Ανάλυση: Ο Τραμπ χάνει τον έλεγχο του πολέμου με το Ιράν

Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη της σύγκρουσης στο Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται υπό πίεση: η στρατιωτική εμπλοκή διευρύνεται, οι ΗΠΑ απομονώνονται διπλωματικά και οι τιμές ενέργειας ανεβαίνουν, απειλώντας την εικόνα του και την υπόσχεσή του για «σύντομη επιχείρηση».

Ο Τραμπ χαρακτήρισε «δειλές» άλλες χώρες του ΝΑΤΟ επειδή αρνήθηκαν να βοηθήσουν στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ και επέμεινε ότι η εκστρατεία εξελίσσεται σύμφωνα με το σχέδιο. Ωστόσο, η δήλωσή του την Παρασκευή (20/3) ότι η μάχη «κερδήθηκε στρατιωτικά», συγκρούστηκε με την πραγματικότητα ενός προκλητικού Ιράν που στραγγαλίζει τις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Κόλπο ενώ εξαπολύει πυραυλικά πλήγματα στην περιοχή.

Ο Τραμπ, ο οποίος ανέλαβε την προεδρία υποσχόμενος να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από «ανόητες» στρατιωτικές επεμβάσεις, φαίνεται πλέον να μην ελέγχει ούτε την έκβαση ούτε την επικοινωνία μιας σύγκρουσης που ο ίδιος βοήθησε να ξεκινήσει. Η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου ενέχει ρίσκα τόσο για την προεδρική του κληρονομιά όσο και για τις πολιτικές προοπτικές του κόμματός του, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι προσπαθούν να υπερασπιστούν τις οριακές τους πλειοψηφίες στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

«Ο Τραμπ έχει δημιουργήσει ένα κουτί που ονόμασε ‘πόλεμος στο Ιράν’ και δεν ξέρει πώς να βγει από αυτό», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή σε κυβερνήσεις Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών. «Αυτό είναι η μεγαλύτερη πηγή απογοήτευσής του».

Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου το αμφισβήτησε αυτό, υπογραμμίζοντας ότι πολλοί κορυφαίοι ηγέτες του Ιράν έχουν εξουδετερωθεί με στοχευμένες δολοφονίες, το μεγαλύτερο μέρος του ναυτικού του έχει βυθιστεί και το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων του έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό.

«Πρόκειται για αδιαμφισβήτητη στρατιωτική επιτυχία», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Τα όρια της εξουσίας του Τραμπ- διπλωματικά, στρατιωτικά και πολιτικά- έγιναν ιδιαίτερα εμφανή την περασμένη εβδομάδα. Ο ίδιος αιφνιδιάστηκε από την αντίσταση άλλων μελών του ΝΑΤΟ και άλλων διεθνών εταίρων να αναπτύξουν πολεμικά πλοία στον Κόλπο για να βοηθήσουν στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με έναν άλλον αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, ο οποίος θέλησε να διατηρήσει την ανώνυμα του.

Ορισμένοι σύμβουλοι του Λευκού Οίκου πρότειναν στον πρόεδρο να βρει γρήγορα μια «διέξοδο» και να θέσει όρια στο εύρος της στρατιωτικής επιχείρησης, προκειμένου να μην φανεί απομονωμένος. Δεν ήταν όμως σαφές αν αυτό ήταν αρκετό για να επηρεάσει τον Τραμπ.

Κατά την άποψη ορισμένων αναλυτών, η απροθυμία των συμμάχων αντανακλά όχι μόνο τη διστακτικότητά τους να εμπλακούν σε έναν πόλεμο για τον οποίο δεν είχαν ενημερωθεί, αλλά και μια αντίδραση στην υποτίμηση των παραδοσιακών συμμαχιών των ΗΠΑ από την πλευρά του, από την επανεκλογή του πριν από 14 μήνες.

Έχουν επίσης προκύψει διαφορές με το Ισραήλ, με τον Τραμπ να ισχυρίζεται ότι δεν γνώριζε εκ των προτέρων για την επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν, ενώ Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η επίθεση είχε συντονιστεί με τις ΗΠΑ.

Τώρα, ο Τραμπ βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι στην Επιχείρηση «Επική Οργή» χωρίς σαφή ένδειξη για το ποιο δρόμο θα ακολουθήσει, σύμφωνα με αναλυτές. Μπορεί να εντείνει τις επιθέσεις, ακόμη και να καταλάβει τον πετρελαϊκό κόμβο του Ιράν στο νησί Χαργκ ή να αναπτύξει στρατεύματα κατά μήκος των ιρανικών ακτών για να εντοπίσουν εκτοξευτές πυραύλων. Αυτό όμως θα ενείχε τον κίνδυνο μιας μακροπρόθεσμης στρατιωτικής δέσμευσης, στην οποία το αμερικανικό κοινό θα αντιτασσόταν σε μεγάλο βαθμό.

Εναλλακτικά, με τις διαπραγματεύσεις προς το παρόν να απορρίπτονται και από τις δύο πλευρές, θα μπορούσε να κηρύξει νίκη και να αποχωρήσει, κάτι που θα δυσαρεστήσει τους συμμάχους του Κόλπου, αφήνοντας ένα πληγωμένο, εχθρικό Ιράν- που θα μπορούσε ακόμη να επιδιώξει την ανάπτυξη ενός πυρηνικού όπλου και να συνεχίσει να ελέγχει τις θαλάσσιες μεταφορές στον Κόλπο. Το Ιράν έχει διαψεύσει ότι επιδιώκει να αναπτύξει πυρηνικό όπλο. Όπως ανέφερε το Reuters την Παρασκευή (20/3), οι αμερικανικές δυνάμεις αναπτύσσουν χιλιάδες επιπλέον πεζοναύτες και ναυτικούς στη Μέση Ανατολή, χωρίς όμως να έχει ληφθεί απόφαση για χερσαία επέμβαση στο Ιράν.

Ο πόλεμος έχει δείξει επίσης ότι η σημαντική επιρροή του Τραμπ στο κίνημα MAGA φθίνει, με σημαντικούς influencers να εκφράζουν αντίθεση στη σύγκρουση. Αν και μέχρι στιγμής η βάση του τον στηρίζει, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η επιρροή του θα μπορούσε να μειωθεί τις επόμενες εβδομάδες, εάν συνεχίσουν να ανεβαίνουν οι τιμές των καυσίμων και αν αναπτυχθούν αμερικανικά στρατεύματα.

Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, έχει ενισχυθεί η πεποίθηση εντός της κυβέρνησης ότι η σύγκρουση και οι συνέπειές της θα έπρεπε να είχαν προετοιμαστεί με μεγαλύτερη λεπτομέρεια, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις σκέψεις του Λευκού Οίκου. Ωστόσο, ένας αξιωματούχος υποστήριξε ότι η εκστρατεία ήταν πλήρως σχεδιασμένη και εξοπλισμένη για οποιαδήποτε ενέργεια.

Οι αναλυτές θεωρούν ότι η μεγαλύτερη παρανόηση του Τραμπ ήταν η αντίδραση του Ιράν σε μια σύγκρουση που θεωρεί ότι αποτελεί υπαρξιακή απειλή. Η Τεχεράνη αντεπιτέθηκε με τους εναπομείναντες πυραύλους και έναν στόλο οπλισμένων drones, πλήττοντας γειτονικές χώρες του Κόλπου και σχεδόν κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ.

Είτε ο Τραμπ και οι συνεργάτες του είχαν προβλέψει τους κινδύνους είτε όχι, δεν μπόρεσαν να τους αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά.

«Απέτυχαν να προβλέψουν τα ενδεχόμενα σενάρια όπου η σύγκρουση με το Ιράν θα εκτροχιαζόταν και δεν θα πήγαινε σύμφωνα με το σχέδιο», δήλωσε ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ Τζον Μπας, ο οποίος υπηρέτησε στο Αφγανιστάν και την Τουρκία.

Καθώς η σύγκρουση συνεχίζεται, αυξάνεται η απογοήτευση του Τραμπ λόγω της αδυναμίας του να ελέγξει την εικόνα που παρουσιάζεται στα ΜΜΕ. Τις τελευταίες ημέρες, επιτέθηκε σφοδρά στα ΜΜΕ, προωθώντας αβάσιμους ισχυρισμούς περί «προδοσίας» επειδή, κατά την άποψή του, η κάλυψή τους υπονομεύει την πολεμική προσπάθεια των ΗΠΑ.

«Δυσκολεύεται να ελέγξει τον κύκλο ειδήσεων όπως συνήθιζε, γιατί δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί έβαλε τη χώρα σε πόλεμο και τι θα ακολουθήσει», δήλωσε ο Μπρετ Μπρεν, πρώην σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής στην κυβέρνηση Ομπάμα. «Φαίνεται να έχει χάσει το ταλέντο του στην επικοινωνία».