Βασική ενίσχυση: Αλλάζει ο τρόπος κατανομής ανά αγρονομική περιφέρεια

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική φτάνει το 2026 σε κομβικό σημείο, καθώς ολοκληρώνεται η διαδικασία εξίσωσης της αξίας των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης που ξεκίνησε το 2023. 

Με το ΟΣΔΕ 2026, όλα τα δικαιώματα εντός της ίδιας αγρονομικής περιφέρειας αποκτούν ενιαία αξία, αλλάζοντας οριστικά τον τρόπο κατανομής της βασικής εισοδηματικής στήριξης στους παραγωγούς.

Ολοκλήρωση της εσωτερικής σύγκλισης το 2026

Σύμφωνα με το εγκεκριμένο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023–2027, η βασική ενίσχυση εφαρμόζεται στο επίπεδο των τριών αγρονομικών περιφερειών της χώρας – αροτραίες καλλιέργειες, μόνιμες καλλιέργειες και βοσκότοποι. Για την περίοδο 2023–2026 προβλέπεται η σταδιακή σύγκλιση της αξίας των δικαιωμάτων ενίσχυσης, η οποία ολοκληρώνεται το 2026 με την πλήρη εξίσωση της μοναδιαίας αξίας εντός κάθε αγρονομικής περιφέρειας.

Για κάθε έτος της περιόδου 2023–2026, το συνολικό ποσό της βασικής εισοδηματικής στήριξης για τη βιωσιμότητα ανέρχεται σε 829.567.104,00 ευρώ και κατανέμεται ως εξής:

Αροτραίες καλλιέργειες: 378.282.599,00 ευρώ

Μόνιμες καλλιέργειες: 228.130.954,00 ευρώ

Βοσκότοποι: 223.153.551,00 ευρώ

Σύμφωνα με το Στρατηγικό Σχέδιο, η παραπάνω κατανομή αντιστοιχεί σε 45,6% του συνολικού προϋπολογισμού για τις αροτραίες καλλιέργειες, 27,5% για τις μόνιμες καλλιέργειες και 26,9% για τους βοσκότοπους. Τα ποσοστά αυτά αντανακλούν τη διάρθρωση των επιλέξιμων εκτάσεων της χώρας και αποτελούν τη βάση για τον υπολογισμό της μοναδιαίας αξίας των δικαιωμάτων σε κάθε αγρονομική περιφέρεια.

Η συγκεκριμένη κατανομή αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία εφαρμόζεται η εσωτερική σύγκλιση των δικαιωμάτων. Έτσι, έως το ΟΣΔΕ 2026 καταργούνται σταδιακά οι διαφοροποιήσεις που βασίζονταν σε ιστορικά δεδομένα προηγούμενων προγραμματικών περιόδων, χωρίς να καταργείται ο μηχανισμός των δικαιωμάτων. Το 2026, εντός κάθε αγρονομικής περιφέρειας, η μοναδιαία αξία όλων των δικαιωμάτων ενίσχυσης θα εξισωθεί με τον περιφερειακό μέσο όρο, δηλαδή με τη μέση αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης της εν λόγω αγρονομικής περιφέρειας.

Πιθανές επιπτώσεις σε μεταβιβάσεις και μισθώσεις δικαιωμάτων

Η ολοκλήρωση της σύγκλισης αναμένεται να επηρεάσει και πρακτικές που συνδέονται με τις μεταβιβάσεις και τις μισθώσεις δικαιωμάτων. Καθώς από το 2026 τα δικαιώματα εντός της ίδιας αγρονομικής περιφέρειας αποκτούν ενιαία αξία, ενδέχεται να περιοριστεί ο ρόλος που είχε μέχρι σήμερα η διαφοροποιημένη ιστορική αξία τους στις σχετικές συναλλαγές. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αποφάσεις για μεταβιβάσεις ή μισθώσεις δικαιωμάτων αναμένεται να βασίζονται λιγότερο στην αξία του δικαιώματος και περισσότερο στη συνολική έκταση και στον τρόπο οργάνωσης της εκμετάλλευσης. Η μεταβολή αυτή ενδέχεται να επηρεάσει τον συνολικό σχεδιασμό των παραγωγών, ιδίως σε περιπτώσεις όπου τα δικαιώματα αποτελούσαν μέχρι σήμερα στοιχείο υπεραξίας σε συμφωνίες ή μακροχρόνιες μισθώσεις.

Τι κρατάμε

Με απλά λόγια, μέχρι σήμερα η βασική ενίσχυση μπορούσε να διαφέρει μεταξύ παραγωγών που καλλιεργούσαν την ίδια κατηγορία γης, καθώς τα δικαιώματα που ενεργοποιούσαν είχαν διαμορφωθεί σε παλαιότερες περιόδους. Από το ΟΣΔΕ 2026, όλα τα δικαιώματα βασικής ενίσχυσης εντός της ίδιας αγρονομικής περιφέρειας θα έχουν την ίδια αξία ανά στρέμμα. Έτσι, δύο παραγωγοί με ίδια κατηγορία γης θα λαμβάνουν την ίδια ενίσχυση ανά μονάδα έκτασης, με τη συνολική πληρωμή να εξαρτάται αποκλειστικά από τα επιλέξιμα στρέμματα που δηλώνει κάθε εκμετάλλευση.