Εξωδικαστικός: Η νέα δυνατότητα για προστασία της πρώτης κατοικίας από πλειστηριασμό

Μια νέα δυνατότητα για την προστασία της κύριας κατοικίας από τον πλειστηριασμό παρέχει πλέον ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών.

Το νέο πλαίσιο δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα σε οφειλέτες που διαθέτουν περισσότερα ακίνητα να διαχωρίσουν την κύρια κατοικία τους από την υπόλοιπη περιουσία τους. Έτσι, μπορούν να διατηρήσουν το σπίτι στο οποίο κατοικούν, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση άλλων ακινήτων, όπως ενός εξοχικού, ενός οικοπέδου ή ενός κτήματος.

Η νέα δυνατότητα τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή από τις 21 Σεπτεμβρίου μέσω της πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.

Παράλληλα με την προστασία της κύριας κατοικίας, η συγκεκριμένη επιλογή μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη μείωση του χρέους που απομένει προς ρύθμιση και, κατά συνέπεια, σε χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.

Κρατά την κατοικία, ρευστοποιεί άλλα ακίνητα

Ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα να ζητήσει να εξαιρεθεί η κύρια κατοικία του από τη ρευστοποίηση, αποδεχόμενος ότι οι πιστωτές μπορούν να προχωρήσουν στην εκποίηση άλλων ακινήτων που διαθέτει.

Με τον τρόπο αυτό, η οφειλή που εξακολουθεί να βαρύνει τον ίδιο περιορίζεται με βάση την αξία της κατοικίας που διατηρεί. Αυτό μπορεί να καταστήσει τη ρύθμιση ευκολότερα διαχειρίσιμη, καθώς μειώνεται τόσο το υπόλοιπο του χρέους όσο και το ύψος των δόσεων.

Μέχρι σήμερα, ένας οφειλέτης μπορούσε να διατηρήσει το σύνολο της περιουσίας του και να προχωρήσει σε μακροχρόνια ρύθμιση, αναλαμβάνοντας όμως μεγαλύτερη οφειλή και αντίστοιχα υψηλότερες δόσεις.

Πλέον έχει και δεύτερη επιλογή: να προστατεύσει την κύρια κατοικία του και να συναινέσει στη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας.

Τι αλλάζει στην πράξη

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα οφειλέτη με ληξιπρόθεσμα χρέη 500.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 200.000 ευρώ και επιπλέον ακίνητα συνολικής αξίας 200.000 ευρώ.

Με την κλασική διαδικασία του Εξωδικαστικού, η συνολική περιουσία των 400.000 ευρώ λαμβάνεται υπόψη και η οφειλή μπορεί να περιοριστεί αντίστοιχα, με αποπληρωμή που μπορεί να φτάσει έως και τις 420 δόσεις.

Με τη νέα επιλογή, ο οφειλέτης μπορεί να κρατήσει την κύρια κατοικία των 200.000 ευρώ και να αποδεχθεί τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων. Έτσι, η προς ρύθμιση οφειλή περιορίζεται στα 200.000 ευρώ, ενώ τα χρήματα που προκύπτουν από την εκποίηση της υπόλοιπης περιουσίας κατευθύνονται στην αποπληρωμή των πιστωτών.

Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, δηλαδή, από την αρχική οφειλή των 500.000 ευρώ απομένουν προς ρύθμιση 200.000 ευρώ, γεγονός που οδηγεί και σε σημαντικά χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση.

Πώς προστατεύεται το σπίτι

Κατά την αίτηση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, ο οφειλέτης δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει την κύρια κατοικία του. Το συγκεκριμένο ακίνητο διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα και ο υπολογισμός της ρύθμισης γίνεται με βάση την αξία του.

Εφόσον η πρόταση γίνει αποδεκτή και υπογραφεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης, οι πιστωτές που δεσμεύονται από τη συμφωνία δεν μπορούν να προχωρήσουν σε αναγκαστική εκτέλεση ή πλειστηριασμό της κύριας κατοικίας, όσο ο οφειλέτης τηρεί κανονικά τους όρους της ρύθμισης.

Η διαδικασία είναι προαιρετική και αφορά φυσικά πρόσωπα και όχι εταιρείες. Απευθύνεται μεταξύ άλλων σε νοικοκυριά με «κόκκινα» δάνεια, αλλά και σε αυτοαπασχολούμενους και επαγγελματίες με οφειλές που προέρχονται από επιχειρηματική δραστηριότητα.

Ποιοι έχουν δεύτερη ευκαιρία

Η νέα δυνατότητα καλύπτει και οφειλέτες που είχαν ενταχθεί στο παρελθόν στον Εξωδικαστικό, αλλά δεν κατάφεραν να τηρήσουν προηγούμενη ρύθμιση λόγω υψηλών δόσεων. Για αυτούς προβλέπεται δυνατότητα νέας αίτησης μέσα σε διάστημα έξι μηνών από την έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου, με την προθεσμία να εκπνέει στις 20 Μαρτίου 2027.

Αντίστοιχη δυνατότητα προβλέπεται και για όσους είχαν αιτηθεί υπαγωγή στον νόμο Κατσέλη, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει πλέον εκκρεμοδικία.

Η συγκεκριμένη επιλογή αφορά όσους διαθέτουν περισσότερα από ένα ακίνητα. Όποιος έχει ως μοναδικό ακίνητο την κύρια κατοικία του εξακολουθεί να μπορεί να αξιοποιήσει την κλασική διαδικασία του Εξωδικαστικού, με έως 240 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και έως 420 για τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς.

Παράλληλα, η πρόσβαση στον μηχανισμό έχει διευρυνθεί και για μικρότερες οφειλές, καθώς πλέον μπορούν να υποβληθούν αιτήσεις για συνολικά χρέη από 5.000 ευρώ.

Η προστασία της κατοικίας, πάντως, δεν είναι άνευ όρων. Εφόσον ο οφειλέτης σταματήσει να τηρεί τη ρύθμιση, μπορεί να χάσει την προστασία που του παρέχει. Επιπλέον, η απαγόρευση πλειστηριασμού δεσμεύει τους πιστωτές που συμμετέχουν στη συγκεκριμένη συμφωνία και δεν καλύπτει αυτομάτως οφειλές προς τρίτους.