Ο ασυμβίβαστος της Κρήτης: 26 Οκτωβρίου 1957, η ημέρα που ο παγκόσμιος Νίκος Καζαντζάκης πέρασε στην αθανασία
Συμπληρώνονται 69 χρόνια από τον θάνατο του σπουδαίου στοχαστή - Το συγκλονιστικό βίντεο των "Επίκαιρων" της εποχής και τα συμπεράσματα του πρόσφατου συνεδρίου στο Ηράκλειο
Υπήρξε συγγραφέας, ποιητής, φιλόσοφος και στοχαστής, δημοσιογράφος και περιηγητής. Ο Νίκος Καζαντζάκης, κορυφαίος Έλληνας δημιουργός, που μεταφράστηκε περισσότερο από κάθε άλλο συγγραφέα της νεότερης εποχής, υπήρξε μια από τις πλέον επιδραστικές φυσιογνωμίες των ελληνικών γραμμάτων με παγκόσμια απήχηση και ένας από τους κυριότερους πρεσβευτές της Κρήτης, της κουλτούρας της και του λαού της.
Συμπληρώθηκαν 69 χρόνια από εκείνη την 26η Οκτωβρίου 2026, οπότε και ο Νίκος Καζαντζάκης άφηνε την τελευταία του πνοή στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας. Είχε προσβληθεί από ασιατική γρίπη τα συμπτώματα της οποίας επιδείνωσαν δραματικά την ήδη κλονισμένη υγεία του.
Η είδηση του θανάτου του συγκλόνισε τον κόσμο της διανόησης και των τεχνών σε παγκόσμιο επίπεδο, και βύθισε στο πένθος την Κρήτη και το Μεγάλο Κάστρο, την ιδιαίτερη πατρίδα του.
Η σορός του μεγάλου Κρητικού είχε μεταφερθεί από το Φράιμπουργκ στην Αθήνα και από την πρωτεύουσα στο Ηράκλειο, στις 5 Νοεμβρίου 1957, αεροπορικώς, με αεροσκάφος της Ολυμπιακής Αεροπορίας που είχε διαθέσει ο Αριστοτέλης Ωνάσης. Το πένθος στο Ηράκλειο ήταν βαθύ και πάνδημο. Ένα τεράστιο πλήθος κόσμου είχε συγκεντρωθεί στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά για την εξόδιο ακολουθία η οποία εψάλη από τον ιερέα που συνόδευε τη σορό. Όμως, παρόντες ήσαν ο τότε Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος και 15 άλλοι ιερείς.
Την κυβέρνηση Καραμανλή είχε εκπροσωπήσει ο υπουργός Παιδείας Αχιλλέας Γεροκωστόπουλος, παρόντες, όμως ήσαν ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο Σοφοκλής Βενιζέλος, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και πολλοί διανοούμενοι, καλλιτέχνες και εκπρόσωποι των τεχνών.
Η νεκρική πομπή από τον Άγιο Μηνά έως το Μαρτινέγκο ήταν συγκλονιστική. Ο Νίκος Καζαντζάκης δεν θα ενταφιαζόταν σε κοιμητήριο λόγω της γνωστής απόφασης που είχε λάβει η Ορθόδοξη Εκκλησία. Και έτσι, έμελλε, ο τόπος της αιώνιας ανάπαυσής του να γίνουν τα Ενετικά Τείχη, από το ύψος των οποίων ο μεγάλος στοχαστής μπορεί να ατενίζει ολόκληρη την έκταση της πόλης που τον γέννησε.
Οι σκηνές που εκτυλίχθηκαν κατά τη διάρκεια της πομπής ήταν συγκλονιστικές. Το φέρετρο με τη σορό ήταν τοποθετημένη σε κιλλίβαντα πυροβόλου όπλου και ως τιμητική φρουρά είχε Κρήτες βρακοφόρους που συνόδευσαν μέχρι το Μαρτινέγκο τον μεγάλο στοχαστή.
Δεκάδες στέφανα αφιερώθηκαν στη μνήμη του, η φιλαρμονική του Δήμου Ηρακλείου απέδιδε πένθιμα εμβατήρια και οι φοιτητές της Παιδαγωγικής Ακαδημίας άνοιγαν την πομπή κρατώντας στα χέρια τους αντίτυπα των βιβλίων του Καζαντζάκη.
Δείτε εδώ την αναφορά του Μουσείου Καζαντζάκη στο τέλος του μεγάλου στοχαστή
Το σπάνιο φιλμ του Μιχάλη Γαζιάδη
Οι σκηνές αυτές καταγράφηκαν σε ένα σπάνιο φιλμ που θεωρείται, σήμερα, σημαντικής ιστορικής σημασίας. Καταγράφονται με τρόπο κινηματογραφικό οι σκηνές της νεκρικής πομπής και της ταφής στο Μαρτινέγκο. Το υλικό, διάρκειας 3:31, προβλήθηκε στα "Επίκαιρα" των κινηματογράφων της εποχής, ως ένας προπομπός του τηλεοπτικού ρεπορτάζ. Πρόκειται για ένα φιλμ που φωτίζει με τα πλάνα του την πάνδημη συμμετοχή στην κηδεία του Νίκου Καζαντζάκη και τον τρόπο με τον οποίο η Κρήτη θρήνησε το τέκνο της. Παράλληλα, όμως το ντοκουμέντο αυτό αποκτά μία πρόσθετη πολιτισμική αξία, καθώς φέρει την υπογραφή του σκηνοθέτη, κινηματογραφιστή και οπερατέρ Μιχάλη Γαζιάδη, ενός από τους πρωτοπόρους της κινηματογραφικής τέχνης στην Ελλάδα.
Το βίντεο αυτό έχει διασωθεί και έχει ενταχθεί στα αρχεία του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη στη Μυρτιά, αποτελώντας μέρος της μόνιμης έκθεσής του.
Το υλικό αυτό είναι επίσης αναρτημένο στα αρχεία του Οπτικοακουστικού Τμήματος της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου. Σε ανάρτηση της Βιβλιοθήκης επισημαίνονται τα ακόλουθα:
«Σαν σήμερα, έφυγε από τη ζωή ο Νίκος Καζαντζάκης (13 Φεβρουαρίου 1883 - 26 Οκτωβρίου 1957).
"Ν’ αγαπάς την ευθύνη
να λες εγώ, εγώ μονάχος μου
θα σώσω τον κόσμο.
Αν χαθεί, εγώ θα φταίω."
[Γνωστό απόσπασμα από την "Ασκητική".]»
Επιμνημόσυνη δέηση και διεθνές συνέδριο στο Ηράκλειο
Ο παγκόσμιος Νίκος Καζαντζάκης με το έργο, τα βιβλία του συνεχώς εμπνέει και ενώνει κόσμους και λαούς ενώ σύντομα έρχεται ακόμα ποιο κοντά "αγκαλιάζοντας" όλους ψηφιακά και κυρίως τις νέες γενιές ενισχύοντας ταυτόχρονα την πολιτιστική ταυτότητα της Κρήτης !
Αυτό επισημάνθηκε μεταξύ άλλων στο διεθνές συνέδριο «Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη: από το Ηράκλειο του χθες στην Ευρώπη του σήμερα και του αύριο», που πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στο Ηράκλειο από την διεθνή εταιρεία Φίλων Ν. Καζαντζάκη με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης.
Στη σχετική ανακοίνωση της Περιφέρειας Κρήτης επισημαίνονται ακόμη τα εξής:
Το Ηράκλειο βρέθηκε για τέσσερις ημέρες στο επίκεντρο του διεθνούς πολιτιστικού και επιστημονικού ενδιαφέροντος και η διοργάνωση είχε ενταχθεί στην προσπάθεια αναγνώρισης των Ευρωπαϊκών Δρόμων του Νίκου Καζαντζάκη ως Πολιτιστικής Διαδρομής του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Ειδικότερα στο συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου έγιναν 64 εισηγήσεις και συμμετείχαν με φυσικοί παρουσία εκπρόσωποι από 20 χώρες, όπως και θεσμικοί εκπρόσωποι, πανεπιστημιακοί, συγγραφείς, μεταφραστές, ομιλητές-εισηγητές και πολίτες. Παράλληλα στην διαδιαδυκτιακή σύνδεση-κάλυψη του συνεδρίου υπήρξαν πολλαπλάσιες συμμετοχές εκπροσώπων, ενώ συνολικά το συνέδριο παρακολούθησαν περισσότερα από 2.000 άτομα από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Καλωσορίζοντας τους συνέδρους αναφέρθηκαν στην σημαντικότητα του σπουδαίου έργου του Ν. Καζαντζάκη και στην ανάδειξη του, η Κατερίνα Ζωγραφιστού Πρόεδρος της διεθνούς εταιρείας Φίλων Ν. Καζαντζάκη, η Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Γεωργία Μηλάκη, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ρένα Παπαδάκη, οι υπηρεσιακοί εκπρόσωποι του Υπουργείου Πολιτισμού Μαριάνθη Αναστασιάδου, Φώτης Βλάχος, Σπύρος Τσιρίγκας, ο Γιώργος Στασινάκης εμβληματικός ιδρυτής και επίτιμος Πρόεδρος της διεθνούς εταιρείας Φίλων Ν. Καζαντζάκη, ο Ανδρέας Μεταξάς Πρόεδρος του συλλόγου φίλων του Μουσείου Ν. Καζαντζάκη, ενώ διαδικτυακά χαιρετισμό απηύθυνε από το Λουξεμβούργο ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Πολιτιστικών διαδρομών Ρουίς Γκόμες.
Επίσης ερευνητές και επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό αναφέρθηκαν στην ευρωπαϊκή διάσταση της σκέψης και του έργου του Κρητικού συγγραφέα, αναδεικνύοντας τη σχέση του με σύγχρονα ζητήματα πολιτισμού, ταυτότητας και κοινωνίας. Μάλιστα ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σύνδεση της διοργάνωσης με την πρωτοβουλία «Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη», η οποία βρίσκεται στη διαδικασία προετοιμασίας για την ένταξή της στο πρόγραμμα Πολιτιστικών Διαδρομών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Η συγκεκριμένη προσπάθεια, όπως αναφέρθηκε, στοχεύει στο να αναδείξει τη διεθνή παρουσία και την πολιτιστική παρακαταθήκη του Νίκου Καζαντζάκη, συνδέοντας την Κρήτη με άλλες ευρωπαϊκές περιοχές μέσα από τη λογοτεχνία, την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά. Επίσης επισημάνθηκε, πως η ανάπτυξη μιας τέτοιας διαδρομής μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για τον πολιτιστικό τουρισμό, την τοπική παράδοση, τον διατροφικό πολιτισμό-γαστρονομία, ενισχύοντας τη σύνδεση του Ηρακλείου, της Κρήτης γενικότερα με το διεθνές κοινό που ενδιαφέρεται για το έργο του συγγραφέα.
Η Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Γεωργία Μηλάκη μιλώντας στο συνέδριο για την πορεία προς την πιστοποίηση των Ευρωπαϊκών Δρόμων του Νίκου Καζαντζάκη και της Πολιτιστικής Διαδρομής της Ελιάς από το Συμβούλιο της Ευρώπης, υπογράμμισε ότι, η Κρήτη διεκδικεί ενεργό ρόλο στον ευρωπαϊκό πολιτιστικό διάλογο, με τη δική της ιστορία, σκέψη και δημιουργία.
Μάλιστα η κα Μηλάκη έθεσε ως προτεραιότητα οι διεθνείς συνεργασίες να αποκτούν ουσιαστικό αντίκρισμα στις τοπικές κοινωνίες, ανοίγοντας δρόμους στην εκπαίδευση, στην έρευνα και στην τέχνη, και κατέληξε: «Η επιτυχία μας θα κριθεί από τις ευκαιρίες που δημιουργούμε για τους νέους και από το έργο που αφήνουμε στις επόμενες γενιές.
Ο Καζαντζάκης έδειξε πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η φωνή της Κρήτης. Δική μας ευθύνη είναι να δώσουμε σε αυτή τη δύναμη συνέχεια, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για τον τόπο και τους ανθρώπους του», Επίσης στο επίκεντρο των συζητήσεων του συνεδρίου βρέθηκαν οι έννοιες όπως: η ελευθερία, η πολιτιστική ταυτότητα, η διαφορετικότητα, η βιωσιμότητα και η καινοτομία, μέσα από τη διαχρονική σημασία της σκέψης του Κρητικού δημιουργού. Σε δηλώσεις της αναφερόμενη στο επιτυχημένο συνέδριο η κα Ζωγραφιστού Πρόεδρος της Διεθνούς εταιρείας Φίλων Ν. Καζαντζάκη, είπε πως, το συνέδριο κατέδειξε την ευρύτητα του έργου του Ν. Καζαντζάκη και την σύνδεση του με την σύγχρονη Ευρώπη.
Ψηφιακή πλατφόρμα "μαγνήτης" από το ΙΤΕ για την νέα γενιά στους" δρόμους "του Ν. Καζαντζάκη.
Παράλληλα στα πολύ ενδιαφέροντα του συνεδρίου ήταν οι συγκλίνουσες, στοχευμένες επιστημονικές ανακοινώσεις στις νέες προσεγγίσεις του έργου του Καζαντζάκη, αξιοποιώντας σύγχρονα διεπιστημονικά εργαλεία. Μάλιστα ο Ερευνητής - ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και επικεφαλής του εργαστηρίου αλληλεπίδρασης ανθρώπου -υπολογιστή του ινστιτούτου πληροφορικής (ΙΤΕ )Κώστας Στεφανίδης, τόσο στο συνέδριο, όσο και σε επίσκεψη των συνέδρων στο Ινστιτούτο πληροφορικής έδωσε μαζί με τον συνεργάτη του, τον Αστέριο Λεωνίδη μια "πρώτη γεύση" για την καινοτόμο ψηφιακή πλατφόρμα που προετοιμάζεται και η οποία θα παρουσιάζει τις διαδρομές του Νίκου Καζαντζάκη στην Ευρώπη με καταγεγραμμένα αναλυτικά στοιχεία. Η υπό κατασκευή πλατφόρμα, όπως ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Στεφανίδης, θα αποτελέσει για όλους αλλά κυρίως για την νέα γενιά ένα νέο καινοτόμο δεδομένο στην ψηφιακή εποχή για το σπουδαίο έργο του Ν. Καζαντζάκη, την περαιτέρω ανάδειξη του αλλά και για το Ηράκλειο και ολόκληρη την Κρήτη. Επίσης κατά την επίσκεψη των Ελλήνων και ξένων συνέδρων στις εγκαταστάσεις του ΙΤΕ ο κ. Στεφανίδης και οι συνεργάτες του ξενάγησαν στο κτίριο διάχυτης νοημοσύνης τους επισκέπτες στα επιτεύγματα της σύγχρονης τεχνολογίας και ιδιαίτερα στα συστήματα-εφαρμογές της συνεργασίας της Περιφέρειας Κρήτης με το ΙΤΕ και τα οποία έχουν εγκατασταθεί για την προβολή του νησιού στα αεροδρόμια και τα λιμάνια της Κρήτης. Όλοι οι παραβρισκόμενοι σύνεδροι εντυπωσιάστηκαν για το έργο που γίνεται στο ΙΤΕ και ευχαρίστησαν για την ξενάγηση αλλά και την εγκάρδια φιλοξενία τον κ. Στεφανιδη, όπως και τους συνεργάτες του.
Επιμνημόσυνη δέηση και ποιήματα για τον Ν. Καζαντζάκη στον τάφο του στο Μαρτινέγκο
Επιμνημόσυνη δέηση από ιερείς εκπροσώπους της τοπικής Εκκλησίας τελέστηκε στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου, στον τάφο του παγκόσμιου Κρητικού συγγραφέα, στοχαστή Νίκου Καζαντζάκη. Οργανωτές, σύνεδροι Έλληνες και ξένοι ,φορείς και πολλοί άλλοι φίλοι του έργου του Καζαντζάκη ,συμμετείχαν στην επιμνημόσυνη δέηση. Επίσης στην επιμνημόσυνη δέηση συμμετείχαν και πολλοί επισκέπτες -τουρίστες, ενώ κατά την διάρκεια της τελετής δίπλα στο θυμίαμα επάνω στον τάφο υπήρχαν καλάθια με φρούτα της εποχής, τα οποία όπως αναφέρθηκε, αποτελούν κάθε φορά στο ετήσιο μνημόσυνο καθιερωμένο δώρο-αφιέρωμα της διεθνούς εταιρείας Φίλων Ν. Καζαντζάκη. Επίσης επιμνημόσυνη δέηση τελέστηκε και στο παρακείμενο μνημείο της Ελένης Καζαντζάκη, ενώ στην συνέχεια διαβάστηκε ποίημα του Ν. Καζαντζάκη από την Πρόεδρο Κατερίνα Ζωγραφιστού. Ποίημα δικό του αφιερωμένο στον Καζαντζάκη, απήγγειλε και ο παριστάμενος κ. Σκουραδάκης.
Το μνημόσυνο τελέστηκε λίγο πριν την λήξη του συνεδρίου, όπου όλοι οι σύνεδροι εκφραζόταν με εγκωμιαστικά σχόλια για την οργανωτική επιτυχία, για τον παγκόσμιο Ν. Καζαντζάκη που ενώνει, τα νέα δεδομένα που αφορούν τους δρόμους του Ν. Καζαντζάκη και βέβαια για την εγκάρδια υποδοχή και φιλοξενία των Κρητικών.
Το συνέδριο είχε την στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης με διοργανωτές την Διεθνή εταιρεία Φίλων Ν. Καζαντζάκη, τους Ευρωπαϊκούς δρόμους του Ν. Καζαντζάκη, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, της Έδρας UNESCO στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Μάνατζμεντ & Τεχνολογίες στην Πολιτιστική Κληρονομιά» του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, του Δήμου Ηρακλείου και του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων.
Στην υλοποίησή του επίσης συνέβαλλαν συνέβαλαν το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη στη Μυρτιά Ηρακλείου, το Επιμελητήριο Ηρακλείου και το Ινστιτούτο Πληροφορικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο
- Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων υποδέχεται και τιμά τον Μιχάλι Βιγκ και ταξιδεύει στον κινηματογραφικό κόσμο του Μπέλα Ταρ
- «Το Νόημα της Ζωής Νο 2»: Στον Άγιο Νικόλαο το δεύτερο μέρος της τριλογίας του Δ. Μπουγά
- Η τέχνη της κλασικής τυπογραφίας "ζωντάνεψε" στη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη
