Ξεπερνώντας το Summer Slide: Επιστροφή στα θρανία χωρίς άγχος

Βρισκόμαστε στα τέλη Αυγούστου. Οι βαλίτσες των διακοπών σιγά σιγά αδειάζουν και η αντίστροφη μέτρηση για το πρώτο κουδούνι έχει ξεκινήσει. Η επιστροφή στη σχολική ρουτίνα φαντάζει βουνό και όλοι ξέρουμε πως οι μαθητές χρειάζονται αρκετό χρόνο για να συντονιστούν ξανά με τους απαιτητικούς ρυθμούς της τάξης. Μοιάζει να έχουν ξεχάσει τα πάντα και οι πρώτες βδομάδες στο σχολείο αφιερώνονται αποκλειστικά στην επανάληψη εννοιών που διδάχτηκαν την προηγούμενη χρονιά, προτού μπορέσουν να προχωρήσουν στη νέα ύλη.  

Το φαινόμενο του Summer Slide 

Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως SummerSlide (Καλοκαιρινή ολίσθηση).  Καλοκαιρινή ολίσθηση είναι ηαπώλεια, που βιώνουν ορισμένα παιδιά, των νέων δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς την περίοδο της μακράς καλοκαιρινής περιόδου. 
Η έννοια της ¨μαθησιακής απώλειας¨ κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού είναι ένα γνωστό φαινόμενο εδώ και πολλά χρόνια. Το 1996, δημοσιεύθηκε μια από τις πρώτες ολοκληρωμένες μελέτες για το φαινόμενο και έδειξε ότι τα παιδιά χάνουν σημαντικές γνώσεις και δεξιότητες στην ανάγνωση και τα μαθηματικά κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών. Κατά μέσο όρο μπορεί να χαθεί το 20-30% των ακαδημαϊκών τους δεξιοτήτων αν μείνουν σε πλήρη αδράνεια.

Η μάθηση δεν σταματά στο σχολείο

Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να διατηρήσουν τις γνώσεις τους κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών, χωρίς φυσικά να χαθεί η απαραίτητη ανεμελιά, το παιχνίδι, η ξεκούραση. Αυτό που χρειάζεται δεν είναι αυστηρά ή δαπανηρά προγράμματα αλλά η σκόπιμη ενίσχυση, η συνέπεια, η δημιουργικότητα και η ενσωμάτωση της μάθησης και της πρακτικής των δεξιοτήτων σε καθημερινές δραστηριότητες.Το καλοκαίρι είναι η πιο κατάλληλη εποχή για να δείξετε στα παιδιά πως η γνώση δεν περιορίζεται στα σχολικά θρανία.

Μικρά βήματα πριν την έναρξη της χρονιάς

Ακόμη, όμως, και αν δεν έχει συμβεί αυτό κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού οι ημέρες που απομένουν μέχρι τον Αγιασμό αποτελούν μια μοναδική ευκαιρία για μια ήπια προετοιμασία προκειμένου να διευκολυνθεί η μετάβαση και να ελαχιστοποιηθεί η απώλεια.
Πολύ σημαντική είναι η σταδιακή επαναφορά του ύπνου των παιδιών ώστε να αποφευχθεί η βίαιη αλλαγή στο πρωινό τους ξύπνημα και ο εγκέφαλος τους  να αποκτήσει ξανά διαύγεια τις πρωινές ώρες και να είναι έτοιμος να επεξεργαστεί και να αποθηκεύσει τις νέες γνώσεις.
Η καθιέρωση μιας απλήςκαθημερινής ρουτίνας που περιλαμβάνει καθημερινή ανάγνωση και εξάσκηση στα μαθηματικά μπορεί να βοηθήσει και επίσης να καλλιεργήσει την πειθαρχία, τη διαχείριση του χρόνου και να δώσει ώθηση στην αυτοπεποίθηση.Η εξάσκηση 15-20 λεπτώνκαθημερινά αρκεί για να ενεργοποιήσει τον εγκέφαλο. 
Ένα λογοτεχνικό βιβλίο, γρίφοι, εκπαιδευτικά παιχνίδια,ουσιαστικές οικογενειακές συζητήσεις,συγγραφή ημερολογίου, επισκέψεις σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, βιβλιοθήκες,θέατρο,εξερεύνηση της φύσης,ενασχόληση με δραστηριότητες που επικεντρώνονται στα ενδιαφέροντά τους ή σε κάτι νέο που θα ήθελαν να δοκιμάσουν, αποτελούν μερικέςδημιουργικές δραστηριότητεςπου μπορούν να προλάβουν το Summer Slide και να βοηθήσουν τα παιδιά να κρατήσουν ζωντανές τις δεξιότητες που κατέκτησαν με τόσο κόπο, υπενθυμίζοντας τους ότι η εκπαίδευση δεν είναι βαρετή.
Επίσης μια σύντομη επανάληψη στα βασικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάςπριν την άφιξη της νέας,συμβάλλει καθοριστικά στη μείωση του άγχους που συνοδεύει την επιστροφή στα θρανία, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί το μυαλό των παιδιών σε εγρήγορση. Με τον τρόπο αυτό, εξοικονομείται πολύτιμος διδακτικός χρόνος, καθώς οι μαθητές δεν χρειάζεται να αφιερώσουν εκ νέου χρόνο στην ανάκτηση γνώσεων που είχαν ήδη κατακτήσει.
Η νέα σχολική χρονιά δεν χρειάζεται να ξεκινά με άγχος και πίεση, αλλά με τη σωστή προετοιμασία. Η επιστήμη μάς δείχνει ότι κάθε παιδί έχει την ικανότητα να προσαρμοστεί εύκολα, αρκεί να του δώσουμε τον χρόνο και τον ρυθμό που χρειάζεται. Με μικρά, σταθερά βήματα τις τελευταίες ημέρες του καλοκαιριού, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά την απώλεια δεξιοτήτων και να διασφαλίσουμε ότι η νέα σχολική χρονιά θα ξεκινήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.  

Καλή και δημιουργική σχολική χρονιά σε όλους τους μαθητές!

Εμμανουέλα Λεμπιδάκη
Φιλόλογος-Παιδαγωγός