Ιχθυολόγοι: «Χρειάζεται διαχείριση, όχι πανικός για τον λαγοκέφαλο»

Λαγοκέφαλος, ξενικά χωροκατακτητικά είδη και αντιμετώπισή τους

Θέση στη συζήτηση που έχει ανοίξει για τον λαγοκέφαλο και τα εισβολικά ξενικά είδη στις ελληνικές θάλασσες παίρνει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιχθυολόγων Δημοσίου, τονίζοντας ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό, όμως οι επιθέσεις σε ανθρώπους είναι εξαιρετικά σπάνιες και δεν πρέπει να καλλιεργείται κλίμα φόβου.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρείται πληθώρα δημοσιευμάτων και κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων σχετικά με την αντιμετώπιση των θαλάσσιων χωροκατακτητικών ξενικών ειδών (ΧΞΕ).

Ειδικά τις τελευταίες ημέρες υπάρχει έντονη προβολή στα μέσα ενημέρωσης για τον λαγοκέφαλο και την πιθανότητα επιθέσεων, γεγονός που δημιουργεί αδικαιολόγητο αίσθημα ανασφάλειας και φόβου στο ευρύ κοινό. Αν και αρχικά το πρόβλημα εντοπιζόταν κυρίως στην Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, σήμερα το είδος έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος των ελληνικών θαλασσών.

Είναι γεγονός ότι η παρουσία των χωροκατακτητικών ξενικών ειδών αυξάνεται συνεχώς και επεκτείνεται βορειότερα, προκαλώντας σοβαρές επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα, στους επαγγελματίες αλιείς και στην αλιευτική παραγωγή. Η μεγάλη εξάπλωση του τοξικού εισβολικού είδους Lagocephalus sceleratus προκαλεί σημαντικά προβλήματα στην παράκτια αλιεία, όπως καταστροφή εργαλείων και αλιευμάτων, αλλαγές στη σύνθεση των αλιευμάτων και μείωση των ειδών υψηλής εμπορικής αξίας.

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιχθυολόγων Δημοσίου, σε συνεργασία με το ΕΛΚΕΘΕ και το παράρτημα Κρήτης του ΓΕΩΤ.Ε.Ε., διοργάνωσε ήδη από το 2007 στο Ηράκλειο την πρώτη ημερίδα για το ζήτημα, όταν το πρόβλημα πρωτοεμφανίστηκε, αναδεικνύοντας την ανάγκη σοβαρής διαχείρισής του. Έκτοτε έχει επανειλημμένα επισημάνει στην πολιτική ηγεσία την ανάγκη λήψης μέτρων.

Το θέμα τέθηκε και στην πρόσφατη συνάντηση του Δ.Σ. του Συλλόγου με τον Υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Αθανάσιο Καββαδά (11/06/2026), όπου ζητήθηκε η στήριξη των αλιέων που πλήττονται από τα εισβολικά είδη.

Ωστόσο, επειδή το πρόβλημα αφορά κυρίως την Ανατολική Μεσόγειο και ειδικότερα την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, οι διαδικασίες σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο προχωρούν με αργούς ρυθμούς. Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε ήδη από το 2014 κανονισμό για την πρόληψη και διαχείριση των ξενικών ειδών, τα λεσεψιανά είδη, όπως ο λαγοκέφαλος, δεν περιλήφθηκαν στον κοινοτικό κατάλογο. Μόλις το 2025 το Υπουργείο Περιβάλλοντος ενέταξε σειρά θαλάσσιων ξενικών ειδών, μεταξύ των οποίων και τον λαγοκέφαλο, στον εθνικό κατάλογο.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Περιφέρεια Κρήτης, η οποία, αντιμετωπίζοντας το μεγαλύτερο πρόβλημα στη χώρα, έχει αναλάβει πρωτοβουλίες εδώ και χρόνια, χρηματοδοτώντας ερευνητικά προγράμματα και προωθώντας από το 2024 τη δημιουργία πιλοτικού προγράμματος διαχείρισης, σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Θετική εξέλιξη αποτελεί η ανακοίνωση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Μαργαρίτη Σχοινά για οικονομική ενίσχυση των αλιέων που αλιεύουν λαγοκέφαλους. Ο Σύλλογος εκφράζει την προσδοκία το πρόγραμμα να υλοποιηθεί με τη συμμετοχή και τον έλεγχο των Υπηρεσιών Αλιείας των Περιφερειών.

Για τα βρώσιμα ξενικά είδη, όπως το λεοντόψαρο, το μπλε καβούρι και οι γερμανοί, καταβάλλονται προσπάθειες ενημέρωσης των αλιέων και προώθησής τους στην αγορά, ώστε να συμβάλουν στον περιορισμό των πληθυσμών τους.

Ο Σύλλογος προτείνει μεταξύ άλλων:

• Δημιουργία συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης σε συνεργασία με άλλες χώρες της Μεσογείου.
• Επιτάχυνση των διαδικασιών λήψης μέτρων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.
• Ενίσχυση της έρευνας και της χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση των θαλάσσιων ξενικών ειδών.
• Ενσωμάτωση της παρουσίας τους στον σχεδιασμό των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών.
• Διατήρηση και στελέχωση των Υπηρεσιών Αλιείας των Περιφερειών με Ιχθυολόγους.

Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι, παρά τα μεμονωμένα περιστατικά δαγκωμάτων, οι επιθέσεις λαγοκέφαλου σε ανθρώπους παραμένουν εξαιρετικά σπάνιες. Ο σημαντικότερος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία εξακολουθεί να είναι η κατανάλωσή του, καθώς πρόκειται για ιδιαίτερα τοξικό είδος.

Τέλος, καλεί το καταναλωτικό κοινό και τους ερασιτέχνες αλιείς να προτιμούν την κατανάλωση βρώσιμων ξενικών ειδών, όπως το λεοντόψαρο και το μπλε καβούρι, συμβάλλοντας έτσι στον περιορισμό της εξάπλωσής τους, καθώς, όπως τονίζει, το σημαντικότερο εργαλείο για τη διαχείριση των χωροκατακτητικών ξενικών ειδών παραμένει η αλιεία τους.