Παπαστεργίου: "Τα παιδιά μας κινδυνεύουν" - Έρχονται απαγορεύσεις στα social media για τους ανηλίκους

Την ανάγκη λήψης συντονισμένων μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προστασία των παιδιών από τις επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης χρήσης των social media υπογράμμισε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, μιλώντας στο ΕΡΤnews το βράδυ της Δευτέρας. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το ενδεχόμενο απαγόρευσης ή αυστηρού περιορισμού της χρήσης των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 15 ετών.

Σε ερώτηση για το αν η Ελλάδα προσανατολίζεται σε απαγόρευση χρήσης των social media κάτω από συγκεκριμένο ηλικιακό όριο, ο υπουργός απάντησε ότι τα μέτρα είναι αναπόφευκτα.

«Πρέπει να πάρουμε μέτρα, όλοι το καταλαβαίνουν ότι πλέον τα παιδιά μας κινδυνεύουν. Η εικόνα παιδιών τα οποία πλέον εκφράζονται μόνο μέσω του διαδικτύου, δεν μιλάνε ή δεν ανταλλάσσουν απόψεις, αλλά στέλνουν εικονίτσες και καρδούλες, δεν είναι εικόνα μιας γενιάς που θέλουμε να συνεχίσει να υπάρχει», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «οι απαγορεύσεις ή οι περιορισμοί ανάλογα με την ηλικία είναι στο τραπέζι των συζητήσεων».

Όπως ανέφερε, «διαμορφώνεται ένα ευρωπαϊκό κύμα –γιατί μαζί κινηθήκαμε με τη Γαλλία, την Ισπανία και τη Δανία– προκειμένου όχι κάθε κράτος μόνο του αλλά και η Ευρώπη συνολικά να νομοθετήσει προκειμένου να προστατέψουμε τα παιδιά». Ο υπουργός σημείωσε ότι κάθε χώρα μπορεί να κινηθεί εντός των ορίων της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, τονίζοντας ότι «καλό είναι να κινηθούμε όλοι μαζί συντεταγμένα».

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου στάθηκε ιδιαίτερα στις παραμέτρους που πρέπει να εξεταστούν πριν από οποιαδήποτε νομοθετική παρέμβαση. «Πρέπει να δούμε το κομμάτι της ψυχικής υγείας των παιδιών, σε ποια ηλικία (θα ισχύσει η απαγόρευση), ποιες πλατφόρμες (θα απαγορευτούν). Και το δεύτερο και πιο σημαντικό είναι όταν πλέον αποφασίσουμε όλοι μας να νομοθετήσουμε, αυτή η νομοθεσία να μπορεί να σταθεί», τόνισε.

Αναφερόμενος στις πλατφόρμες που χρήζουν αυστηρότερης ρύθμισης, ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι το βάρος πρέπει να δοθεί σε εκείνες που βασίζονται σε εθιστικούς αλγόριθμους. Όπως είπε, «κυρίως εκείνες που χρησιμοποιούν εθιστικούς αλγόριθμους με συνεχή ροή βίντεο», ενώ συμπλήρωσε ότι δεν πρέπει να μένει εκτός συζήτησης και το gaming, το οποίο «δεν πρέπει να το αφήνουμε απ’ έξω ως κάτι πιο αθώο και πιο αποδεκτό».

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου τόνισε ότι η Ελλάδα διαθέτει ήδη εργαλεία που μπορούν να στηρίξουν ένα τέτοιο εγχείρημα. «Εμείς μπορούμε να το κάνουμε ακόμα καλύτερα λόγω και της ύπαρξης του age verification και του Kids Wallet, που είναι και η πρώτη ευρωπαϊκή πλατφόρμα που από την 1η Νοεμβρίου μπορεί να παρέχει τη σωστή επιβεβαίωση ηλικίας», ανέφερε.

Απαγορεύσεις

Σύμφωνα με πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του το «ΘΕΜΑ», η προτεινόμενη ρύθμιση έχει σχεδιαστεί να αφορά όλους τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών που διαμένουν στην ελληνική επικράτεια, ανεξαρτήτως ιθαγένειας. Σε αυτούς, βάσει του σχεδίου, θα απαγορεύονται η δημιουργία και διατήρηση προσωπικού λογαριασμού σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, η πρόσβαση σε προσωποποιημένο περιεχόμενο, αλγοριθμικά feeds και η ιδιωτική ανταλλαγή μηνυμάτων. Η απαγόρευση εδώ θα είναι καθολική και δεν θα υπάρχουν εξαιρέσεις, με γονική συναίνεση κ.ά., ενώ τον αποκλεισμό θα φροντίζει μέσω age verification λειτουργίας (η οποία έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία) το Kids Wallet. Φυσικά, είναι ευθύνη του κηδεμόνα να έχει κατεβάσει και ενεργοποιήσει την εφαρμογή σε όλες τις συσκευές που χρησιμοποιεί το παιδί.

Διαφορετικά, θα είναι τα πράγματα για τους ανηλίκους άνω των 15 ετών. Σύμφωνα με το προτεινόμενο σχέδιο, αυτοί θα πρέπει να επαληθεύσουν υποχρεωτικά την ηλικία τους (και πάλι μέσω του Kids Wallet) ώστε να δημιουργήσουν λογαριασμό. Μέσω του age verification, για τους ανηλίκους κάτω των 18 μα άνω των 15 ετών θα ενεργοποιούνται τα teen account settings. Πρόκειται για mode λειτουργίας που θα ενεργοποιεί αυτόματα αυξημένες ρυθμίσεις προστασίας, μεταξύ των οποίων θα είναι οι περιορισμοί ιδιωτικών μηνυμάτων από αγνώστους, η απενεργοποίηση συλλογής δεδομένων για προσωποποιημένη διαφήμιση και η προβολή τέτοιας, αλλά και ο περιορισμός της νυχτερινής χρήσης. Εξετάζεται το τελευταίο να αφορά χρονικό διάστημα από τις 24.00 έως τις 06.00.

Στο στόχαστρο μπαίνουν, εκτός από τα κοινωνικά δίκτυα, οι πλατφόρμες τζόγου, αυτές που αφορούν την online πώληση καπνικών προϊόντων και αλκοόλ, ενώ φυσικά θα φιλτράρονται και όσες έχουν πορνογραφικό υλικό κ.ά. Αυτονόητος θα πρέπει να θεωρείται και ο αποκλεισμός της πρόσβασης ανηλίκων σε πλατφόρμες online γνωριμιών και σεξ, όπως το Tinder, η δημοφιλέστερη σε όλο τον κόσμο.

Η παρέμβαση εστιάζει, καταρχάς, στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που βασίζονται σε αλγοριθμικό feed, ατελείωτο scrolling και μηχανισμούς διαρκούς αλληλεπίδρασης (likes, reels, stories, short videos), στοιχεία που, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εθιστικής χρήσης στους ανηλίκους. Πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok, το YouTube, το Snapchat και το X ενσωματώνουν σχεδιαστικά χαρακτηριστικά «διαρκούς ροής περιεχομένου», τα οποία ενισχύουν την παρατεταμένη παραμονή στην εφαρμογή, το λεγόμενο «doom scrolling», όπου ο χρήστης βρίσκει τον εαυτό του να σκρολάρει στα βίντεο της εφαρμογής χωρίς να μπορεί να σταματήσει.