"Η πόλη που παραδόθηκε στην αδιαφορία: Όταν η καθημερινότητα γίνεται εικόνα ντροπής"

Αγαπητό Cretalive,

Πλατεία 11ης Οκτωβρίου 1944, Μασταμπάς Ηρακλείου. Ένας δημόσιος χώρος που θα έπρεπε να αποτελεί σημείο συνάντησης, ξεκούρασης και παιχνιδιού για τους κατοίκους της γειτονιάς, σήμερα αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο την εικόνα της εγκατάλειψης που συναντά κανείς σε αρκετά σημεία της πόλης.

Γκράφιτι παντού, εγκαταλελειμμένοι χώροι, ξερά παρτέρια και δημόσιες υποδομές που μοιάζουν ξεχασμένες. Μια βόλτα στην πλατεία 11ης Οκτωβρίου στον Μασταμπά αρκεί για να διαπιστώσει κανείς ότι η αισθητική και η ποιότητα ζωής των κατοίκων έχουν αφεθεί στην τύχη τους.

Image

Υπάρχουν εικόνες που δεν χρειάζονται ιδιαίτερη περιγραφή. Μιλούν από μόνες τους. Και οι εικόνες από τις γειτονιές της πόλης είναι ακριβώς αυτό: μια σκληρή υπενθύμιση ότι ο δημόσιος χώρος δεν αντιμετωπίζεται πάντα ως κοινή περιουσία, αλλά ως κάτι που μπορεί να εγκαταλειφθεί, να βανδαλιστεί και τελικά να ξεχαστεί.

Τοίχοι καλυμμένοι με συνθήματα και ακαλαίσθητες μπογιές. Παιδικές χαρές με εμφανή σημάδια φθοράς. Κοινόχρηστες εγκαταστάσεις γεμάτες tags. Ξερά χώματα, παραμελημένα παρτέρια και σημεία που θα μπορούσαν να αποτελούν μικρές οάσεις για τους κατοίκους, αλλά σήμερα θυμίζουν περισσότερο χώρους που περιμένουν κάποιον να ασχοληθεί μαζί τους.

Δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής

Κάποιοι θα πουν ότι «έτσι είναι οι πόλεις». Ότι τα γκράφιτι είναι μέρος της αστικής κουλτούρας. Ότι η φθορά είναι αναπόφευκτη. Ότι υπάρχουν σημαντικότερα προβλήματα.

Ας είμαστε ειλικρινείς: αυτή η λογική είναι βολική, αλλά δεν είναι αποδεκτή.

Image

Η εικόνα μιας γειτονιάς επηρεάζει την καθημερινότητα, την ψυχολογία και την αίσθηση ασφάλειας των ανθρώπων που ζουν σε αυτήν. Επηρεάζει τα παιδιά που παίζουν στις πλατείες, τους ηλικιωμένους που περπατούν, τους επαγγελματίες που προσπαθούν να διατηρήσουν τις επιχειρήσεις τους και τους επισκέπτες που σχηματίζουν την πρώτη τους εντύπωση για έναν τόπο.

Όταν ένας δημόσιος χώρος παραμένει βρώμικος, κατεστραμμένος και γεμάτος συνθήματα για μήνες ή χρόνια, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ξεκάθαρο: κανείς δεν ενδιαφέρεται αρκετά για να τον αποκαταστήσει.

Η εγκατάλειψη γεννά περισσότερη εγκατάλειψη

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε εκείνον που κρατά ένα σπρέι και καταστρέφει μια πρόσοψη. Αφορά και την αδυναμία της οργανωμένης πολιτείας να αποκαταστήσει έγκαιρα τη ζημιά.

Ένας βαμμένος και καθαρός τοίχος στέλνει το μήνυμα ότι ο χώρος έχει αξία. Ένα παραμελημένο σημείο, αντίθετα, λειτουργεί σαν πρόσκληση για περισσότερη φθορά.

Το ίδιο ισχύει για τα πάρκα, τις παιδικές χαρές, τα πεζοδρόμια και τον αστικό εξοπλισμό. Η συντήρηση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασική υποχρέωση κάθε οργανωμένης πόλης.

Ένας ευκάλυπτος που απαιτεί άμεση προσοχή

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η εικόνα ενός ευκαλύπτου τεράστιων διαστάσεων, τα κλαδιά του οποίου συνυπάρχουν επικίνδυνα με εναέρια καλώδια ηλεκτροδότησης.

Ένα δέντρο τέτοιου μεγέθους, σε συνδυασμό με την εγγύτητα στο δίκτυο ηλεκτρικού ρεύματος, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή αισθητική λεπτομέρεια. Σε περίπτωση θραύσης κλαδιών ή πτώσης, ενδέχεται να προκληθούν σοβαρές υλικές ζημιές, να δημιουργηθούν προβλήματα στην ηλεκτροδότηση ή, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ακόμη και να προκύψει κίνδυνος πυρκαγιάς.

Απαιτείται άμεσα αυτοψία από τις αρμόδιες υπηρεσίες, έλεγχος της στατικότητας του δέντρου και αξιολόγηση της ασφάλειας της συνύπαρξής του με το δίκτυο ηλεκτροδότησης.

Η πρόληψη δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να συμβεί το κακό.

Και όταν πέσει το σκοτάδι, η πλατεία γίνεται Gotham

Σαν να μην έφταναν όλα τα παραπάνω, με τη δύση του ηλίου η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο προβληματική. Ο φωτισμός στην πλατεία είναι ανεπαρκής ή ανύπαρκτος, δημιουργώντας ένα σκοτεινό και αφιλόξενο περιβάλλον για κατοίκους και επισκέπτες.

Μια πλατεία σε μια πυκνοκατοικημένη γειτονιά του Ηρακλείου, όπου παιδιά και οικογένειες θα έπρεπε να μπορούν να κινούνται με ασφάλεια, δεν μπορεί να μετατρέπεται μετά το βράδυ σε σκηνικό που θυμίζει περισσότερο Gotham City παρά έναν οργανωμένο δημόσιο χώρο.

Ο επαρκής φωτισμός δεν είναι πολυτέλεια ούτε διακοσμητική παρέμβαση. Είναι βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια, την ορατότητα και τη ζωντάνια μιας πλατείας. Οι κάτοικοι δικαιούνται να γνωρίζουν αν υπάρχει σχέδιο για την αποκατάσταση του φωτισμού και τη συνολική αναβάθμιση της περιοχής.

Μια πόλη που σέβεται τους κατοίκους της δεν τους αφήνει να κυκλοφορούν στο σκοτάδι.

Ένα αυτοκίνητο που παραμένει εκεί για τέσσερα χρόνια

Στην ίδια πλατεία βρίσκεται και ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα της αδυναμίας διαχείρισης του δημόσιου χώρου: ένα αυτοκίνητο που συνδέεται με άστεγο συμπολίτη μας και παραμένει στο σημείο τουλάχιστον εδώ και τέσσερα χρόνια. ΤΕΣΣΕΡΑ ΟΛΟΚΛΗΡΑ ΧΡΟΝΙΑ!

Σύμφωνα με όσα γνωρίζουν οι κάτοικοι, ο ίδιος ο άνθρωπος έχει εγκατασταθεί εδώ και περίπου έναν χρόνο σε κατοικία πλησίον της πλατείας. Ωστόσο, το όχημα εξακολουθεί να παραμένει εκεί, έχοντας μετατραπεί ουσιαστικά σε ένα άτυπο σημείο συγκέντρωσης τροφίμων, τα οποία προσφέρουν οι κάτοικοι.

Image

Η αλληλεγγύη των πολιτών είναι αξιέπαινη και αποδεικνύει ότι η κοινωνία δεν αδιαφορεί για τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Όμως η κοινωνική ευαισθησία δεν μπορεί να υποκαθιστά επ' αόριστον την οργανωμένη παρέμβαση των αρμόδιων υπηρεσιών.

Το ερώτημα είναι απλό: Ποιος έχει αναλάβει να διαχειριστεί αυτή την κατάσταση; Υπάρχει καταγραφή του οχήματος; Έχει εξεταστεί η δυνατότητα απομάκρυνσής του, εφόσον πρόκειται για εγκαταλελειμμένο αυτοκίνητο;

Η αντιμετώπιση του ζητήματος δεν χρειάζεται να γίνει με απανθρωπιά ή τιμωρητική διάθεση. Χρειάζεται συνεννόηση με τον άνθρωπο, κοινωνική υποστήριξη όπου απαιτείται και μια πρακτική λύση για τον δημόσιο χώρο.

Γιατί τέσσερα χρόνια δεν είναι προσωρινή κατάσταση. Είναι χρόνια αδράνεια που απαιτεί απάντηση.

Ποιος έχει την ευθύνη;

Η ευθύνη δεν ανήκει αποκλειστικά στον δήμο. Ανήκει και σε εκείνους που θεωρούν ότι ο δημόσιος χώρος είναι ο κατάλληλος καμβάς για να αφήσουν το σημάδι τους, αδιαφορώντας για τους υπόλοιπους.

Όμως η δημοτική αρχή έχει έναν κρίσιμο ρόλο: να μην επιτρέπει στην παρακμή να γίνεται κανονικότητα.

Οι κάτοικοι δεν ζητούν θαύματα. Ζητούν τα αυτονόητα:

Καθαρούς τοίχους και άμεση αποκατάσταση βανδαλισμών.

Περιποιημένα πάρκα και χώρους πρασίνου.

Ασφαλείς και συντηρημένες παιδικές χαρές.

Συστηματικό έλεγχο και συντήρηση του δημόσιου εξοπλισμού.

Συντονισμένη αντιμετώπιση της παράνομης αφισοκόλλησης και των καταστροφών.

Έλεγχο και συντήρηση των μεγάλων δέντρων που βρίσκονται κοντά σε δίκτυα ηλεκτροδότησης.

Επαρκή φωτισμό, ώστε η πλατεία να παραμένει ασφαλής και λειτουργική και μετά τη δύση του ηλίου.

Διαχείριση των εγκαταλελειμμένων οχημάτων και ουσιαστική κοινωνική μέριμνα για τους ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη.

Και, κυρίως, ζητούν να βλέπουν ότι κάποιος ασχολείται.

Η πόλη αξίζει περισσότερα

Δεν είναι φυσιολογικό να συνηθίζουμε την ασχήμια. Δεν είναι φυσιολογικό να περνάμε δίπλα από κατεστραμμένες υποδομές και να λέμε «δεν βαριέσαι». Δεν είναι φυσιολογικό τα παιδιά να μεγαλώνουν θεωρώντας ότι αυτή είναι η εικόνα που πρέπει να έχει ο δημόσιος χώρος.

Η πόλη δεν χρειάζεται απλώς περισσότερα έργα βιτρίνας. Χρειάζεται καθημερινή φροντίδα, συνέπεια και σεβασμό στον πολίτη.

Γιατί τελικά, η ποιότητα μιας πόλης δεν κρίνεται μόνο από τις μεγάλες πλατείες, τις ανακοινώσεις και τα εγκαίνια.

Κρίνεται από τον δρόμο της γειτονιάς. Από το πάρκο απέναντι από το σπίτι. Από τον τοίχο που καθαρίστηκε ή που αφέθηκε να σαπίζει κάτω από στρώσεις μπογιάς.

Η εγκατάλειψη δεν είναι αισθητική λεπτομέρεια. Είναι πολιτική επιλογή όταν γίνεται ανεκτή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Και οι κάτοικοι δικαιούνται να απαιτούν κάτι καλύτερο.

Η πλατεία 11ης Οκτωβρίου στον Μασταμπά χρειάζεται λύσεις, όχι άλλη αδιαφορία.

Μ.Β

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο