Νέες κυκλοφορίες από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Δύο νέοι τόμοι από τις σειρές "Φιλοσοφία" και "Αρχιτεκτονική" κυκλοφόρησαν από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Πρόκειται για τα βιβλία "Η Γένεση της Διαλεκτικής" του Παναγιώτη Κονδύλη και "Η αρχιτεκτονική της εικόνας" του Juhani Pallasmaa.

Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ

Ανάλυση της πνευματικής εξέλιξης του Χέλντερλιν, του Σέλλινγκ και του Χέγκελ έως το 1802.

Μετάφραση: Λευτέρης Αναγνώστου

Επιστημονική επιμέλεια: Γιώργος Ξηροπαΐδης

«Ἡ ἱστορικοφιλοσοφικὴ θέση τούτης τῆς ἐργασίας μπορεῖ νὰ συνοψισθεῖ ὡς ἑξῆς. Ἡ διαλεκτική, ὅπως τὴν ἔκαμε εὐρύτερα γνωστὴ ὁ Χέγκελ, συνδέοντάς την μὲ τ ̓ ὄνομά του, διαμορφώθηκε πάνω στὴ βάση μιᾶς μονιστικῆς κοσμοθεωρίας ἢ μιᾶς ἑνωτικῆς φιλοσοφίας, ἡ ὁποία ἐγκολπώθηκε καὶ ἡ ἴδια ἔντονες μονιστικὲς τάσεις τοῦ ὄψιμου γερμανικοῦ Διαφωτισμοῦ καὶ συνάμα βρέθηκε ἀναγκασμένη νὰ καταπιαστεῖ ἐπισταμένως μὲ ὅσα γνωσιοθεωρητικὰ προβλήματα ἔθεσαν οἱ Κὰντ καὶ Φίχτε. Τούτη ἡ ἑνωτικὴ φιλοσοφία, καὶ μάλιστα σὲ περιεκτικὴ καὶ συστηματικὴ ἤδη μορφή, εἶναι προϊὸν τῆς αὐτοτελοῦς πνευματικῆς προσπάθειας τοῦ Χέλντερλιν στὰ ἔτη 1795‒1799. Ὁ Σέλλινγκ ... ἐν μέρει υἱοθετεῖ καὶ ἐν μέρει ἀνακαλύπτει ὁ ἴδιος, μέσω τῆς προσωπικῆς του ἀντιπαράθεσης μὲ τὸν Φίχτε, τούτη τὴν ἑνωτικὴ φιλοσοφία στὰ ἔτη 1801‒1802, γιὰ νὰ τὴ μεταβάλει ταυτόχρονα σὲ μιὰ προγραμματικὴ κατασκευὴ ἑδραζόμενη στὸ τριαδικὸ σχῆμα. Ἡ συμβολὴ τοῦ Χέγκελ στὴ διαμόρφωση αὐτῆς τῆς πρώτης, ἀλλὰ καθοριστικῆς, μορφῆς τῆς διαλεκτικῆς πρέπει νὰ θεωρηθεῖ ἐλάχιστη, ἂν ὑποτεθεῖ ὅτι ὑφίσταται. Γιατὶ τὰ γραφτά του ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς Φρανκφούρτης ἀποτελοῦν ἐπεξήγηση καὶ ἐφαρμογὴ τῶν ἀρχῶν τῆς ἑνωτικῆς φιλοσοφίας τοῦ Χέλντερλιν, ἐνῶ οἱ πρῶτες πραγματεῖες του στὴν Ἰένα ἀπηχοῦν τὴν ἐν τῶ μεταξὺ ὁλοκληρωμένη σελλινγκιανὴ ἐκδοχή της. Ἡ αὐτοτελὴς φιλοσοφικὴ ἐξέλιξη τοῦ Χέγκελ, ἡ ὁποία εἶχε σημαντικὲς συνέπειες καὶ γιὰ τὴ μορφὴ τῆς διαλεκτικῆς, ἀρχίζει μόλις μετὰ τὸ 1802, καὶ μάλιστα μὲ τὴν ἀπόφαση ὅτι τὸ Ἀπόλυτο μπορεῖ νὰ γνωσθεῖ ἢ ὅτι ἡ Οὐσία εἶναι Ὑποκείμενο ― μιὰ ἀπόφαση ἡ ὁποία σήμαινε τὴ ρήξη μὲ τὴν κοινή, ὣς τότε ἀποδεκτὴ καὶ ἀπὸ τὸν Χέγκελ, πεποίθηση τῶν Χέλντερλιν καὶ Σέλλινγκ ὅτι τὸ Ἀπόλυτο δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ γνωσθεῖ κι ὅτι ἡ γνώση καὶ ἡ σκέψη ἀποτελοῦν per definitionem χωρισμοὺς καὶ ἀφαιρέσεις.»

—Π. Κονδύλης

Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ

Ο υπαρξιακός χώρος στον κινηματογράφο

Μετάφραση: Παρασκευή Παντελιάδου

Η Αρχιτεκτονική της εικόνας διερευνά το κοινό βιωματικό έδαφος της αρχιτεκτονικής και του κινηματογράφου μέσω της έννοιας του υπαρξιακού χώρου. Ο κινηματογράφος προβάλλει βιωματικά αληθινές εικόνες της ζωής, ενώ η αρχιτεκτονική περιβάλλει την ανθρώπινη ύπαρξη και προσφέρει έναν ορίζοντα κατα­νόησης της ανθρώπινης συνθήκης· και οι δύο μορφές τέχνης ποιητικοποιούν την υπαρξιακή εμπειρία.

Μέσα από αναλύσεις ταινιών των Άλφρεντ Χίτσκοκ, Αντρέι Ταρκόφσκι, Στάνλεϋ Κιούμπρικ και Μικελάντζελο Αντονιόνι, ο συγγραφέας εξετάζει πώς οι σκηνοθέτες αυτοί χρησιμοποιούν την αρχιτεκτονική εικονοποιία ώστε να προκαλέσουν κι έπειτα να διατηρήσουν συγκεκριμένες ψυχικές καταστάσεις. Ενώ η πραγματικά δομημένη σύγχρονη αρχιτεκτονική έχει την τάση να περιορίζει τη συναισθηματική απόκριση στη σφαίρα της ωφελιμιστικής λογικής, η αρχιτεκτονική του κινηματογράφου προβάλλει ολόκληρο το φάσμα των ανθρώπινων συναισθημάτων: φόβο και απόγνωση, αποξένωση και νοσταλγία, τρυφερότητα και οικειότητα, επιθυμία και ευτυχία. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η αρχιτεκτονική εικονο­ποιία ποιητών, ζωγράφων και σκηνοθετών θα μπορούσε να ευαισθητο­ποιήσει εκ νέου το αρχιτεκτονικό επάγγελμα, αναδεικνύοντας την εγγενή ποιητική της αρχιτεκτονικής. Το βιβλίο συνυφαίνει αρχιτεκτονικές και κινηματογραφικές εμπειρίες με εικόνες ζωγραφικών έργων, λογοτεχνικές περιγραφές και φιλοσοφικές θεωρήσεις.

Η Αρχιτεκτονική της εικόνας διανοίγει ένα ανεξερεύνητο πεδίο της αρχιτεκτονικής έκφρασης, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα τον θεμελιώδη ρόλο της αρχιτεκτονικής εικόνας στην κινηματογραφική έκφραση.

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο