Με «πειραγμένα» χιλιόμετρα 1 στα 5 εισαγόμενα μεταχειρισμένα

Με «πειραγμένα» χιλιόμετρα, έτσι ώστε το όχημα να φαίνεται ότι έχει υποστεί μικρότερη χρήση και επομένως η αξία του να είναι μεγαλύτερη από την πραγματική, πωλούνται ένα στα πέντε –με μετριοπαθείς εκτιμήσεις– εισαγόμενα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα στην Ελλάδα. Μάλιστα, όπως καταγγέλλουν στην «Καθημερινή» παράγοντες της αγοράς αυτοκινήτου, υπάρχουν περιπτώσεις που με την παράνομη παρέμβαση στον οδομετρητή έχουν αποκρυβεί ακόμη και 100.000 χιλιόμετρα, δηλαδή ένα αυτοκίνητο είχε στην πραγματικότητα κάνει 150.000 χλμ., αλλά πουλήθηκε στον ενδιαφερόμενο με το κοντέρ να δείχνει ότι έχει διανύσει… μόλις 50.000 χιλιόμετρα. Πέρα από το γεγονός ότι ο αγοραστής πληρώνει ένα αυτοκίνητο ακριβότερα από όσο κοστίζει στην πραγματικότητα, μετά επιβαρύνεται με επιπλέον δαπάνες, καθώς ξεκινούν πολύ πιο γρήγορα οι βλάβες σε σύγκριση με ό,τι υπολόγιζε.

Το χειρότερο ίσως είναι ότι ακόμη κι αν ο αγοραστής ανακαλύψει εκ των υστέρων την απάτη, συχνά δεν μπορεί να ασκήσει κανένα νομικό δικαίωμα εναντίον του πωλητή, καθώς το αυτοκίνητο έχει τιμολογηθεί σε άλλη χώρα και έχει εκτελωνισθεί στο όνομα του αγοραστή. Πώς στήνεται η απάτη; Ο αγοραστής επισκέπτεται μια επιχείρηση πώλησης εισαγομένων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Η επιχείρηση του «προσφέρει» έκπτωση, με αντάλλαγμα τον εκτελωνισμό του οχήματος στο όνομα του αγοραστή και όχι στο όνομα της επιχείρησης. Οι περισσότερες από τις επιχειρήσεις αυτής της κατηγορίας –και μάλιστα πολλές από τις μεγάλες και γνωστές– διαθέτουν θυγατρικές σε άλλες χώρες, κυρίως στη Βουλγαρία, όπου γίνεται η τιμολόγηση. Με αυτόν τον τρόπο, πρώτον, δεν φαίνεται να εκτελωνίζει το αυτοκίνητο η εταιρεία και επομένως δεν φέρει καμία ευθύνη. Δεύτερον, με την τιμολόγηση, π.χ. στη Βουλγαρία, δεν μπορεί να επιληφθεί του θέματος η ελληνική Δικαιοσύνη, όπως επισημαίνει και σε σχετική ανακοίνωσή του ο Σύνδεσμος Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Αυτοκινήτων (ΣΕΑΑ). Ακόμη κι αν αποκαλυφθεί η απάτη, ο αγοραστής που θέλησε απλώς να αγοράσει ένα φθηνότερο αυτοκίνητο, μπορεί να βρεθεί τελικά ακόμη και υπόλογος για λαθρεμπορία.

Οι επιπτώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν ακόμη και κινδύνους για τη σωματική του ακεραιότητα – και όχι επειδή το αυτοκίνητο χάλασε γρηγορότερα. «Υπάρχουν περιπτώσεις που όταν ο αγοραστής διαπίστωσε ότι το αυτοκίνητο τελικά είχε “γράψει” περισσότερα χιλιόμετρα σε σχέση με αυτά που αναφέρονταν κατά την αγορά, του δίνουν την επιλογή να το επιστρέψει και να αγοράσει ένα άλλο. Εάν αρνηθεί και απειλήσει με καταγγελία, τότε μπορεί να εμφανιστούν και “φουσκωτοί” έξω από το σπίτι του», λέει στην «Καθημερινή» στέλεχος της αγοράς, τονίζοντας ότι αυτά έχουν συμβεί και μάλιστα με μεγαλύτερη συχνότητα στην επαρχία. Αν και η συνήθης πρακτική όταν κάποιος πρόκειται να αγοράσει μεταχειρισμένο αυτοκίνητο είναι να ζητεί να το δει μηχανικός σε συνεργείο της εμπιστοσύνης του, όπου θα υπάρχουν και τα κατάλληλα μηχανήματα, συναντάει σε αρκετές περιπτώσεις την άρνηση του πωλητή, με το επιχείρημα ότι το όχημα δεν μπορεί να βγει εκτός του χώρου της επιχείρησης, διότι αυτός έχει χαρακτηριστεί φορολογική αποθήκη.

Δεδομένης της μεγάλης στροφής των Ελλήνων στην αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, απόρροια της δραστικής μείωσης των εισοδημάτων που προκάλεσε η οικονομική κρίση την προηγούμενη δεκαετία και των πληθωριστικών κρίσεων που ακολούθησαν τα τελευταία χρόνια, οι επιτήδειοι βρίσκουν πρόσφορο έδαφος, καθώς έστω και η παροχή έκπτωσης 500-1.000 ευρώ με αντάλλαγμα τον εκτελωνισμό στο όνομα του αγοραστή, γίνεται αρκετά εύκολα αποδεκτή. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, ενώ το 2009 το μερίδιο των εισαγομένων μεταχειρισμένων επιβατικών αυτοκινήτων επί των συνολικών πωλήσεων ήταν κάτω από 10%, σταδιακά άρχισε να αυξάνεται από το 2014 κι έπειτα και πλέον βρίσκεται κοντά στο 40%, ενώ και σε απόλυτους αριθμούς οι πωλήσεις εισαγομένων μεταχειρισμένων έχουν υπερτριπλασιαστεί σε σύγκριση με το 2009. Το 2025 ταξινομήθηκαν στην Ελλάδα 81.132 εισαγόμενα μεταχειρισμένα επιβατικά αυτοκίνητα έναντι 24.347 πριν από την έναρξη της οικονομικής κρίσης.

Πανευρωπαϊκό φαινόμενο

Το φαινόμενο των «πειραγμένων χιλιομέτρων» δεν είναι ελληνικό, αλλά πανευρωπαϊκό. Σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2018 για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τίτλο «Odometer manipulation in motor vehicles», με την κατάσταση οκτώ χρόνια μετά να μην έχει βελτιωθεί, το 30%-50% των αυτοκινήτων που πωλούνται μεταχειρισμένα από μια χώρα στην άλλη στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχουν «γυρισμένα χιλιόμετρα». Στην Ελλάδα οι εκτιμήσεις, βάσει του χαμηλού «αισιόδοξου» σεναρίου, κάνουν λόγο για 9%, το μετριοπαθές σενάριο ανεβάζει το ποσοστό αυτό στο 20%, ενώ σύμφωνα με το υψηλό σενάριο το ποσοστό των εισαγομένων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων με «πειραγμένο» οδομετρητή φτάνει στο 40%.

Στα τέλη Απριλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή –υπενθυμίζεται ότι αρμόδιος για τις μεταφορές είναι ο επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας– πρότεινε τη συνολική αναθεώρηση των κανόνων της Ε.Ε. για την οδική ασφάλεια και την ταξινόμηση οχημάτων. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την καταγραφή των ενδείξεων του μετρητή διανυθέντων χιλιομέτρων στις εθνικές βάσεις δεδομένων για τη διασυνοριακή ανταλλαγή ιστορικού των οδομετρητών. Πρόκειται για μέτρο που ήδη εφαρμόζει με επιτυχία εδώ και χρόνια το Βέλγιο, καθώς στη σχετική πλατφόρμα Car Pass καταγράφονται υποχρεωτικά τα χιλιόμετρα από εισαγωγείς, εμπόρους, συνεργεία, ΚΤΕΟ κ.λπ.

Τι πρέπει να προσέξουν οι υποψήφιοι αγοραστές αυτοκινήτων

Με τα εισοδήματα των ελληνικών νοικοκυριών να παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, το όνειρο για την αγορά ενός καινούργιου αυτοκινήτου σε αρκετές περιπτώσεις παραμένει άπιαστο. Στην αγορά, είτε από επιχειρήσεις πώλησης αυτοκινήτων είτε από ιδιώτες, υπάρχουν πολλά οχήματα που μπορούν άνετα να καλύψουν τις ανάγκες σε μια πιο προσιτή τιμή. Ωστόσο, οι καταναλωτές θα πρέπει πριν προχωρήσουν στην αγορά ενός μεταχειρισμένου αυτοκινήτου, να προσέχουν τα εξής:

• Τα εγχώρια μεταχειρισμένα αυτοκίνητα –αυτοκίνητα δηλαδή με χώρα πρώτης άδειας κυκλοφορίας την Ελλάδα– αποτελούν ασφαλέστερη επιλογή, καθώς μπορούν να εντοπιστούν όλες οι σημαντικές πληροφορίες – ιστορικό.

• Εάν, ωστόσο, κάποιος προτιμήσει εισαγόμενο μεταχειρισμένο, είναι σημαντικό να γνωρίζει τη χώρα προέλευσής του. Για παράδειγμα, εάν ένα αυτοκίνητο προέρχεται από το Βέλγιο ή κάποια άλλη χώρα με αντίστοιχο σύστημα όπως το Car Pass, μπορεί ο ενδιαφερόμενος αγοραστής να βρει τις απαραίτητες πληροφορίες για τα διανυθέντα χιλιόμετρα και το ιστορικό συντήρησης. Καλό είναι να αποφεύγονται οχήματα που προέρχονται από βαλκανικές χώρες ή χώρες γενικά της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να λάβει πληροφορίες για το ιστορικό του οχήματος.

• Η αναζήτηση πληροφοριών για το ιστορικό του αυτοκινήτου γίνεται μέσω του αριθμού πλαισίου. Ο αριθμός πλαισίου (VΙΝ) είναι ένας 17ψήφιος κωδικός, που συνδυάζει γράμματα και αριθμούς, είναι εντελώς μοναδικός για κάθε αυτοκίνητο και παρέχει κωδικοποιημένα κάποια χαρακτηριστικά του αυτοκινήτου και του κατασκευαστή του.

• Πριν από την αγορά εισαγομένου μεταχειρισμένου, ο αγοραστής πρέπει να απευθύνεται σε ένα εξουσιοδοτημένο συνεργείο για να ενημερωθεί για το ιστορικό του αυτοκινήτου στο εξωτερικό.

• Σε καμιά περίπτωση ο αγοραστής να αποδέχεται τον εκτελωνισμό στο όνομά του, καθώς κινδυνεύει να βρεθεί υπόλογος και για ζητήματα λαθρεμπορίας.

• Το αυτοκίνητο θα πρέπει να συνοδεύεται από όλα τα νόμιμα έγγραφά του (άδεια κυκλοφορίας, βιβλίο καταγραφής των εργασιών συντήρησης).

• Ελεγχος του αυτοκινήτου σε συνεργείο εμπιστοσύνης του αγοραστή. Εάν από την άλλη πλευρά υπάρξει άρνηση σε αυτό το αίτημα, καλό είναι να αποφευχθεί η αγορά. Είναι σημαντικό να γίνει ο έλεγχος σε συνεργείο εμπιστοσύνης του υποψήφιου αγοραστή και όχι στον χώρο όπου πωλείται το αυτοκίνητο, καθώς στο πρώτο μπορεί να γίνει διαγνωστικός έλεγχος εγκεφάλου. Με τον έλεγχο αυτόν μπορεί να διαπιστωθεί εάν έχει «πειραχθεί» ο οδομετρητής και να δοθούν στοιχεία και για το σέρβις του αυτοκινήτου.

• Εάν ένα αυτοκίνητο έχει βαφτεί πρόσφατα, τότε είναι πολύ πιθανό να έχει τρακάρει.

• Πρέπει να ελέγχουμε τη χρονολογία πρώτης κυκλοφορίας του αυτοκινήτου. Αυτή αναγράφεται στην άδεια κυκλοφορίας, καθώς και στο κάτω αριστερό σημείο του μπροστινού παρμπρίζ.

• Ο έλεγχος του αυτοκινήτου πρέπει να αφορά το σύνολό του: το εξωτερικό (αμάξωμα, πόρτες, παράθυρα, φανάρια, πλαστικά μέρη, ελαστικά κ.ά.), το εσωτερικό, ενώ επίσης πρέπει να ελέγχεται το αυτοκίνητο από κάτω. Φυσικά πρέπει να ανοίγουμε το καπό για να δούμε τον κινητήρα και συνολικά τα υπόλοιπα μέρη του αυτοκινήτου.

• Καλό είναι, τέλος, πριν από την τελική συμφωνία ο ενδιαφερόμενος να κάνει δοκιμή (test drive) του αυτοκινήτου.

Στο 39% το μερίδιο των «γνήσιων» ανταλλακτικών στην εγχώρια αγορά

Τα ανταλλακτικά «after market», ανταλλακτικά δηλαδή που εισάγονται και διακινούνται από επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται στον ευρύτερο κλάδο του αυτοκινήτου, είναι αυτά που κυριαρχούν στην ελληνική αγορά με μερίδιο 61%, έναντι 39% που αποτελεί το μερίδιο των «γνήσιων» ανταλλακτικών τα οποία εισάγονται από τις αντιπροσωπείες αυτοκινήτων. Η ζήτηση για ανταλλακτικά συνδέεται άμεσα με το πλήθος και την ηλικία του στόλου των κυκλοφορούντων οχημάτων. Επιπλέον, επηρεάζεται  από την τιμή πώλησης των προϊόντων σε συνδυασμό με το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών. Τα παραπάνω ευρήματα περιλαμβάνονται σε κλαδική μελέτη της ICAP CRIF για την αγορά ανταλλακτικών στην Ελλάδα.

Η συνολική αξία της εγχώριας αγοράς ανταλλακτικών επιβατικών αυτοκινήτων κινείται ανοδικά την τελευταία πενταετία (20212025), αλλά με μειούμενο ρυθμό μεταβολής. Ειδικότερα, την περίοδο 2023-2025 η αξία της αγοράς εκτιμάται ότι ενισχύθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 7%. Σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της συνολικής αξίας της εν λόγω αγοράς διαδραματίζει η άνοδος του κυκλοφορούντος στόλου, η αύξηση της μέσης ηλικίας των αυτοκινήτων, αλλά και η ανάπτυξη των εργασιών των εταιρειών ενοικίασης αυτοκινήτων (rent a car), καθώς οι εταιρείες αυτές έχουν εντείνει τις εργασίες συντήρησης και επισκευής του στόλου τους τα τελευταία χρόνια λόγω και της αύξησης του τουρισμού. Παράλληλα, μέρος της αύξησης της αξίας της αγοράς προέρχεται και από τις ανατιμήσεις των προϊόντων. Παρ’ όλα αυτά, ο ρυθμός μεταβολής της αξίας της αγοράς έχει επιβραδυνθεί, λόγω της μεταστροφής των προτιμήσεων πολλών καταναλωτών προς οικονομικότερα είδη (εισαγόμενα προϊόντα που προέρχονται από χώρες της Ασίας), απόρροια της μείωσης της αγοραστικής δύναμης.

Μεταξύ των κυριότερων επιχειρήσεων του κλάδου, τις πρώτες θέσεις καταλαμβάνουν οι: INTER CARS GREECE, ΙΑΠΩΝΙΚΗ, TOYOTA ΕΛΛΑΣ, ΒΙΑΚΑΡ, KOSMOCAR και STAR AUTOMOTIVE. Οι εταιρείες αυτές εκτιμάται ότι κάλυψαν συνολικά το 45% περίπου της αξίας της αγοράς ανταλλακτικών (γνήσιων και after market) το 2024.

Στο πλαίσιο της μελέτης πραγματοποιήθηκε χρηματοοικονομική ανάλυση των κυριότερων εταιρειών εισαγωγής after market ανταλλακτικών αυτοκινήτων για την πενταετία 2020-2024, βάσει επιλεγμένων αριθμοδεικτών. Επίσης, συντάχθηκε ομαδοποιημένος ισολογισμός με βάση ένα δείγμα 24 αντιπροσωπευτικών επιχειρήσεων του κλάδου. Από την ανάλυση προκύπτει ότι οι συνολικές πωλήσεις των εταιρειών του δείγματος ενισχύθηκαν κατά 11,7% το 2024 έναντι του 2023, το δε καθαρό αποτέλεσμα, το οποίο ήταν θετικό σε όλη την πενταετία, κατέγραψε αύξηση 10,3% την ίδια περίοδο.