Social media: Προβληματική χρήση για σχεδόν τους μισούς 15χρονους και 16χρονους στην Ελλάδα

Ανησυχητική αύξηση παρουσιάζει η προβληματική ενασχόληση των εφήβων με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα. Μέσα σε εννέα χρόνια, το ποσοστό των νέων ηλικίας 15 και 16 ετών που εμφανίζουν αντίστοιχα μοτίβα χρήσης αυξήθηκε από 36,1% σε 48%.

Την ίδια στιγμή, η παρουσία των μαθητών στο διαδίκτυο γίνεται ολοένα εντονότερη. Το 86% των μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης χρησιμοποιεί πλέον καθημερινά το ίντερνετ, έναντι 77% το 2019. Παράλληλα, το 61% αναφέρει ότι έχει βρεθεί μπροστά σε επιβλαβές ή ακατάλληλο υλικό, στις περισσότερες περιπτώσεις χωρίς να το έχει αναζητήσει.

Τα ευρήματα παρουσιάζονται στην αναφορά «Μεγαλώνοντας στην Ψηφιακή Εποχή», την οποία εκπόνησε η Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων (CAMHI), σε συνεργασία με το Child Mind Institute της Νέας Υόρκης και με την υποστήριξη του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος».

Η έρευνα εξετάζει πώς η ψηφιακή καθημερινότητα επηρεάζει την ψυχική υγεία των νέων, συνδυάζοντας διεθνή επιστημονικά δεδομένα, ελληνικά στοιχεία και τις εμπειρίες των ίδιων των εφήβων.

Άγχος, μοναξιά και προβλήματα ύπνου

Για τη σύνταξη της αναφοράς εξετάστηκαν 32 διεθνή έγγραφα που δημοσιεύθηκαν από το 2017 έως το 2026, καθώς και 1.099 επιστημονικοί ισχυρισμοί και 635 προτάσεις πολιτικής.

Η υπερβολική ή προβληματική χρήση των ψηφιακών μέσων συνδέεται, σύμφωνα με τα ευρήματα, με κατάθλιψη, άγχος, αίσθημα μοναξιάς και διαταραχές ύπνου. Οι επιστήμονες διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι δεν πρόκειται για μια απλή σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Οι δυσάρεστες διαδικτυακές εμπειρίες μπορούν να επιβαρύνουν την ψυχική κατάσταση ενός νέου. Αντίστροφα, οι έφηβοι που ήδη βιώνουν συναισθηματικές δυσκολίες ενδέχεται να είναι περισσότερο ευάλωτοι στην υπερβολική ή προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Το περιεχόμενο μετρά όσο και ο χρόνος

Η έρευνα επισημαίνει ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται στις ώρες που περνούν οι έφηβοι μπροστά σε μια οθόνη. Καθοριστική σημασία έχουν επίσης το είδος του περιεχομένου, ο τρόπος αλληλεπίδρασης και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες γίνεται η χρήση.

Μεταξύ των σοβαρότερων κινδύνων καταγράφονται:

ο διαδικτυακός εκφοβισμός και η παρενόχληση,

η επαφή με επιβλαβές περιεχόμενο,

η συνεχής κοινωνική σύγκριση,

η επιβάρυνση της ποιότητας και της διάρκειας του ύπνου.

Παράλληλα, η αναφορά δεν παρουσιάζει το ψηφιακό περιβάλλον αποκλειστικά ως πηγή κινδύνων. Σε συζητήσεις με 85 εφήβους, ηλικίας 13 έως 17 ετών, από πέντε πόλεις της Ελλάδας, αναδείχθηκαν και οι θετικές πλευρές της τεχνολογίας.

Οι νέοι επισήμαναν ότι τα ψηφιακά μέσα τούς βοηθούν να διατηρούν κοινωνικές επαφές, να συμμετέχουν σε κοινότητες και να αποκτούν πρόσβαση σε πληροφορίες.

Τι ζητούν οι ίδιοι οι έφηβοι

Οι συμμετέχοντες έδωσαν ιδιαίτερο βάρος στην καλλιέργεια ψηφιακής παιδείας και στον ανοιχτό διάλογο με γονείς και εκπαιδευτικούς. Ζήτησαν επίσης περισσότερη υποστήριξη από την οικογένεια και το σχολείο, αλλά και περισσότερες δυνατότητες για άθληση και κοινωνικές δραστηριότητες μακριά από τις οθόνες.

Σύμφωνα με την αναφορά, η αντιμετώπιση του προβλήματος χρειάζεται συνδυασμένες παρεμβάσεις: εκπαίδευση για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου, ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και μεγαλύτερη λογοδοσία από τις ψηφιακές πλατφόρμες.