Ανώγεια: Υφαντά από τη δεκαετία του 1930 «ξετυλίγουν» την ιστορία ενός περήφανου τόπου (photos)
Οικογενειακά κειμήλια που πέρασαν από γενιά σε γενιά βρίσκουν τη θέση τους στο νέο Κέντρο Υφαντικής - Ένας χώρος όπου η παράδοση συναντά την έρευνα και τη σύγχρονη δημιουργία
Υφαντά που φυλάχθηκαν στα σπίτια των Ανωγειανών από τη δεκαετία του 1930 μέχρι σήμερα, πέρασαν από χέρι σε χέρι και συνόδευσαν διαφορετικές γενιές, αποτελούν σήμερα πολύτιμα τεκμήρια μιας παράδοσης βαθιά δεμένης με την ιστορία και την ταυτότητα του τόπου.
Αυτή τη διαδρομή επιχειρεί να αναδείξει το Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής, που ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για τη διαφύλαξη αλλά και τη σύγχρονη ανάγνωση της κρητικής υφαντικής παράδοσης. Το Κέντρο στεγάζεται, μάλιστα, σε έναν χώρο με ιδιαίτερο συμβολισμό: την παλιά υφαντική βιοτεχνία της Αγάπης Σμπώκου, το γένος Σκουλά.
Η συλλογή του δημιουργήθηκε σε μεγάλο βαθμό χάρη στους ίδιους τους κατοίκους. Οικογένειες των Ανωγείων άνοιξαν τα σπίτια τους και εμπιστεύτηκαν στο Κέντρο υφαντά που διατηρούσαν επί δεκαετίες ως οικογενειακά κειμήλια. Μαζί με αυτά έρχονται στο φως ιστορίες καθημερινής ζωής, γυναικείας δημιουργίας, τεχνικές και γνώσεις που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά.
Το εγχείρημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη διατήρηση και έκθεση του παρελθόντος. Φιλοδοξεί να φέρει την παραδοσιακή γνώση σε διάλογο με τη μόδα, το design, την αρχιτεκτονική και τις εφαρμοσμένες τέχνες, αλλά και να δημιουργήσει έναν νέο πόλο έρευνας, εκπαίδευσης και πολιτιστικού τουρισμού στην ορεινή Κρήτη.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί στο Cretalive, η Επιστημονικά Υπεύθυνη και Διευθύντρια του Ανωγείων Κέντρου Υφαντικής, Χριστίνα Τριποδιανάκη, μιλά για το όραμα της δημιουργίας του, τη συμβολή των ανθρώπων των Ανωγείων, τα πολύτιμα υφαντά που διασώθηκαν από τη δεκαετία του ’30, αλλά και το μεγάλο στοίχημα: η παράδοση να μη μείνει απλώς ζωντανή, αλλά να περάσει στις επόμενες γενιές και να αποτελέσει αφετηρία νέας δημιουργίας.
Το Κέντρο Υφαντικής Ανωγείων ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για την πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης. Ποιο είναι το όραμα πίσω από τη δημιουργία του;
Το Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής αποτελεί το όραμα της Κωστάντζας Σμπώκου – Κωνσταντακοπούλου και τη γενναιόδωρη δωρεά της προς τον Δήμο Ανωγείων, μια πρωτοβουλία που συνδέει την προσωπική της διαδρομή με τη συλλογική μνήμη του τόπου. Το Κέντρο στεγάζεται στην παλιά υφαντική βιοτεχνία της γιαγιάς της, Αγάπης Σμπώκου, το γένος Σκουλά, έναν χώρο με ιδιαίτερο συμβολισμό για την ιστορία της ανωγειανής υφαντικής. Η αναγέννησή του ως Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής αποτυπώνει τη συνέχεια μιας δημιουργικής παράδοσης που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά και σήμερα αποκτά έναν νέο δημόσιο και διεθνή προσανατολισμό.
Η Κάρμεν Κωνσταντακοπούλου στάθηκε από την πρώτη στιγμή συνοδοιπόρος σε αυτή την προσπάθεια, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση της φυσιογνωμίας του Κέντρου και εμπλουτίζοντάς το με τη δωρεά της βιβλιοθήκης του, μιας ιδιαίτερα σημαντικής συλλογής σπάνιων ελληνικών και διεθνών εκδόσεων γύρω από την υφαντική, τη χειροτεχνία, τη λαογραφία, την τέχνη και το design. Η βιβλιοθήκη αυτή αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ερευνητικής και εκπαιδευτικής ταυτότητας του Κέντρου.
Ως Επιστημονικά Υπεύθυνη και Διευθύντρια, έχω την ευθύνη να διαμορφώσω το επιστημονικό πλαίσιο, τη στρατηγική ανάπτυξης και τη συνολική ταυτότητα του Κέντρου, ώστε το αρχικό όραμα να αποκτήσει ουσιαστική συνέχεια μέσα από την έρευνα, την τεκμηρίωση, την εκπαίδευση, τις διεθνείς συνεργασίες και τη σύγχρονη δημιουργία. Φιλοδοξία μας είναι το Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής να εξελιχθεί σε ένα διεθνές σημείο αναφοράς για τη ζώσα πολιτιστική κληρονομιά, με επίκεντρο τον άνθρωπο, τη γνώση και τη δημιουργία.
Γιατί τα Ανώγεια αποτελούν το ιδανικό μέρος για ένα τέτοιο κέντρο; Τι ξεχωριστό έχει η τοπική υφαντική παράδοση;
Η ιστορία της υφαντικής στα Ανώγεια είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ταυτότητα του τόπου. Ο αργαλειός συνόδευε την καθημερινή ζωή, διαμόρφωνε την οικονομία του νοικοκυριού, εξέφραζε την αισθητική αντίληψη κάθε οικογένειας και λειτουργούσε ως μέσο μετάδοσης γνώσης από γενιά σε γενιά. Κάθε τεχνική, κάθε ύφανση και κάθε μοτίβο αποτελούν φορείς συλλογικής μνήμης.
Η δημιουργία του Κέντρου στον φυσικό τόπο όπου αναπτύχθηκε αυτή η παράδοση προσδίδει αυθεντικότητα και ουσιαστικό περιεχόμενο. Το Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής αποτελεί σημείο συνάντησης της ιστορίας με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα και της τοπικής γνώσης με τον διεθνή πολιτιστικό διάλογο.
Ποια εμπειρία θα ζήσει ο επισκέπτης; Τι θα δει και τι θα μάθει περνώντας την πόρτα του Κέντρου;
Ο επισκέπτης ακολουθεί μια διαδρομή που αποκαλύπτει τη βαθύτερη σημασία της υφαντικής ως πολιτιστικού συστήματος. Γνωρίζει αυθεντικά υφαντά, εργαλεία, πρώτες ύλες, τεχνικές και αφηγήσεις που φωτίζουν τον τρόπο με τον οποίο η ύφανση διαμόρφωσε την κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ζωή των Ανωγείων.
Παράλληλα, ανακαλύπτει ότι κάθε αντικείμενο αποτελεί φορέα γνώσης. Πίσω από κάθε ύφανση κρύβονται δεξιότητες, αισθητικές επιλογές, κοινωνικοί συμβολισμοί και ανθρώπινες ιστορίες. Η εμπειρία ολοκληρώνεται με την κατανόηση ότι η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί μια δυναμική διαδικασία δημιουργίας που εξακολουθεί να εξελίσσεται.
Πόσο δύσκολο ήταν να συγκεντρωθεί και να τεκμηριωθεί το υλικό που παρουσιάζεται σήμερα; Υπήρξαν σημαντικές ανακαλύψεις στην πορεία της έρευνας;
Η συγκρότηση της συλλογής στηρίχθηκε κυρίως στην εμπιστοσύνη των ανθρώπων των Ανωγείων. Οι οικογένειες άνοιξαν τα σπίτια τους και μοιράστηκαν πολύτιμα υφαντά που διατηρούνται ως οικογενειακά κειμήλια από τη δεκαετία του 1930 και έπειτα. Πρόκειται για αντικείμενα που συνόδευσαν διαφορετικές γενιές, πέρασαν από χέρι σε χέρι και διαφυλάχθηκαν με ιδιαίτερο σεβασμό μέσα στις διαδοχικές ιστορικές περιόδους που βίωσε ο τόπος.
Η αξία τους υπερβαίνει την αισθητική τους ποιότητα. Αποτελούν αυθεντικά τεκμήρια κοινωνικής ιστορίας, καθημερινής ζωής, γυναικείας δημιουργίας και συλλογικής μνήμης. Η επιστημονική τεκμηρίωση κάθε αντικειμένου, σε συνδυασμό με τις προφορικές μαρτυρίες και το ερευνητικό έργο του Κέντρου, δημιουργεί ένα μοναδικό αρχείο που συμβάλλει ουσιαστικά στη μελέτη της ελληνικής υφαντικής παράδοσης και της ζώσας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στόχος είναι μόνο η διατήρηση της παράδοσης ή και η επανασύνδεσή της με τη σύγχρονη δημιουργία, τη μόδα και το design;
Η πολιτιστική κληρονομιά αποκτά διαχρονική αξία όταν συνομιλεί δημιουργικά με την εποχή της. Στόχος μας είναι η παραδοσιακή γνώση να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τη σύγχρονη δημιουργία, τη μόδα, το design, την αρχιτεκτονική και τις εφαρμοσμένες τέχνες.
Το Κέντρο αναπτύσσει συνεργασίες με δημιουργούς, ερευνητές, πανεπιστήμια και πολιτιστικούς οργανισμούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό, αναδεικνύοντας την υφαντική ως ένα σύγχρονο πεδίο καινοτομίας, πολιτιστικής έκφρασης και δημιουργικής οικονομίας.
Οι νέοι δείχνουν ενδιαφέρον για την υφαντική; Πώς μπορεί να περάσει στις επόμενες γενιές;
Οι νέες γενιές αναζητούν δημιουργικές εμπειρίες με ουσία, αυθεντικότητα και περιβαλλοντική συνείδηση. Η υφαντική ανταποκρίνεται σε αυτή την αναζήτηση, καθώς συνδυάζει γνώση, δεξιότητα, αισθητική και βιώσιμη δημιουργία.
Μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα, εργαστήρια, διεθνείς ανταλλαγές γνώσης και συνεργασίες με εκπαιδευτικά ιδρύματα, το Κέντρο δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η παράδοση μετατρέπεται σε δημιουργική εμπειρία. Η γνώση αποκτά διαχρονική αξία όταν μοιράζεται, εξελίσσεται και εμπνέει νέους ανθρώπους να δημιουργήσουν το δικό τους αποτύπωμα.
Πόσο σημαντική είναι η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στο εγχείρημα; Οι ίδιοι οι άνθρωποι των Ανωγείων τι ρόλο έχουν στο Κέντρο;
Οι άνθρωποι των Ανωγείων αποτελούν τον σημαντικότερο συνομιλητή του Κέντρου. Οι προσωπικές τους ιστορίες, οι γνώσεις, οι τεχνικές και τα οικογενειακά τους κειμήλια συνθέτουν τον πυρήνα της συλλογής και της επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Η συνεργασία αυτή δημιουργεί έναν διαρκή διάλογο ανάμεσα στην εμπειρική γνώση και την επιστημονική έρευνα. Το αποτέλεσμα είναι ένα Κέντρο που αναπτύσσεται μαζί με την κοινότητα και αναδεικνύει τον ίδιο τον τόπο ως ενεργό φορέα πολιτισμού.
Το Κέντρο μπορεί να αποτελέσει έναν νέο πόλο πολιτιστικού τουρισμού για την ορεινή Κρήτη και τα Ανώγεια;
Ο σύγχρονος πολιτιστικός τουρισμός αναζητά αυθεντικές εμπειρίες που συνδέουν τον επισκέπτη με την ιστορία και την ταυτότητα ενός τόπου. Το Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής προσφέρει ακριβώς αυτή τη δυνατότητα, μέσα από την ουσιαστική γνωριμία με τη ζώσα πολιτιστική κληρονομιά και τους ανθρώπους που τη διαμόρφωσαν.
Παράλληλα, η ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών, ερευνητικών προγραμμάτων, εκπαιδευτικών δράσεων και καλλιτεχνικών ανταλλαγών ενισχύει την εξωστρέφεια του Κέντρου και το καθιστά έναν σύγχρονο πολιτιστικό προορισμό με διεθνή προοπτική.
Αν έπρεπε να περιγράψετε με μία φράση τι θέλετε να πάρει μαζί του ο επισκέπτης φεύγοντας από το Κέντρο Υφαντικής, ποια θα ήταν αυτή;
Θα θέλαμε να φύγει έχοντας βιώσει ότι ο πολιτισμός γεννιέται μέσα από τους ανθρώπους, μεταδίδεται μέσα από τη γνώση και αποκτά διαχρονική αξία μέσα από τη δημιουργία. Κάθε νήμα του αργαλειού ενώνει γενιές, κάθε ύφανση αφηγείται μια ανθρώπινη διαδρομή και κάθε τόπος συνεχίζει να γράφει την ιστορία του όταν οι άνθρωποί του επιλέγουν να τη μοιραστούν με τον κόσμο.
- "Έφυγε" ο αγαπητός Βιαννίτης Μανώλης Ψαρολογάκης
- Με ειδήσεις για την ερχόμενη εβδομάδα η ανασκόπηση του Αλέξη Καλοκαιρινού
- Ηράκλειο: Η κατανάλωση αλκοόλ οδήγησε τους δύο ανήλικους στο νοσοκομείο!
