Σιμιγδαλένιος, του μπακάλη, Φαρσάλων: 16 συνταγές χαλβά για τη Σαρακοστή

Ο χαλβάς είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα γλυκίσματα της Σαρακοστής, αλλά και από τα πιο πολυπρόσωπα της ελληνικής παράδοσης. Σιμιγδαλένιος, του μπακάλη ή Φαρσάλων, κάθε εκδοχή έχει τη δική της τεχνική, υφή και γευστικό χαρακτήρα, αποτυπώνοντας τις πρώτες ύλες και τις συνήθειες κάθε τόπου. Πριν περάσουμε στις 16 συνταγές, αξίζει να δούμε πώς διαμορφώθηκαν οι βασικοί τύποι χαλβά που συναντάμε στο ελληνικό τραπέζι.

Ο σιμιγδαλένιος
Ο σιμιγδαλένιος αποτελεί κατεξοχήν νηστίσιμο γλύκισμα, καθώς παρασκευάζεται χωρίς ζωικά προϊόντα. Η βασική του συνταγή στηρίζεται σε τέσσερα κύρια υλικά: σιμιγδάλι, λάδι, ζάχαρη και νερό, σύμφωνα με την καθιερωμένη αναλογία «1-2-3-4». Το σιμιγδάλι καβουρδίζεται σε φυτικό λάδι, συνήθως ηλιέλαιο ή ελαιόλαδο, μέχρι να αποκτήσει το επιθυμητό χρώμα και άρωμα, και στη συνέχεια προστίθεται σιρόπι από ζάχαρη και νερό. Συχνά αρωματίζεται με κανέλα και γαρίφαλο, ενώ μπορεί να εμπλουτιστεί με ξηρούς καρπούς, όπως αμύγδαλα ή καρύδια, και με σταφίδες.

Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας συναντώνται παραλλαγές ως προς τα υλικά και τον τρόπο παρασκευής. Στη Μακεδονία και τη Θράκη συνηθίζεται η προσθήκη περισσότερων μπαχαρικών και συχνά καρυδιών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται χοντρό σιμιγδάλι για πιο «σπυρωτή» υφή. Στα νησιά του Αιγαίου παρατηρούνται εκδοχές με αμύγδαλα ή και με προσθήκη πορτοκαλόφλουδας για άρωμα, ενώ στην Κρήτη συναντάται και η παραλλαγή με καβουρδισμένο σουσάμι ή με προσθήκη πετιμεζιού αντί για μέρος της ζάχαρης. Παράλληλα, σε ορισμένες περιοχές παρασκευάζεται χαλβάς από βούτυρο και αλεύρι, ο οποίος διαφοροποιείται ως προς την υφή και τον τρόπο δεσίματος του σιροπιού.

Παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις, ο σιμιγδαλένιος παραμένει σταθερό στοιχείο της νηστίσιμης διατροφής και της ελληνικής οικογενειακής παράδοσης. Η απλότητα των υλικών του, η ευκολία παρασκευής και η δυνατότητα προσαρμογής της συνταγής στα τοπικά προϊόντα κάθε περιοχής εξηγούν τη διαχρονική παρουσία του στο ελληνικό τραπέζι κατά την περίοδο της Σαρακοστής.

Του Μπακάλη

Σημαντική θέση στην ελληνική διατροφική παράδοση κατέχει και ο γνωστός ως «ο χαλβάς του μπακάλη» ή «μακεδονικός» χαλβάς. Παρασκευάζεται από ταχίνι (πολτό αλεσμένου σουσαμιού) και ζάχαρη ή γλυκόζη, χωρίς θερμική κατεργασία σε μορφή σιροπιού όπως στον σιμιγδαλένιο. Η υφή του είναι ινώδης και συμπαγής και συχνά εμπλουτίζεται με κακάο, βανίλια, αμύγδαλα ή φιστίκια. Λόγω της φυτικής του σύστασης και της υψηλής διατροφικής αξίας του σουσαμιού, καταναλώνεται ευρέως κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, αλλά και καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Έτσι, στο ελληνικό τραπέζι συνυπάρχουν διαφορετικοί τύποι χαλβά, με διακριτή τεχνική, υφή και γευστικό χαρακτήρα, που αντανακλούν τις τοπικές παραδόσεις και τις πρώτες ύλες κάθε περιοχής.

Χαλβάς Φαρσάλων
Στο ευρύτερο πλαίσιο των σαρακοστιανών γλυκισμάτων αξίζει να γίνει αναφορά και στον χαλβά Φαρσάλων, ο οποίος διαφοροποιείται ουσιαστικά από τον σιμιγδαλένιο. Φτιάχνεται κυρίως με νισεστέ ή κορν φλάουρ, ζάχαρη, νερό και βούτυρο ή φυτικό λίπος και χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι η καραμελωμένη επιφάνειά του, που δημιουργείται κατά το τελικό στάδιο της παρασκευής, προσδίδοντάς του σκούρο χρώμα και ιδιαίτερη γεύση. Η υφή του είναι ελαστική και συμπαγής, διαφορετική από τη «σπυρωτή» υφή του σιμιγδαλένιου χαλβά, ενώ παραδοσιακά κόβεται σε τριγωνικά ή ρομβοειδή κομμάτια. Αν και δεν συνδέεται αποκλειστικά με τη Σαρακοστή, αποτελεί ξεχωριστή κατηγορία ελληνικού χαλβά με μακρά τοπική παράδοση.

Ο αγαπημένος χαλβάς μέσα από 16 συνταγές

Η παραδοσιακή συνταγή για χαλβά
Ο σιμιγδαλένιος χαλβάς είναι από τα επιδόρπια που σε πολλές ταβέρνες σερβίρεται ως κέρασμα, για να κλείσει γλυκά το γεύμα. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Σπυρωτός χαλβάς με βούτυρο και κουκουνάρι 
Ο Στέλιος Παρλιάρος μας χαρίζει μια ιδιαίτερη συνταγή για σπυρωτό χαλβά με βούτυρο και κουκουνάρι. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ

Χαλβάς με πορτοκάλι ή νεράντζι και καβουρδισμένα αμύγδαλα
Η κλασική συνταγή στην πιο αρωματική εκδοχή της, με γλυκό του κουταλιού πορτοκάλι ή νεράντζι. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Χαλβάς σιμιγδαλένιος με τον τρόπο του Στέλιου Παρλιάρου
Ο Στέλιος Παρλιάρος μας χαρίζει τη συνταγή για τον δικό του σιμιγδαλένιο χαλβά. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Δυναμωτικός χαλβάς με ξηρούς καρπούς
Ένας πλούσιος αρωματικός χαλβάς ιδανικός για κάθε περίσταση. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Χαλβάς με γέμιση παγωτό
Μια συναρπαστική «συνάντηση» με εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Χαλουβάς από τη Νίσυρο
Ο χαλβάς, με αλεύρι, όπως τον φτιάχνουν στο νησί των Δωδεκανήσων. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Πολίτικος χαλβάς
Βούτυρο και γάλα για τον πολίτικο χαλβά. Με σιμιγδάλι τις περισσότερες φορές, που το αντικαθιστούσαν και με ρυζάλευρο ή αλεύρι. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Κουμιώτικος χαλβάς με ρύζι
Ένας πρωτότυπος και νόστιμος χαλβάς, σαν πηχτό ζελέ, όπου το ρύζι έχει πάρει την θέση του σιμιγδαλιού. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Χαλβάς με μούστο, βασιλικό και καραμελωμένα σταφύλια
Υπέροχο «πάντρεμα» γλυκών που μας θυμίζει τα κεράσματα στο σπίτι της γιαγιάς. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Πολίτικος με γάλα και σάλτσα πορτοκάλι
Ο πολίτικος χαλβάς εδώ φτιάχνεται με γάλα αντί για σιρόπι, μπαίνει σε στρογγυλή φόρμα ή φορμάκια και σερβίρεται με πορτοκαλένια σάλτσα, αποκτώντας ακόμα πιο πλούσια και αρωματική γεύση. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Σιμιγδαλένιος με βερίκοκα σε ατομικά φορμάκια
Μυρωδάτο φρέσκο βούτυρο και ζουμερά βερίκοκα ‘δένουν’ αρμονικά σε μια γευστική παραλλαγή που θα σας ενθουσιάσει. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Ο κλασικός πολίτικος χαλβάς
Στη συγκεκριμένη συνταγή ο χαλβάς δεν μπαίνει σε φόρμα, αλλά μένει στην κατσαρόλα και «χτενίζεται» με το πιρούνι να γίνει αφράτος. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Χαλβάς καρύδα με λεμόνι
Ο πολυαγαπημένος χαλβάς, μας συστήνεται με έναν πιο εξωτικό χαρακτήρα. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Χαλβάς με δύο ειδών σιμιγδάλια
Με δυο ειδών σιμιγδάλια, ήπια γλυκό, με πολλά αρώματα και ωραία εμφάνιση. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.

Μία πολύ εύκολη συνταγή για να φτιάξουμε στο σπίτι έναν πεντανόστιμο χαλβά με ταχίνι και ξηρούς καρπούς. Δείτε αναλυτικά τη συνταγή εδώ.