Το ΕΛΚΕΘΕ τίμησε τον Αναστάσιο Ελευθερίου: Έδωσε το όνομά του στο κεντρικό αμφιθέατρο των εγκαταστάσεών του στην Κρήτη

Σε μια εκδήλωση αφιερωμένη στην ιστορία της θαλάσσιας έρευνας στην Κρήτη και στους ανθρώπους που συνέβαλαν καθοριστικά στην ανάπτυξή της, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) τίμησε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026,  τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης και Ομότιμο Ερευνητή του ΕΛΚΕΘΕ κ. Αναστάσιο Ελευθερίου, δίνοντας το όνομά του στο κεντρικό αμφιθέατρο των εγκαταστάσεών του στην Κρήτη.

Η ονοματοδοσία του αμφιθεάτρου σε «Αμφιθέατρο Αναστάσιος Ελευθερίου» πραγματοποιήθηκε έπειτα από πρωτοβουλία 30 ερευνητών του ΕΛΚΕΘΕ Κρήτης και σχετική ομόφωνη απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου, ως αναγνώριση της πολυετούς επιστημονικής προσφοράς του και της καθοριστικής συμβολής του στην ίδρυση και ανάπτυξη του πρώην Ινστιτούτου Θαλάσσιας Βιολογίας Κρήτης (ΙΘΑΒΙΚ).

Με τη φυσική παρουσία 200 και πλέον συμμετεχόντων και την εντυπωσιακή διαδικτυακή παρακολούθηση της εκδήλωσης, επιβεβαιώθηκε η ιδιαίτερη εκτίμηση και η αγάπη προς τον κ. Αναστάσιο Ελευθερίου. Παρότι ο ίδιος επιθυμούσε να μην δοθεί έκταση, η τιμητική αυτή πρωτοβουλία αγκαλιάστηκε θερμότατα τόσο από την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, όσο και από το σύνολο των παλαιών και νέων εργαζομένων και συνεργατών του ΙΘΑΒΙΚ και του ΕΛΚΕΘΕ.

Η εκδήλωση ξεκίνησε με το καλωσόρισμα και τους εισαγωγικούς χαιρετισμούς των ερευνητών κ. Γιολάντας Κουλούρη και κ. Νίκου Λαμπαδαρίου, και στη συνέχεια ο ερευνητής κ. Γιώργος Πετυχάκης σκιαγράφησε την επιστημονική πορεία του τιμώμενου καθηγητή σε εθνικό και διεθνές επίπεδο καθώς και την επιτυχία του ως Διευθυντήκαι συνεργάτη. Ακολούθησε η ομιλία του ίδιου του κ. Αναστάσιου Ελευθερίου για την ιστορία του ΙΘΑΒΙΚ και η προβολή ενός σύντομου βίντεο με φωτογραφικό και αρχειακό υλικό από σημαντικές στιγμές της ζωής και της επιστημονικής του πορείας. Η προβολή έδωσε την ευκαιρία σε φίλους και παλαιούς συνεργάτες να μοιραστούν προσωπικές αναμνήσεις και εμπειρίες από τη συνεργασία τους μαζί του.

Κοινό στοιχείο των τοποθετήσεων ήταν οι αναφορές στην ιδιαίτερη ευγένεια, το ανοιχτό πνεύμα και την προθυμία του να στηρίζει και να ενθαρρύνει τους νεότερους επιστήμονες. Για πολλούς από τους συνεργάτες του, ο Αναστάσιος Ελευθερίου αποτέλεσε σημαντική πηγή έμπνευσης και καθοριστική παρουσία στην επιστημονική τους πορεία.

Image

Μια αναδρομή στην ιστορία του ΙΘΑΒΙΚ

Ξεχωριστή στιγμή της εκδήλωσης αποτέλεσε η ομιλία του ίδιου του Αναστάσιου Ελευθερίου, αφιερωμένη στην ίδρυση και στην ανάπτυξη του ΙΘΑΒΙΚ κατά τη δεκαετή περίπου θητεία του ως πρώτου Διευθυντή του, από το 1987 έως το 1998.

Μέσα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό και προσωπικές αναμνήσεις, παρουσίασε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο, τα πρώτα βήματα της λειτουργίας του, τη σταδιακή ανάπτυξη των ερευνητικών του δραστηριοτήτων και ορισμένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά και τεχνολογικά του επιτεύγματα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους ανθρώπους που συνέβαλαν στην ίδρυση και στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του ΙΘΑΒΙΚ, μεταξύ των οποίων οι καθηγητές Βασίλης Ναυπακτίτης, Νίκος Τσιμενίδης, Λευτέρης Ζούρος και Μαρουδιώ Κεντούρη.  Ξεχωριστή μνεία έγινε επίσης σε δύο από τα πρώτα στελέχη του Ινστιτούτου, τον PascalDivanach, ο οποίος διετέλεσε Διευθυντής του Τμήματος Υδατοκαλλιεργειών, και τον Μιχάλη Παπαδάκη, που υπηρέτησε ως Διευθυντής Διοικητικών και Οικονομικών Υπηρεσιών, Υπεύθυνος Υποδομών & Ανάπτυξης και αργότερα ως Διευθυντής του Ενυδρείου Κρήτης “CretAquarium”.

Σημαντικό μέρος της παρουσίασης αφιερώθηκε στην ανάπτυξη των ερευνητικών υποδομών, στην απόκτηση και αξιοποίηση του ερευνητικού σκάφους «ΦΙΛΙΑ», καθώς και στη δημιουργία ερευνητικών ομάδων που δραστηριοποιήθηκαν σε τομείς όπως η θαλάσσια οικολογία, η αλιευτική έρευνα, οι υδατοκαλλιέργειες, η θαλάσσια γενετική και η θαλάσσια τεχνολογία.

Με ιδιαίτερη συγκίνηση ο Αναστάσιος Ελευθερίου αναφέρθηκε και στη σύζυγό του, Margaret Eleftheriou, η οποία υπήρξε επικεφαλής του Τμήματος Πολυμέσων του ΙΘΑΒΙΚ και συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη καινοτόμων δράσεων επικοινωνίας και προβολής του επιστημονικού έργου του Ινστιτούτου. Μεταξύ των πρωτοβουλιών της ξεχώρισε η δημιουργία της ιστοσελίδας του ΙΘΑΒΙΚ, η οποία αποτέλεσε την πρώτη ιστοσελίδα ευρωπαϊκού ερευνητικού Ινστιτούτου.

Ξεχωριστή θέση κατείχαν οι διεθνείς επιστημονικές συνεργασίες που αναπτύχθηκαν εκείνη την περίοδο. Το ΙΘΑΒΙΚ αποτέλεσε σημείο συνάντησης και συνεργασίας με διακεκριμένους επιστήμονες από σημαντικά ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια του εξωτερικού. Μεταξύ αυτών αναφέρθηκαν ο JohnSteel από το WoodsHoleOceanographicInstitution, ο JohnStuartGray από το Πανεπιστήμιο του Όσλο, ο RichardWarwick από το PlymouthMarineLaboratory, ο DerekMurison από τη Σκωτία και ο CarloHeip από το Royal Netherlands Institute for Sea Research.

Οι συνεργασίες αυτές συνέβαλαν ουσιαστικά στη μεταφορά τεχνογνωσίας, στην ανάπτυξη νέων ερευνητικών κατευθύνσεων και στην ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της ελληνικής θαλάσσιας έρευνας.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στον μεγάλο αριθμό νέων επιστημόνων και φοιτητών από την Ελλάδα, την Ευρώπη και άλλες χώρες που φιλοξενήθηκαν και εκπαιδεύτηκαν στο ΙΘΑΒΙΚ. Πολλοί από αυτούς συνέχισαν μια σημαντική επιστημονική σταδιοδρομία, διατηρώντας τους δεσμούς τους με το Ινστιτούτο και συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ευρύτερου διεθνούς δικτύου επιστημονικών συνεργασιών.

Η επιστημονική διαδρομή του Αναστάσιου Ελευθερίου

Ο Αναστάσιος Ελευθερίου σπούδασε Ζωολογία στο Πανεπιστήμιο του Aberdeen της Σκωτίας, όπου απέκτησε και το διδακτορικό του δίπλωμα στη Θαλάσσια Οικολογία. Εργάστηκε επί σειρά ετών στο MarineLaboratory του Aberdeen, αναπτύσσοντας σημαντική ερευνητική δραστηριότητα στη βενθική οικολογία, στη λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και στις επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Το 1986 ανέλαβε καθήκοντα Καθηγητή Θαλάσσιας Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και στη συνέχεια πρωτοστάτησε στην ίδρυση και οργάνωση του ΙΘΑΒΙΚ. Υπό τη διεύθυνσή του, το Ινστιτούτο εξελίχθηκε σε ένα σημαντικό κέντρο θαλάσσιας έρευνας, με διεπιστημονικό χαρακτήρα, σύγχρονες για την εποχή υποδομές και εκτεταμένες συνεργασίες με ερευνητικούς φορείς της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Παράλληλα με το ερευνητικό και διοικητικό του έργο, συνέβαλε ουσιαστικά στην εκπαίδευση και επιστημονική εξέλιξη πολλών νέων επιστημόνων, αρκετοί από τους οποίους συνέχισαν τη σταδιοδρομία τους στο ΙΘΑΒΙΚ και μετέπειτα στο ΕΛΚΕΘΕ, καθώς και σε πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Μια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την ανάγνωση του αιτήματος των ερευνητών και της σχετικής απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου για την ονοματοδοσία του αμφιθεάτρου, καθώς και με σύντομο χαιρετισμό του Προέδρου του ΔΣ και Διευθυντή του ΕΛΚΕΘΕ, Αριστομένη Καραγεώργη.
Η ονοματοδοσία του κεντρικού αμφιθεάτρου αποτελεί μια συμβολική πράξη αναγνώρισης της προσφοράς του Αναστάσιου Ελευθερίου, αλλά και μια υπενθύμιση της ιστορικής διαδρομής του ΙΘΑΒΙΚ, που αποτέλεσε έναν από τους σημαντικούς πυλώνες πάνω στους οποίους αναπτύχθηκε το σημερινό ΕΛΚΕΘΕ.

Το «Αμφιθέατρο Αναστάσιος Ελευθερίου» του ΕΛΚΕΘΕ Κρήτης, θα αποτελεί στο εξής έναν χώρο επιστημονικών συναντήσεων, διαλέξεων και εκδηλώσεων, συνδέοντας την ιστορία της θαλάσσιας έρευνας στην Κρήτη με τις επόμενες γενιές επιστημόνων.

.