Το κόλπο των «αχυράνθρωπων»: Πώς λειτουργούσαν τα 4 κυκλώματα με δικηγόρους, λογιστές και επιχειρηματίες

Oι συνδυασμοί τους δεν γίνονταν για εμπορικούς σκοπούς, αλλά για να δημιουργείται ένα χαοτικό δίκτυο μεταβολών, ικανό να κρατάει στο σκοτάδι τους πραγματικούς, εν τοις πράγμασι, διαχειριστές και να μη γίνονται άμεσα αντιληπτοί από τις ελεγκτικές αρχές», αναφέρεται στο διαβιβαστικό της ομάδας ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ που εξάρθρωσε μεγάλο κύκλωμα φοροδιαφυγής με χρέη εκατομμυρίων ευρώ στην εφορία και στον ΕΦΚΑ.

Το έγγραφο περιγράφει τέσσερα κυκλώματα που φέρεται να δραστηριοποιούνταν κυρίως στον χώρο της εστίασης στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική.

Σύμφωνα με τους ελεγκτές, πίσω από ένα εκτεταμένο δίκτυο εκατοντάδων επιχειρήσεων, διαδοχικών αλλαγών ΑΦΜ και προσώπων που εμφανίζονταν ως διαχειριστές βρίσκονταν οι πραγματικοί επιχειρηματίες.

Η έρευνα καταγράφει, παράλληλα, συνδέσεις ανάμεσα στα τέσσερα επιμέρους κυκλώματα, με πρόσωπα που φέρεται να συμμετείχαν εναλλάξ ή ταυτόχρονα σε περισσότερες από μία επιχειρηματικές ομάδες.

Το πρώτο κύκλωμα

Μια κλειστή «δεξαμενή» 39 προσώπων φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία και τη διαχείριση 393 εταιρειών. Ως αρχηγικά μέλη του κυκλώματος φέρονται πασίγνωστοι επιχειρηματίες της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι, κατά την έρευνα, κρατούσαν τον πραγματικό έλεγχο των επιχειρήσεων και αποκόμιζαν τα οικονομικά οφέλη, ενώ τα χρέη προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς έμεναν στις εταιρείες. Τα 39 πρόσωπα εμφανίζονταν εναλλάξ ως διαχειριστές ή εταίροι.

Κομβικό ρόλο στην οργάνωση του σχήματος αποδίδεται σε λογιστή. Από την ανάλυση των αρχείων προέκυψε ότι 272 από τις 393 εταιρείες ιδρύθηκαν ή μεταβλήθηκαν ψηφιακά στο ΓΕΜΗ από το λογιστικό του γραφείο. Στον υπολογιστή του εντοπίστηκαν, επίσης, ταυτότητες προσώπων που φέρονται να χρησιμοποιήθηκαν ως «αχυράνθρωποι», καθώς και πρότυπα εικονικών μισθώσεων και βεβαιώσεων απασχόλησης.

Για τις υπόλοιπες 121 εταιρείες, φέρεται να μεταβιβάζονταν κωδικοί Taxisnet, ΙΚΑ και ηλεκτρονικής τιμολόγησης σε άλλα λογιστικά γραφεία και σε δικηγόρο. Με αυτόν τον τρόπο, τα ίδια πρόσωπα εμφανίζονταν σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα, ενώ οι πραγματικοί διαχειριστές παρέμεναν στο παρασκήνιο.

Το δεύτερο κύκλωμα

Πηγές με γνώση της υπόθεσης αναφέρουν στην «Κ» ότι ο δικηγόρος που φέρεται να είχε τον έλεγχο του δεύτερου κυκλώματος «δεν εμφανιζόταν ποτέ στα δικαστήρια της Θεσσαλονίκης και φιλοδοξούσε να γίνει φωτομοντέλο».

Γύρω από μια «δεξαμενή» 27 προσώπων, τα οποία εμφανίζονταν ως διαχειριστές ή εταίροι σε 219 εταιρείες, φέρεται να είχε στηθεί ένα σύστημα που άλλαζε πρόσωπα και εταιρικά σχήματα, ενώ οι πραγματικοί διαχειριστές παρέμεναν στο παρασκήνιο.

Η κατάθεση ενός λογιστή από τις Σέρρες περιγράφει το πώς, όπως υποστηρίζει, λειτουργούσε ο μηχανισμός. Λέει ότι ο δικηγόρος τού έδινε κωδικούς Taxisnet και στοιχεία ταυτότητας των εμφανιζόμενων διαχειριστών, είτε για να ιδρύονται νέες εταιρείες είτε για να αναλαμβάνει ήδη έτοιμα εταιρικά σχήματα. Αναφέρει ακόμη ότι ορισμένες εξουσιοδοτήσεις τού φάνηκαν «φασόν», καθώς η σφραγίδα του Δημοσίου εμφανιζόταν κάθε φορά στο ίδιο ακριβώς σημείο, ενώ οι υπογραφές που αποδίδονταν στους ίδιους ανθρώπους ήταν διαφορετικές.

Η ίδια κατάθεση φωτίζει και τη διαδρομή των χρημάτων. Ο λογιστής λέει ότι αμειβόταν περίπου 150 έως 200 ευρώ τον μήνα για τις λογιστικές υπηρεσίες, ενώ οι αμοιβές που, όπως του έλεγαν, καταβάλλονταν για τους εμφανιζόμενους διαχειριστές κυμαίνονταν συνήθως από 2.000 έως 2.500 ευρώ. Τα χρήματα, σύμφωνα με όσα κατέθεσε, τα εισέπραττε ο δικηγόρος.

Χαρακτηριστική περίπτωση φερόμενης «αχυρανθρώπου» είναι γυναίκα που εμφανιζόταν σε 31 εταιρείες, ως διαχειρίστρια ή εταίρος. Η ίδια δήλωσε ότι δεν θυμόταν ούτε τις επωνυμίες ούτε τους ΑΦΜ των επιχειρήσεων και ότι δεν είχε άλλη ανάμιξη σε αυτές. Πριν εμφανιστεί στα εταιρικά σχήματα, το ετήσιο εισόδημά της ήταν μόλις 62,32 ευρώ, ενώ είχε ενταχθεί σε προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας. Οι 31 εταιρείες στις οποίες εμφανιζόταν συνδέονται στην έρευνα με χρέη άνω των 4,5 εκατ. ευρώ.

Στο ίδιο μοτίβο, η έρευνα περιγράφει τη μεταφορά μισθωτηρίων και δραστηριότητας από εταιρείες που είχαν συσσωρεύσει χρέη σε νέα εταιρικά σχήματα. Καταγράφει, επίσης, email με αίτημα για κωδικούς νέου προσώπου και εντολή, όταν έγινε αντιληπτός ο έλεγχος στις Σέρρες, να διαγραφεί η αλληλογραφία. Ακόμα, στο συγκεκριμένο κύκλωμα, φέρεται να βεβαιωνόταν εικονικά το γνήσιο της υπογραφής στο ΚΕΠ Καλαμαριάς, εκτός πρωτοκόλλου. Για τον σκοπό αυτό είχε κατασκευαστεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, ακόμη και πλαστή σφραγίδα με τα ονόματα υπαλλήλων.

Το τρίτο κύκλωμα

Ένα λογιστικό γραφείο στην οδό Ενωτικών στη Θεσσαλονίκη φέρεται να αποτέλεσε το επιχειρησιακό κέντρο του τρίτου κυκλώματος. Η δραστηριότητά του δεν περιοριζόταν στις συνήθεις λογιστικές εργασίες αλλά αναλάμβανε τυπικές διαδικασίες, όπως τη μισθοδοσία, ενώ μέσα από αυτό περνούσε η διαχείριση ενός δικτύου που ξεπερνούσε τις 80 εταιρείες.

Στο κύκλωμα, οκτώ πρόσωπα εμφανίζονταν εναλλάξ ως διαχειριστές ή εταίροι σε 56 εταιρείες. Οι αλλαγές στα εταιρικά σχήματα έδιναν την εικόνα μιας διαρκούς κινητικότητας, ενώ οι ίδιοι άνθρωποι φέρονται να παρέμεναν πίσω από τη λειτουργία τους. Τον συντονισμό του μηχανισμού είχε, κατά την έρευνα, ο λογιστής του γραφείου.

Το τέταρτο κύκλωμα

Διαφορετικό λογιστικό γραφείο και διαφορετική «δεξαμενή» προσώπων περιγράφονται στο τέταρτο κύκλωμα. Είκοσι εννέα άνθρωποι φέρονται να εμφανίζονταν εναλλάξ ως διαχειριστές ή εταίροι σε 152 εταιρείες. Στο συγκεκριμένο σχήμα, οι ελεγκτές εντόπισαν στοιχεία για συστηματική χρήση των ψηφιακών ταυτοτήτων και των κωδικών των προσώπων που εμφανίζονταν ως «μπροστινοί».

Στους υπολογιστές του γραφείου βρέθηκαν ψηφιοποιημένες ταυτότητες και αρχεία με τις ενδείξεις «down» και «JohnG». Η έρευνα καταγράφει επίσης χρήση των κωδικών Taxisnet και gov.gr τουλάχιστον 23 προσώπων, καθώς και υπεύθυνες δηλώσεις, εξουσιοδοτήσεις και μισθωτήρια που φέρονται να είχαν εκδοθεί με υποκλαπείσες ψηφιακές υπογραφές. Σε ηλεκτρονικά μηνύματα αποτυπώνονται, ακόμη, εντολές για ιδρύσεις, συγχωνεύσεις και μετατροπές εταιρειών.

Η διακίνηση των χρημάτων γινόταν, μεταξύ άλλων, μέσω λογαριασμών στην Ιρλανδία που συνδέονταν με την πλατφόρμα MyPos. Το κύκλωμα φέρεται να χρησιμοποιούσε μαζικές εξουσιοδοτήσεις για να εισπράττει χρηματικά εντάλματα από δημόσιους διαγωνισμούς και δημοπρασίες αιγιαλού. Ανάμεσα στις περιπτώσεις που καταγράφονται είναι και δημοπρασίες του Δήμου Νέας Προποντίδας. Παράλληλα, άνθρωποι του κυκλώματος επισκέπτονταν περισσότερα από 32 καφέ, μπαρ και beach bar, όπου εισέπρατταν τις αμοιβές για τη λογιστική παρακολούθηση και μετέφεραν οδηγίες.