπάζει ελαφρύ, η δροσεράδα του βασιλικού να τους αναπαύει και η μυρωδιά του ζουμπουλιού να τους δείξει το δρόμο για τον θρόνο του Θεού. Ο Θεός να τους κατατάξει με τους δίκαιους και να τους βάλει στα δεξιά του, όπως τους αξίζει κιόλας…».

Ο Γιώργος Σταματάκης μας αφηγείται και μία πολύ σημαντική λεπτομέρεια που είναι άκρως συγκινητική. Για τις ψυχές που δεν άκουσαν το όνομα τους στον συγχωρεμό. «Το  βράδυ όλοι σκορπούν στις ταράτσες κόλλυβα για να φάνε τα πουλιά που πάνε ψηλά στον ουρανό και φθάνουν πιο κοντά στον Θεό. Πουλιά, όμως, είναι και οι ψυχές που δεν μνημονεύθηκαν στην εκκλησία και για τις οποίες δεν παρασκεύασε κανείς κόλλυβα. Αυτές οι ψυχές βγαίνουν και κάθονται στα κλαδιά των δένδρων λυπημένες. Αυτό πιστεύει ο λαϊκός μας πολιτισμός. Γι’  αυτό και την αποκριάτικη περίοδο, σύμφωνα με μία σημαντική δοξασία,  δεν κόβουμε δένδρα, δεν κλαδεύουμε κλαδιά  για να μην ρίξουμε κάτω τις παραπονιάρικες ψυχές».

φωτογραφία φόντου Ekaterina via pexels

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο