Δηλώσεις ΦΠΑ: Εισηγήσεις για φρένο στα πρόστιμα των εκπρόθεσμων

Ζήτημα επανεξέτασης και ενδεχόμενου «κουρέματος» των προστίμων που φτάνουν έως και τα 500 ευρώ ανά παράβαση για την εκπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων από τις οποίες δεν προκύπτει φόρος ανοίγει η Διαρκής Επιτροπή για την αρωγή της φορολογικής πολιτικής του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι κάνουν λόγο για δυσανάλογες κυρώσεις χωρίς ουσιαστικό δημοσιονομικό όφελος.

Η Επιτροπή, που λειτουργεί ως θεσμική γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Οικονομικών και των κοινωνικών και επαγγελματικών φορέων, ζητά να μπει φρένο στα υπέρμετρα πρόστιμα που επιβάλλονται σε περιπτώσεις μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων παρακρατούμενων φόρων και ΦΠΑ. Όπως επισημαίνει, όταν μια δήλωση δεν δημιουργεί φορολογική υποχρέωση, η επιβολή υψηλών προστίμων για καθυστέρηση δεν ενισχύει τη φορολογική συμμόρφωση ούτε υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.

Στρεβλώσεις και παραδείγματα από την ισχύουσα νομοθεσία

Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται η ισχύουσα διάταξη που προβλέπει την επιβολή προστίμου 250 ή 500 ευρώ, ανάλογα με το αν ο φορολογούμενος τηρεί απλογραφικό ή διπλογραφικό λογιστικό σύστημα, για την εκπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ. Η κύρια ένσταση αφορά το γεγονός ότι το πρόστιμο επιβάλλεται ακόμη και όταν η δήλωση είναι μηδενική ή πιστωτική, δηλαδή όταν δεν προκύπτει καμία οφειλή προς το Δημόσιο.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αναδεικνύουν τη στρέβλωση. Επαγγελματίας με απλογραφικά βιβλία που υποβάλλει εκπρόθεσμα αρχική δήλωση ΦΠΑ με μηδενικό αποτέλεσμα καλείται να καταβάλει πρόστιμο 250 ευρώ. Αντίστοιχα, επιχείρηση με διπλογραφικό σύστημα που καταθέτει εκπρόθεσμα δήλωση ΦΠΑ με ποσό προς επιστροφή βρίσκεται αντιμέτωπη με πρόστιμο 500 ευρώ. Πρόκειται, σύμφωνα με τους φορείς της αγοράς, για ποινές που δεν συνδέονται με πραγματική φοροδιαφυγή ή ζημία του Δημοσίου.

Η ανάγκη για αναλογικότητα και οι προτάσεις της Επιτροπής

Η Επιτροπή τονίζει ότι το ισχύον καθεστώς συνιστά σημαντική επιβάρυνση σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο, στο οποίο τα πρόστιμα για αντίστοιχες παραβάσεις ανέρχονταν στα 100 ευρώ ή ακόμη και μηδενίζονταν όταν δεν υπήρχε φορολογική οφειλή. Στο πλαίσιο αυτό, κατέθεσε υπόμνημα προς τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και τον διοικητή της ΑΑΔΕ, ζητώντας νομοθετική παρέμβαση που θα αποκαθιστά την αρχή της αναλογικότητας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ζήτημα της αναδρομικής εφαρμογής των αυξημένων προστίμων. Η Επιτροπή προειδοποιεί ότι η πρακτική αυτή δημιουργεί σοβαρά προβλήματα νομικής βεβαιότητας και έρχεται σε αντίθεση με τη θεμελιώδη αρχή ότι οι φορολογικές υποχρεώσεις πρέπει να είναι σαφείς και προβλέψιμες για τον πολίτη.

Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτει περιλαμβάνεται:

• Η πλήρης εξαίρεση από την επιβολή προστίμου στις περιπτώσεις όπου η δήλωση είναι μηδενική ή πιστωτική.
• Η θέσπιση ανώτατου ορίου συνολικού προστίμου σε περιπτώσεις πολλαπλών εκπρόθεσμων μηδενικών δηλώσεων.
• Η εφαρμογή του κανόνα μη επιβολής προστίμου όταν ο φόρος που προκύπτει προς καταβολή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.

Οι προτάσεις αυτές, όπως σημειώνεται, στοχεύουν σε ένα δικαιότερο και πιο λειτουργικό φορολογικό σύστημα.