Μαθήματα μακροζωίας από τους κάτοικους της Σαρδηνίας

Όταν μιλάμε για μακροζωία, το μυαλό μας πηγαίνει απευθείας στη διατροφή, την άσκηση, τον ύπνο και τις καθημερινές μας συνήθειες. Και όχι άδικα. Στις λεγόμενες Μπλε Ζώνες, τις περιοχές του κόσμου όπου οι άνθρωποι φαίνεται να ζουν περισσότερο και καλύτερα, η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα και οι κοινωνικοί δεσμοί έχουν μελετηθεί εκτενώς. Νέα μελέτη, όμως, στρέφει το ενδιαφέρον σε κάτι λιγότερο προφανές, στην προσωπικότητα και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι μεγαλώνουν, προσαρμόζονται, διαχειρίζονται τις απώλειες και παραμένουν ενεργοί νοητικά και συναισθηματικά.

Οι ερευνητές εστίασαν στην Σαρδηνία, μία από τις πέντε επίσημες Μπλε Ζώνες του πλανήτη, θέλοντας να διαπιστώσουν αν οι ηλικιωμένοι που ζουν εκεί διαφέρουν όχι μόνο ως προς τον τρόπο ζωής, αλλά και ως προς ορισμένα ψυχολογικά χαρακτηριστικά, σε σχέση με συνομηλίκους τους από κοντινή αγροτική περιοχή που δεν ανήκει στις περιοχές μακροζωίας.

Το χαρακτηριστικό που ξεχώρισε

Στη μελέτη συμμετείχαν 125 άνθρωποι ηλικίας 71 έως 101 ετών. Οι ερευνητές αξιολόγησαν, μεταξύ άλλων, τη νοητική λειτουργία, την προσωπικότητα, την ευεξία, την ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία και τις δραστηριότητες αναψυχής. Το στοιχείο που ξεχώρισε στους κατοίκους της Σαρδηνίας ήταν η μεγαλύτερη διάθεση για νέες εμπειρίες, καθώς έδειχναν έντονο ενδιαφέρον για όσα τους περιβάλλουν, ήταν πιο δεκτικοί σε νέες δραστηριότητες και πιο πρόθυμοι να παραμένουν ενεργοί μέσα από χόμπι και νοητικά ερεθίσματα.

Αυτό αποτυπωνόταν και στην καθημερινότητά τους. Κατά μέσο όρο, περνούσαν περισσότερες ώρες την εβδομάδα σε δραστηριότητες όπως το διάβασμα, η κηπουρική ή άλλες ασχολίες που κινητοποιούν το μυαλό και το σώμα, σε σύγκριση με τους ηλικιωμένους της γειτονικής περιοχής.

Η σημασία της προσαρμοστικότητας για την μακροζωία

Οι κάτοικοι της Σαρδηνίας φάνηκαν επίσης να χρησιμοποιούν πιο αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης των καθημερινών δυσκολιών. Αυτό σημαίνει ότι πιθανόν αναγνωρίζουν καλύτερα τους περιορισμούς τους, προσαρμόζουν τις δραστηριότητές τους και επενδύουν την ενέργειά τους σε όσα πραγματικά τους ταιριάζουν.

Αυτή η στάση έχει μεγάλη αξία όσο μεγαλώνουμε. Η γήρανση φέρνει αλλαγές, σωματικές, κοινωνικές και ψυχολογικές. Ενώ δεν μπορούμε πάντα να τις αποφύγουμε, μπορούμε να μάθουμε να λειτουργούμε διαφορετικά μέσα σε αυτές. Να κρατάμε ό,τι μας δυναμώνει, να αποδεχόμαστε ό,τι αλλάζει και να αναζητούμε τρόπους να παραμένουμε παρόντες στη ζωή μας.

Τα χαρακτηριστικά της ευεξίας

Ένα ακόμη εύρημα αφορούσε τον νευρωτισμό, ο οποίος αντανακλά τη δυσκολία στη ρύθμιση των συναισθημάτων. Τα άτομα με υψηλό δείκτη νευρωτισμού εμφανίζουν προδιάθεση για επίμονο άγχος, αρνητική διάθεση, ανασφάλεια ή συναισθηματική αστάθεια. Στο δείγμα της μελέτης, αυτό το χαρακτηριστικό συνδέθηκε με χαμηλότερη ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία.

Αντίθετα, χαρακτηριστικά όπως η ευσυνειδησία και η συγκαταβατικότητα (η τάση να είναι κανείς οργανωμένος, υπεύθυνος, συνεργάσιμος και υποστηρικτικός), συνδέθηκαν με μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή και ενισχυμένη ευεξία.

Μακροζωία ακόμα κι αν δεν ζούμε στις Μπλε Ζώνες

Ο τρόπος που βλέπουμε τον εαυτό μας και τους γύρω μας, αλλά και ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε τις καθημερινές προκλήσεις φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο στο πώς ζούμε όσο μεγαλώνουμε. Και το πιο ενθαρρυντικό είναι ότι δεν χρειάζεται να ζούμε στην Σαρδηνία για να κρατήσουμε κάτι από αυτή τη στάση ζωής.

Το σημαντικό είναι να διατηρούμε την περιέργειά μας ζωντανή, να αφιερώνουμε χρόνο σε δραστηριότητες που μας δίνουν νόημα και χαρά, να μαθαίνουμε κάτι νέο, ακόμη κι αν είναι μικρό, να επενδύουμε στις σχέσεις μας, να μην εγκαταλείπουμε όσα αγαπάμε επειδή «μεγαλώσαμε» αλλά να προσαρμόζουμε τους στόχους μας αντί να τους εγκαταλείπουμε. Να κινούμαστε, να συμμετέχουμε, να ζητάμε στήριξη όταν τη χρειαζόμαστε.

Η μακροζωία δεν αφορά μόνο τα χρόνια που ζούμε, αλλά και τον τρόπο που περνούν. Η σύνδεση, η ευελιξία και η ενεργή συμμετοχή είναι απαραίτητες για να ζούμε καλά σε κάθε ηλικία και η επιστήμη το επιβεβαιώνει.