ΤΕΕ/ΤΑΚ: Επιστολή στον Παπασταύρο για την κατά παρέκκλιση δόμηση στις εκτός σχεδίου περιοχές

Επιστολή στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρο και τον γ.γ. Χωρικού Σχεδιασμού Ευθύμη Μπακογιάννη, με την οποία εκφράζει τον προβληματισμό της για το ζήτημα της κατά παρέκκλιση δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές, όπως αυτό ανακύπτει κατά την εκπόνηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ και ΕΠΣ), απέστειλε η διοίκηση του ΤΕΕ/ΤΑΚ. 

 Όπως αναλυτικά αναφέρεται στην επιστολή: «Η Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ/ΤΑΚ, στο πλαίσιο της θεσμικής της ευθύνης για την παρακολούθηση της εξέλιξης του πολεοδομικού σχεδιασμού στην Ανατολική Κρήτη, εξετάζει με ιδιαίτερη προσοχή το ζήτημα της κατά παρέκκλιση δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές, όπως αυτό ανακύπτει κατά την εκπόνηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ και ΕΠΣ).
Η υφιστάμενη κατάσταση έχει δημιουργήσει σημαντική αβεβαιότητα στους μελετητές, στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και στους πολίτες. Ειδικότερα, απουσιάζει σαφής και ενιαία κατεύθυνση ως προς το εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις δύνανται τα ΤΠΣ και ΕΠΣ να προβλέπουν τη διατήρηση των κατά παρέκκλιση αρτιοτήτων και των σχετικών όρων δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές.
Η αβεβαιότητα αυτή δεν αποτελεί μόνο τεχνικό ή ερμηνευτικό ζήτημα. Έχει άμεσες συνέπειες στην ασφάλεια δικαίου, στην προστασία της ιδιοκτησίας, στη βιωσιμότητα μικρών και μεσαίων ιδιοκτησιών, καθώς και στη συνολική αναπτυξιακή προοπτική της υπαίθρου. Σε πολλές περιοχές της Κρήτης, η πολεοδομική εξέλιξη των τελευταίων δεκαετιών στηρίχθηκε σε καθεστώς παρεκκλίσεων, το οποίο διαμόρφωσε πραγματικές καταστάσεις και εύλογες προσδοκίες.
Παράλληλα, η διαδικασία εκπόνησης των ΤΠΣ και ΕΠΣ αποτελεί τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση χωρικού σχεδιασμού των τελευταίων ετών και θα κρίνει οριστικά το καθεστώς δόμησης για τις επόμενες δεκαετίες. Είναι, συνεπώς, κρίσιμο οι μελετητές να διαθέτουν σαφή, ρητή και τεκμηριωμένη κατεύθυνση από το Υπουργείο, ώστε να μη διαμορφώνονται διαφορετικές προσεγγίσεις ανά περιοχή, ούτε να υιοθετούνται υπέρμετρα περιοριστικές λύσεις λόγω ερμηνευτικής ανασφάλειας.

Ως Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ/ΤΑΚ θεωρούμε ότι:

•    Τα ΤΠΣ και ΕΠΣ, ως εργαλεία ολοκληρωμένου πολεοδομικού σχεδιασμού, διαθέτουν τη θεσμική δυνατότητα να προβλέπουν ρυθμίσεις κατά παρέκκλιση, εφόσον αυτές εντάσσονται σε τεκμηριωμένο σχεδιασμό.
•    Η διατήρηση των παρεκκλίσεων, ιδίως σε περιοχές με διαμορφωμένη πραγματική κατάσταση και έντονη ιδιοκτησιακή κατάτμηση, αποτελεί αναγκαία επιλογή για την αποφυγή απότομων και δυσανάλογων μεταβολών.
•    Η μη παροχή σαφούς οδηγίας δημιουργεί κίνδυνο άνισης μεταχείρισης μεταξύ περιοχών και αδικαιολόγητων κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων.
Για τους λόγους αυτούς, ζητούμε την έκδοση ρητής εγκυκλίου ή κατευθυντήριας οδηγίας προς τους μελετητές των ΤΠΣ και ΕΠΣ, με την οποία να αποσαφηνίζεται ότι δύνανται και οφείλουν, όπου αυτό τεκμηριώνεται πολεοδομικά να προβλέπουν τη διατήρηση των κατά παρέκκλιση αρτιοτήτων και όρων δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές.
Μια τέτοια κατεύθυνση θα ενισχύσει την ενιαία εφαρμογή του σχεδιασμού, θα διασφαλίσει τη νομική θωράκιση των μελετών και θα αποτρέψει την παραγωγή σχεδίων που ενδέχεται να οδηγήσουν σε μαζική απαξίωση ιδιοκτησιών χωρίς επαρκή πολεοδομική αιτιολόγηση.
Ο πολεοδομικός σχεδιασμός οφείλει να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, την περιβαλλοντική προστασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ταυτόχρονα, όμως, οφείλει να διασφαλίζει τη συνέχεια του δικαίου, την αναλογικότητα των ρυθμίσεων και την προστασία της κοινωνικής συνοχής. Η διατήρηση των παρεκκλίσεων μέσω των ΤΠΣ και ΕΠΣ, με τεκμηριωμένο και οργανωμένο τρόπο, αποτελεί κρίσιμη επιλογή για την ομαλή μετάβαση στο νέο καθεστώς χωρικού σχεδιασμού.
Η Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ/ΤΑΚ παραμένει στη διάθεσή σας για θεσμική συνεργασία και τεχνική υποστήριξη επί του ζητήματος».