Αντώνης Πλαΐτης: «Η ψαλτική τέχνη είναι η μελοποίηση της θεολογίας»

Στις κατανυκτικές ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας οπότε και ακούγονται τα συγκλονιστικότερα τροπάρια και ύμνοι της βυζαντινής μουσικής παράδοσης, ο ρόλος του ιεροψάλτη προσλαμβάνει μια πολύσημη, καταλυτική σημασία. Ο κ. Αντώνης Πλαΐτης, Άρχων Υμνωδός της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, Δάσκαλος της Βυζαντινής Μουσικής και Πρωτοψάλτης του Αγίου Μηνά μιλά στο Cretalive για την ψαλτική τέχνη και όχι μόνο.

Τη φετινή Μεγάλη Εβδομάδα ο κ. Πλαΐτης συμπλήρωσε 48χρόνια πίσω από το ιερό Αναλόγιο στο πλαίσιο μιας πλούσιας πορείας, αφοσίωσης και αφιέρωσης στη Βυζαντινή Μουσική. Για το Μεγάλο Κάστρο και την Κρήτη γενικότερα ο Αντώνης Πλαΐτης δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Οι ιδιότητες του πολλές. Κάτοχος πατριαρχικού οφφικίου, Διευθυντής και Διδάσκων της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης και της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας και Χερρονήσου, Πρωτοψάλτης στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά, Χοράρχης του Χορού Ψαλτών "Κρήτες Μαΐστορες"...  Η ζωή του Αντώνη Πλαΐτη αφιερώθηκε από πολύ νωρίς, ήδη από την παιδική του ηλικία, στη βυζαντινή μουσική και την ψαλτική τέχνη. Οι διακρίσεις, η επιτυχία, ο σεβασμός των μαθητών του, η άκρως τιμητική πρόταση του Οικουμενικού Πατριαρχείου να προσφέρει τη διακονία του στο Δεξιό Πατριαρχικό Αναλόγιο, αντιμετωπίζονται από τον ίδιο με χαρακτηριστική σεμνότητα, ταπεινότητα και ευγνωμοσύνη, διάχυτα στοιχεία σε ολόκληρο το περιεχόμενο της συνέντευξής του. 

Image

Ο ρόλος του ιεροψάλτη προσλαμβάνει τον χαρακτήρα αποστολής. Δεν πρόκειται για έναν καλλικέλαδο ερμηνευτή, αλλά για τον θεράποντα μιας μακραίωνης μορφής υψηλής τέχνης όπου η βαθιά πίστη είναι απολύτως αναγκαία. Διότι, στην περίπτωση του ιεροψάλτη δεν αρκεί η τεχνική αρτιότητα. Ο κ. Πλαϊτης μιλά, ακόμη, για τη μέθεξη και τα έντονα συναισθήματα των Ιερών Ακολουθιών της Μ. Εβδομάδας, πως ο ιεροψάλτης γίνεται μεσάζων και κοινωνός των μεγάλων χριστιανικών μηνυμάτων για το πλήθος των πιστών, και πόσο αδήριτη ανάγκη είναι η ψυχική και πνευματική προετοιμασία λίγο πριν από την άνοδο στο Αναλόγιο. 

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ιστορία της Βυζαντινής Μουσικής, την επίδραση που άσκησε σε άλλα είδη όπως το δημοτικό τραγούδι και το ρεμπέτικο, τη σύνδεση της "Κρητικής Σχολής Μουσικής" και του "Κρητικού Ύφους" με το αυστηρό Πατριαρχικό ύφος της Κωνσταντινούπολης. Παράλληλα, ο κ. Πλαΐτης μιλά για τη μελλοντική πορεία της Βυζαντινής/Εκκλησιασικής Μουσικής, το ενδιαφέρον νέων Κρητικών για την ψαλτική τέχνη και θεωρεί - όπως αναφέρει χαρακτηριστικά - ότι «περνά σιωπηλά σε μια νέα φάση ανακάλυψης».

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη του κ. Αντώνη Πλαΐτη:

• Πως βιώνουν οι θεράποντες της ψαλτικής τέχνης την κατάνυξη των Ακολουθιών της Μεγάλης Εβδομάδας;

Καταρχήν, κ. Φαρσάρη, να σας ευχαριστήσω θερμά για την πρόσκλησή σας να μιλήσουμε αυτές τις άγιες ημέρες της Εκκλησίας μας για την βυζαντινή μουσική, την ψαλτική τέχνη και την υμνολογία της Μεγάλης Εβδομάδας.

Η Μεγάλη Εβδομάδα ονομάστηκε έτσι, γιατί σε αυτήν συμβαίνουν μεγάλα και σωτηριώδη γεγονότα της πίστεώς  μας. Τα Άγια Πάθη, η Σταύρωση και κυρίως η Ανάσταση του Χριστού, γεγονότα συγκλονιστικά, που αποτελούν τον κεντρικό πυρήνα της Ορθόδοξης θεολογίας. Ο ιεροψάλτης βιώνει τις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, καταρχήν, ως χριστιανός, που συγκλονίζεται βλέποντας τον Κύριό μας να πάσχει εκουσίως, να βασανίζεται και να πεθαίνει πάνω στο Σταυρό, για την δική μας σωτηρία. Δεν μπορείς να μείνεις ανεπηρέαστος βλέποντας πάνω στον Σταυρό τον πόνο και την αδικία αλλά και την αγάπη και την συγχώρεση του Χριστού για τον καθένα από εμάς.

Επιπλέον όμως, ο ιεροψάλτης έχει να επιτελέσει και ένα πρόσθετο έργο: να μεταφέρει με την ψαλμωδία του τα υψηλά νοήματα της Μεγάλης Εβδομάδας στο εκκλησίασμα. Να μελοποιήσει την θεολογία, για να βοηθήσει τον κάθε πιστό να την κατανοήσει, να την αισθανθεί και να την βιώσει. Αυτό δημιουργεί στον ιεροψάλτη το αίσθημα της ευθύνης. Νοιώθει πως πρέπει να δώσει τον καλύτερό του εαυτό, όχι για να αναδείξει τον εαυτό του, αλλά για να καρποφορήσει το έργο της Εκκλησίας, για να προβληθεί καλύτερα ο λόγος και το έργο του Χριστού, για να βοηθηθούν οι άνθρωποι να προχωρήσουν πνευματικά. Κι αυτό όντως είναι μια μεγάλη ευθύνη μέσα στην Εκκλησία, που ο ιεροψάλτης την νοιώθει και πρέπει να την νοιώθει.

Για αυτό και η προετοιμασία του ιεροψάλτη για την Μεγάλη Εβδομάδα, ξεκινάει πολύ πριν από αυτήν. Αυτή η προετοιμασία περιλαμβάνει συνεχή μελέτη, μαθήματα για την προετοιμασία του Χορού, προστασία της φωνής, προετοιμασία του σώματος με κατάλληλη διατροφή και ανάπαυση, προετοιμασία και της ψυχής με την νηστεία και την πνευματική ζωή.

• Ποια από τις Ιερές Ακολουθίες σας προκαλεί τη μεγαλύτερη συγκίνηση;

Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι η πορεία του Χριστού για το Πάθος και την Ανάσταση. Είναι οι ώρες που ο Χριστός βιώνει την μεγαλύτερη επίθεση της κακίας του ανθρώπου, νοιώθει την εγκατάλειψη, την μοναξιά, την αγωνία, βασανίζεται, δέχεται εκούσια τον θάνατο πάνω στον Σταυρό. Σαν ένας από εμάς, μπαίνει στο βασίλειο του θανάτου, τον καταργεί, και διαβαίνει από τον θάνατο στη ζωή. Κι αυτό δεν το κάνει μόνο για τον εαυτό του. Το κάνει για κάθε άνθρωπο που έζησε, ζει και θα ζήσει σε αυτόν εδώ τον κόσμο. Ποιά στιγμή από όλες αυτές να ξεχωρίσεις; Όλες είναι συγκλονιστικές, όλες έχουν το δικό τους υπαρξιακό νόημα.

Σίγουρα, η ακολουθία των Παθών, το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, είναι για κάθε πιστό συγκλονιστική. Η στιγμή της Αποκαθήλωσης και της Ταφής του Χριστού με συγκινούν ιδιαίτερα. Και οπωσδήποτε η ώρα της Ανάστασης, τότε που όλοι μας ψάλουμε με χαρά πως ο Χριστός με τον θάνατό του, νίκησε τον θάνατο και όλα φωτίζονται με το φως του Χριστού.

Για όλα αυτά τα σπουδαία γεγονότα της Μεγάλης Εβδομάδας, οι μεγαλύτεροι υμνογράφοι και οι σπουδαιότεροι μελωδοί της Εκκλησίας, μας χάρισαν τα ωραιότερα άνθη του έργου τους. Ευχαριστώ τον Θεό που φέτος με αξιώνει να ψάλω όλα αυτά τα υπέροχα δημιουργήματα της πίστης και της τέχνης για 48η φορά ως ιεροψάλτης. Και πιστέψτε με, πως κάθε χρόνο, όλο και περισσότερο τα εκτιμώ και τα θαυμάζω.

• Πώς διαχειρίζεστε τη μετάβαση από την τεχνική αρτιότητα στην πνευματική κατάνυξη; Ποιος είναι ο ρόλος του ιεροψάλτη στην ψυχική προετοιμασία των πιστών μέσα στον ναό;

Η τεχνική αρτιότητα ενός ιεροψάλτη, δηλαδή η καλή θεωρητική κατάρτισή του, η μελωδική φωνή του, η απόδοση των ψαλλομένων σύμφωνα με το ύφος της εκκλησιαστικής μουσικής παράδοσης, είναι στοιχεία πολύ σημαντικά για όλους εμάς, που διακονούμε τα αναλόγια των Εκκλησιών μας.  Όμως θέλει διάκριση. Ο ψάλτης δεν είναι απλά ένας καλός τραγουδιστής. Είναι κάτι πολύ παραπάνω.

Μέσα στη λατρεία της Εκκλησίας ο ιεροψάλτης έχει διπλό ρόλο: είναι ο εκπρόσωπος και το στόμα του λαού την ώρα της κοινής προσευχής. Είναι αυτός που εκφράζει τις προσευχές όλου του εκκλησιάσματος, αυτός που μιλάει στον Θεό εξ ονόματος όλων. Πώς μπορεί να το κάνει αυτό ο ιεροψάλτης αν ο ίδιος δεν είναι προσευχόμενος; Αν ο ίδιος δεν έχει μέσα του πίστη και αγάπη για τον Θεό και τους ανθρώπους;

Επίσης μέσα στην Εκκλησία, ο ιεροψάλτης έχει πολλές φορές και τον ρόλο του δασκάλου των πιστών, καθώς μεταφέρει στις ακοές του λαού πολύ υψηλά και πολύ σημαντικά θεολογικά νοήματα. Πώς μπορεί αυτό να το κατορθώσει ο ιεροψάλτης αν και ο ίδιος δεν μπορεί να κατανοήσει βασικά θέματα της πίστεώς μας; Αν κι ίδιος δεν έχει πνεύμα μαθητείας; Αν κι ο ίδιος δεν έχει την δίψα να ξεδιψάσει από το νερό του Χριστού;

Ο ρόλος του ιεροψάλτη μέσα στην Εκκλησία, δεν είναι απλά καλλιτεχνικός. Είναι βαθύτατα πνευματικός και βοηθητικός για την πρόοδο όλων των πιστών.

Ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος, σε ομιλία του στους μαθητές και στους δασκάλους της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης για την εκκλησιαστική μουσική και χρησιμοποιώντας μια έκφραση του Αγίου Ανδρέα Αρχιεπισκόπου Κρήτης, την χαρακτήρισε τέχνη βιωφελή. Γιατί ο σκοπός της δεν είναι απλά η τέρψη της ακοής και των συναισθημάτων μας, αλλά η αναγωγή, δηλαδή το να μας βοηθά να ανεβαίνουμε όλοι λίγο ψηλότερα, από τα χαμερπή του κόσμου στον ουρανό και έτσι να προάγεται η ζωή μας. Αυτό είναι το κύριο έργο του ιεροψάλτη μέσα στην Εκκλησία.

Image

• Η παράδοση της Κρήτης στην Εκκλησιαστική Μουσική είναι μακραίωνη και αυθεντική. Ποιοι παράγοντες πιστεύετε ότι έχουν συμβάλει σ’ αυτό;

Η Κρήτη ανέκαθεν απετέλεσε κοιτίδα της μουσικής τέχνης, από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα. Μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης, πολλοί λόγιοι και μουσικοί κατέφυγαν στο νησί, μεταφέροντας την υψηλή τέχνη της Βασιλεύουσας. Ο Χρύσανθος από την Μάδυτο αναφέρει πως μετά την Άλωση, «όταν εξέλιπεν από Κωνσταντινουπόλεως η έμμουσος ψαλμωδία, εσώζετο εν ταις εκκλησίαις ταις κατά Πελοπόννησον και Κρήτην». Ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα βρισκόταν υπό οθωμανικό ζυγό, στο νησί αναπτύχθηκε η Κρητική Αναγέννηση, η οποία επηρέασε βαθιά και την Ψαλτική Τέχνη, δημιουργώντας την λεγόμενη Κρητική Μουσική Σχολή. Οι Κρήτες ψάλτες και μελουργοί αυτής της περιόδου, δεν διατήρησαν απλώς την βυζαντινή παράδοση, αλλά ενσωμάτωσαν συχνά μέσα σε αυτήν, λεπτές επιρροές από την δυτική μουσική παράδοση, λόγω της Ενετοκρατίας.

Έτσι δημιουργήθηκε το λεγόμενο "Κρητικό Ύφος", το οποίο είναι βυζαντινό αλλά με πιο ανάλαφρες μελωδικές γραμμές, σε σχέση με το αυστηρό Πατριαρχικό ύφος της Κωνσταντινούπολης. Όταν μετά την πτώση του Χάνδακα το 1669, πολλοί ψάλτες της Κρήτης κατέφυγαν στα Επτάνησα, μετέφεραν εκεί το "Κρητικό Ύφος", που αποτέλεσε τη βάση για την μεταγενέστερη επτανησιακή εκκλησιαστική μουσική.

Οι λόγοι που η εκκλησιαστική μουσική αναπτύχθηκε τόσο πολύ στην Κρήτη, είναι η άμεση σχέση της με την Κωνσταντινούπολη και το Σινά, η απουσία του Οθωμανικού ζυγού, η ύπαρξη τεράστιου αριθμού μουσικών χειρογράφων στο νησί, λόγω της ανεπτυγμένης βιβλιογραφίας.

Σημαντικά πρόσωπα της Βυζαντινής Μουσικής που σχετίζονται με την Κρήτη είναι: ο Ιωάννης Πλουσιαδηνός (15ος αιώνας), ο Αντώνιος Επισκοπόπουλος (16ος αιώνας) που καταγόταν από το Ρέθυμνο και έζησε στον Χάνδακα (Ηράκλειο) και είναι ο κύριος εκπρόσωπος της Κρητικής Μουσικής Σχολής. Επίσης, ο Βενέδικτος Επισκοπόπουλος και ο Δημήτριος Ταμίας (16ος - 17ος αιώνας), που υπήρξε πρωτοψάλτης στον Χάνδακα και αργότερα στη Βενετία, στον Ναό του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων.

Η εκκλησιαστική μουσική παράδοση της Κρήτης, συνεχίστηκε επαξίως και στα νεώτερα χρόνια. Ενθυμούμαι σημαντικούς πρωτοψάλτες και δασκάλους: στα Χανιά τον Νικόλαο Δασκαλάκη και τον Γεώργιο Χατζηθεοδώρου. Στο Ηράκλειο τον Ιωάννη Βουτσινά, τον Θεόδωρο Βασιλικό, τον Σπυρίδωνα Μαϊδανόγλου, καθώς και τον σεβαστό δάσκαλό μου Δημήτριο Νεραντζή. Οι άνθρωποι αυτοί διέσωσαν και ανέδειξαν την εκκλησιαστική μουσική στην Κρήτη και κάποιοι από αυτούς μετέδωσαν την τέχνη τους στους μαθητές τους, οι οποίοι σήμερα συνεχίζουν το έργο τους.

• Υπάρχει ενδιαφέρον για τη Βυζαντινή Μουσική από τους νεότερους σε ηλικία Κρητικούς;

Η Βυζαντινή Μουσική αποτελεί μια από τις βάσεις της ελληνικής παράδοσης, καθώς συνεχίζει τους δρόμους και τους τρόπους των αρχαίων Ελλήνων και πάνω σε αυτή δημιουργήθηκε το δημοτικό, το ρεμπέτικο και το λαϊκό μας τραγούδι.  Άλλωστε, για τον ελληνικό πολιτισμό, η εκκλησιαστική βυζαντινή μουσική και η δημοτική μουσική, αποτελούν τις δύο όψεις του ιδίου νομίσματος, δηλαδή της διαχρονικής ελληνικής μουσικής.

Είναι παρήγορο, πως στην εποχή μας αρκετοί νέοι άνθρωποι ασχολούνται με την εκκλησιαστική μας μουσική. Το αποδεικνύουν οι Σχολές Βυζαντινής Μουσικής των Ιερών Μητροπόλεως της Κρήτης, αρκετά Ωδεία αλλά και τα Μουσικά Σχολεία της Κρήτης. Σε όλα αυτά τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, κάθε χρόνο, αρκετοί νέοι μαθητές ξεκινούν να διδάσκονται την μουσική της Εκκλησίας μας.

Όσον αφορά το πρόσωπό μου, είχα και έχω ακόμα περισσότερο σήμερα, τον ζήλο της διδασκαλίας της Βυζαντινής Μουσικής και της Ψαλτικής Τέχνης. Θέλω αυτό που έμαθα και καλλιέργησα με κόπο και συνεχή προσπάθεια και μελέτη, να το μεταδώσω σε όσους περισσότερους μαθητές μπορέσω. Άλλωστε αυτή είναι η ουσιαστική έννοια της Παράδοσης: παραλαμβάνουμε και παραδίδουμε τα πολύτιμα στοιχεία της πίστης μας και του πολιτισμού μας.

Από το 1985 διδάσκω στη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης, εδώ στο Ηράκλειο και από το 2003 διδάσκω στη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας και Χερρονήσου, στις οποίες είμαι και Διευθυντής.

Χαίρομαι ιδιαίτερα σήμερα που, με τη χάρη του Θεού, έχω πολλούς μαθητές μου σε όλη σχεδόν την Κρήτη αλλά και εκτός αυτής, λαϊκούς, ιερείς ακόμα και αρχιερείς, οι οποίοι κοσμούν με το ήθος και την ψαλτική τους δεινότητα την Εκκλησία μας. Όπως επίσης χαίρομαι και για το ότι κάποιοι μαθητές μου γίνονται συνεργάτες μου, καθώς αυτοί επανδρώνουν, ως Δάσκαλοι, τις δυο Σχολές που διευθύνω.

Η Βυζαντινή Μουσική περνά σιωπηλά σε μια νέα φάση ανακάλυψης. Κι αυτό είναι παρήγορο αλλά δεν πρέπει να μας εφησυχάζει, γιατί πολλά ακόμα μπορούν να γίνουν.

• Είναι γνωστό ότι η Ψαλτική Τέχνη έχει ενταχθεί στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για τη διατήρηση της ταυτότητάς της;

Πράγματι, το έτος 2019, είχαμε την χαρά η Ψαλτική Τέχνη, η Βυζαντινή Μουσική, να εγγραφεί στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, καθώς αναγνωρίστηκε ως ζωντανή παράδοση με συνεχή και αδιάκοπη ιστορία για πάνω από 2.000 χρόνια. Θεωρήθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτισμικά αγαθά, που συμβάλλουν δυναμικά στον αυτοπροσδιορισμό και την αυτογνωσία του νεότερου ελληνισμού.

Η Βυζαντινή Μουσική είναι φορέας του πολιτισμού, του ήθους, της τέχνης, της νοοτροπίας και του τρόπου ζωής της χριστιανικής Εκκλησίας. Για να την εκτιμήσεις πραγματικά, για να νοιώσεις την αξία και το νόημά της, για να καταλάβεις την σημαντικότητά της, πρέπει να είσαι φορέας αυτού του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού που την γέννησε και την διέσωσε μέχρι σήμερα.

Στην εποχή μας, που η παγκοσμιοποίηση φέρνει και στον τόπο μας νέα ήθη, άλλη αισθητική, άλλη αντίληψη του σημαντικού και του ωραίου και η ψηφιακή ζωή τείνει να αντικαταστήσει την πραγματική, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την βυζαντινή μας μουσική είναι χάσει το νόημά της και την αξία της στις ψυχές των ανθρώπων ή να μετατραπεί σε μια νεκρή φολκλορική τέχνη. Στο μέλλον θα κινδυνεύουμε να χάσουμε ένα πολύτιμο θησαυρό, γιατί πολύ απλά πλέον, δεν θα καταλαβαίνουμε την αξία του.

Η απαισιόδοξη αυτή προοπτική, μπορεί να ανατραπεί αν ανακαλύψουμε πάλι την αξία του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού μας. Αν μέσα από την οικογένεια, την κοινωνία, την Εκκλησία, τους πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς φορείς, δημιουργούνται στους νέους ανθρώπους βιώματα, που θα τους συνδέουν με τα νοήματα και τις αιώνιες αλήθειες και αξίες της παράδοσής μας.

• Γνωρίζουμε ότι στην παιδική σας ηλικία γεννήθηκε η αγάπη για τη Βυζαντινή Μουσική. Ποια ήταν η αφορμή;

Αρχικά, αυτό που με ώθησε στην Εκκλησία ήταν το οικογενειακό μου περιβάλλον και ιδίως η μητέρα μου, που είχε το χάρισμα της μελωδικής φωνής. Ως παιδάκι, όπως τα περισσότερα παιδιά τότε, βοηθούσα στο Ιερό της Ενορίας μου, στην Αγία Τριάδα Ηρακλείου. Ο τότε νεωκόρος του Ναού, ο μακαριστός Μηνάς, ακούγοντάς με, με παρότρυνε να πάω στο αναλόγιο, στην ηλικία των έξι ετών. Αργότερα, ο προϊστάμενος του Ναού, μακαριστός π. Μεθόδιος Γερογιαννάκης, με παρότρυνε και με βοήθησε να μαθητεύσω κοντά στον δάσκαλό μου Δημήτριο Νεραντζή, Πρωτοψάλτη τότε του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Μηνά. Έτσι, από το 1975 και μετά, ξεκίνησε για μένα η συστηματική εκμάθηση της Βυζαντινής Μουσικής και της ψαλτικής τέχνης.

Ο Θεός έστειλε ανθρώπους στη ζωή μου, που με καθοδήγησαν και που μου δίδαξαν την εκκλησιαστική μας μουσική. Προσωπικά όμως νοιώθω, πως το ότι έγινα ιεροψάλτης, ήταν θέλημα της Παναγίας. Υπήρξε ένα προσωπικό μου βίωμα στην ηλικία των 8 ετών. Δεν το αναφέρω, γιατί ο κάθε άνθρωπος μπορεί να το εκλάβει διαφορετικά. Εγώ πάντως το έζησα και έτσι το εξέλαβα. Για μένα, ήταν μια επιβεβαίωση της κλήσης Της, το ότι είχα την τιμή και την χαρά να την διακονήσω επί 41 συναπτά έτη, από την θέση του δεξιού ιεροψάλτη, στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Παναγίτσας Μασταμπά Ηρακλείου, όπου έζησα τις πιο όμορφες στιγμές της ψαλτικής μου πορείας αλλά και της προσωπικής μου ζωής.

Εδώ και δύο χρόνια περίπου, με αξίωσε ο Θεός να υπηρετώ ως Πρωτοψάλτης εκεί που κάποτε, ως μικρός μαθητής, ξεκίνησα να μαθαίνω την μουσική τέχνη της Εκκλησίας μας: στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά, όπου ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος με προσκάλεσε να διακονήσω. Θα ήθελα, και με αυτήν την ευκαιρία, να τον ευχαριστήσω πολύ για την τιμή και την πατρική του αγάπη.

• Ποιοι ήταν οι δάσκαλοι που διαμόρφωσαν το προσωπικό σας ύφος;

Ο πρώτος και κύριος δάσκαλός μου, όπως σας προείπα, είναι ο  Άρχοντας Διδάσκαλος του Αποστόλου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, κ. Δημήτριος Νεραντζής. Είναι μαθητής του Αθανασίου Παναγιωτίδη, ο οποίος υπήρξε κανοναρχάκι του μεγάλου πρωτοψάλτη της Μ.τ.Χ.Ε. Ιακώβου Ναυπλιώτη. Για αυτό και το ύφος της ψαλτικής του τέχνης είναι το Πατριαρχικό. Αυτό μετέδωσε και σε εμάς τους μαθητές του, τόσο στα μαθήματα, όσο και στο αναλόγιο του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Μηνά. Η μαθητεία μου κοντά του, σημάδεψε καίρια τη μετέπειτα ψαλτική μου πορεία.

Εκτός από τον δάσκαλό μου, έχω ακούσματα από μεγάλους πρωτοψάλτες και δασκάλους, όπως τους Κωνσταντίνο Πρίγγο, Θρασύβουλο Στανίτσα, Αθανάσιο Καραμάνη, Χαρίλαο Ταλιαδώρο και Χρύσανθο Θεοδοσόπουλο. Όλοι τους προσέφεραν πάρα πολλά στην ιερή τέχνη του Δαμασκηνού και αποτελούν πρότυπα για κάθε ιεροψάλτη.

• Ποια ήταν η ανάγκη που σας οδήγησε στην ίδρυση του Χορού Ψαλτών “Κρήτες Μαΐστορες”;

Ο Χορός Ψαλτών «Οι Κρήτες Μαΐστορες» ιδρύθηκε το έτος 2008 με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου πρώην Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ. Ειρηναίου και της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της Εκκλησίας Κρήτης. Συγκροτείται από Πτυχιούχους και Διπλωματούχους ψάλτες, που διακονούν με ζήλο σε Αναλόγια και που στην πλειοψηφία τους διακρίνονται για το νεαρό της ηλικίας τους.

Στα προσωπικά μου σχέδια, δεν περιλαμβάνονταν η ίδρυση του συγκεκριμένου Χορού, καθώς μέχρι τότε διηύθυνα ήδη τρείς Χορούς και ήμουν μέλος σε άλλον έναν. Την δημιουργία του χορού «Οι Κρήτες Μαΐστορες», μου την ζήτησαν οι ίδιοι οι μαθητές μου. Η επιθυμία τους ήταν η από κοινού καλλιέργεια της Βυζαντινής Μουσικής και Ψαλτικής Τέχνης, καθώς και η ανάπτυξή της σε καλλιτεχνικό επίπεδο.

Θα ήθελα με την ευκαιρία αυτή να συγχαρώ και να ευχαριστήσω όλα τα Μέλη του Χορού Ψαλτών «Οι Κρήτες Μαΐστορες», γιατί όλοι τους, χωρίς να υπάρχει κάποιο οικονομικό κίνητρο, εργάζονται πρόθυμα, εντατικά και με διάθεση για μάθηση, κάθε φορά που καλούμαστε να αναλάβουμε κάποια παρουσίαση. Όλοι τους αφιερώνουν κόπο και χρόνο, στερώντας τον από την οικογένεια και την ανάπαυσή τους, για να υπηρετήσουν την τέχνη της εκκλησιαστικής μουσικής, που αγαπούν ιδιαίτερα. Η προσπάθεια αυτή έχει αποδώσει ήδη σημαντικούς καρπούς.

Ο Χορός Ψαλτών οι «Οι Κρήτες Μαΐστορες», έχει συμμετάσχει σε πολλές λατρευτικές συνάξεις, όπως Πανηγυρικούς Εσπερινούς, Όρθρους, Θείες Λειτουργίες, σε διάφορους Ναούς και Ιερές Μονές, σε επίσημες τελετές, υποδοχές Πατριαρχών και Προκαθημένων Ορθοδόξων Εκκλησιών, συνέδρια, ημερίδες, εγκαίνια χώρων Πολιτισμού, εκδηλώσεις και συναυλίες εντός και εκτός Κρήτης. Σημαντικός σταθμός στη μέχρι σήμερα πορεία του Χορού υπήρξε η συμμετοχή του στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, το 2016, ψάλλοντας από το αριστερό αναλόγιο κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, τόσο στον Εσπερινό στον Ιερό Καθεδρικό Ναό του Αγ. Τίτου, όσο και στον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγ. Μηνά.

• Γνωρίζουμε ότι σας είχε προταθεί να προσφέρετε τις υπηρεσίες σας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Γιατί επιλέξατε να παραμείνετε στην Κρήτη;

Θίγετε ένα θέμα που ελάχιστοι γνωρίζουν. Δεν ξέρω πως το μάθατε αλλά ναι, όντως έτσι είναι.

Πράγματι αυτή η πρόσκληση ήταν πολύ τιμητική για μένα. Συνέβη το 2014, όταν ο τότε Πρωτοψάλτης Λεωνίδας Αστέρης, για λόγους υγείας, δεν μπορούσε να συνεχίσει την διακονία του στο Δεξιό Πατριαρχικό Αναλόγιο. Ο υπεύθυνος των ψαλτών του Πατριαρχείου, τότε Αρχιδιάκονος και νυν Μητροπολίτης Σηλυβρίας κ. Μάξιμος, τον οποίον ιδιαιτέρως ευχαριστώ, πρότεινε στον νυν Πρωτοψάλτη του Πατριαρχικού Ναού Παναγιώτη Νεοχωρίτη και σε εμένα, την δοκιμή μας για την υψηλότατη αυτή σε ευθύνη και συμβολισμό θέση της Εκκλησίας μας. Το κριτήριο του Πατριαρχείου μας ήταν, αφενός, η ψαλτική ικανότητα και η διδακτική εμπειρία και, αφετέρου, η ύπαρξη μαθητών προκειμένου να πλαισιώσουν τον Δεξιό Πατριαρχικό Χορό.

Για μένα, αν και ιδιαίτερα τιμητική, ήταν δύσκολη η αποδοχή αυτής της πρότασης, ως επί το πλείστον για λόγους εργασιακούς. Αλλά και λόγω της απόστασης με την Κωνσταντινούπολη, που καθιστούσε δύσκολη την μετακίνηση των μαθητών μου από την Κρήτη σε αυτήν. Όμως θεωρώ, πως η λύση που δόθηκε ήταν η καλύτερη, καθώς σήμερα διακονεί το Πατριαρχικό Αναλόγιο ένας εξαιρετικός Πρωτοψάλτης και δάσκαλος, ο οποίος συνεχίζει τα βήματα των προκατόχων του και έχει κοντά του αξιόλογους και ικανούς  μαθητές, που έχουν την ευχέρεια της οδικής πρόσβασης στην Πόλη.

Σ.σ.: το δημοσιευθέν φωτογραφικό υλικό προέρχεται από το προσωπικό αρχείο του κ. Αντώνη Πλαΐτη και παραχωρήθηκε στο Cretalive για τις ανάγκες της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο