Γροιλανδία: Τι προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ - Δανίας και τι μένει ανοιχτό

Σε συμφωνία για την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία κατέληξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες με τη Δανία και την τοπική κυβέρνηση του νησιού, έπειτα από πολύμηνες παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις.

Η συμφωνία επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να ενισχύσει μόνιμα τον ρόλο της στην άμυνα της στρατηγικής περιοχής της Αρκτικής, χωρίς όμως να αποκτά την κυριαρχία της. Η Γροιλανδία παραμένει ημιαυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας, με αναγνωρισμένο το δικαίωμά της στην αυτοδιάθεση.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία την Παρασκευή, υποστηρίζοντας ότι δίνει στις ΗΠΑ «μόνιμο έλεγχο επί της ασφάλειας και όλων των άλλων αναγκών στη Γροιλανδία». Δήλωσε επίσης ότι θα αρχίσει άμεσα η διαδικασία ανάπτυξης μεγαλύτερης αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας.

Πολλές λεπτομέρειες, πάντως, παραμένουν ασαφείς, ενώ για να τεθεί η συμφωνία σε εφαρμογή απαιτούνται κοινοβουλευτικές εγκρίσεις από τη Δανία και τη Γροιλανδία.

ΗΠΑ και Δανία σε ιστορική συμφωνία για τη Γροιλανδία- Τι ανακοίνωσε ο Τραμπ

ΚΟΣΜΟΣ 07:37

ΗΠΑ και Δανία σε ιστορική συμφωνία για τη Γροιλανδία- Τι ανακοίνωσε ο Τραμπ

Τι προβλέπει η συμφωνία

Σύμφωνα με αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που επικαλείται το Reuters, η συμφωνία απαγορεύει σε χώρες εκτός ΝΑΤΟ να κατασκευάσουν στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία.

Παράλληλα, «ευαίσθητες επενδύσεις» θα μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους. Δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό ποιοι ακριβώς οικονομικοί τομείς εντάσσονται στη συγκεκριμένη κατηγορία.

Στην Ουάσινγκτον παρέχονται μόνιμα δικαιώματα:

Πρόσβασης σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Εγκατάστασης και στάθμευσης δυνάμεων.

Πτήσεων πάνω από τη Γροιλανδία.

Ανάπτυξης αμυντικών υποδομών.

Οι όροι φέρεται να παραμένουν σε ισχύ ακόμη και σε περίπτωση μελλοντικής ανεξαρτησίας του νησιού. Δεν έχει διευκρινιστεί, ωστόσο, εάν προβλέπεται η κατασκευή νέων αμερικανικών βάσεων.

Παραμένει η κυριαρχία της Δανίας

Το γραφείο της πρωθυπουργού της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν ανακοίνωσε ότι η συμφωνία αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Δανίας και της Γροιλανδίας, καθώς και το δικαίωμα των δύο λαών στην αυτοδιάθεση.

Η επίσημη υπογραφή από τις τρεις κυβερνήσεις αναμένεται την επόμενη εβδομάδα, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Θα ακολουθήσει η διαδικασία έγκρισης από τα αρμόδια κοινοβούλια.

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν δήλωσε ότι η συμφωνία ωφελεί και τις τρεις πλευρές και αναγνωρίζει τα συμφέροντα του νησιού.

Τι κερδίζει κάθε πλευρά

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν ενισχυμένη και μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία σε μία από τις σημαντικότερες περιοχές για την άμυνα της Βόρειας Αμερικής. Παράλληλα, περιορίζεται η δυνατότητα της Ρωσίας και της Κίνας να αποκτήσουν στρατιωτικό ή επενδυτικό αποτύπωμα στη Γροιλανδία.

Η Δανία αποτρέπει το ενδεχόμενο αμφισβήτησης της κυριαρχίας της και μετατρέπει την αντιπαράθεση με τον Τραμπ σε συμφωνία αμυντικής συνεργασίας.

Η Γροιλανδία εξασφαλίζει ότι θα συμμετέχει στις αποφάσεις που την αφορούν, διατηρώντας το δικαίωμα αυτοδιάθεσης και προσδοκώντας παράλληλα επενδύσεις και οικονομικά οφέλη.

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συμφωνία μπορεί να παρουσιαστεί ως επιτυχία στην εξωτερική πολιτική, χωρίς να υλοποιείται η αρχική απαίτησή του για αγορά ή προσάρτηση του νησιού.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική» και «τεράστια νίκη», υποστηρίζοντας ότι η Γροιλανδία θα αποτελεί μόνιμο τμήμα της στρατηγικής αμυντικής ζώνης της Βόρειας Αμερικής.

Γιατί η Γροιλανδία είναι τόσο σημαντική

Η Γροιλανδία διαθέτει περίπου 57.000 κατοίκους, βρίσκεται βορειοανατολικά του Καναδά και περισσότερο από τα δύο τρίτα της έκτασής της βρίσκονται εντός του Αρκτικού Κύκλου.

Η γεωγραφική της θέση την καθιστά κρίσιμη για την έγκαιρη προειδοποίηση απέναντι σε πυραυλικές επιθέσεις και για την αντιπυραυλική άμυνα των ΗΠΑ, καθώς η συντομότερη διαδρομή μεταξύ Ρωσίας και Βόρειας Αμερικής περνά πάνω από την περιοχή.

Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική παρουσία στο νησί εδώ και δεκαετίες. Σήμερα λειτουργούν τη Διαστημική Βάση Πιτούφικ, η οποία υποστηρίζει επιχειρήσεις προειδοποίησης, αντιπυραυλικής άμυνας και διαστημικής επιτήρησης για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.

Η σημασία της Γροιλανδίας ενισχύεται και από τον ορυκτό της πλούτο, αλλά και από το λιώσιμο των πάγων, το οποίο ανοίγει νέες εμπορικές θαλάσσιες διαδρομές στην Αρκτική.

Η ένταση που προηγήθηκε

Μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ είχε καλέσει τη Δανία να πουλήσει τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, χωρίς να αποκλείει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής βίας.

Δανία και Γροιλανδία είχαν απαντήσει επανειλημμένα ότι το νησί δεν πωλείται, ενώ οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου προκάλεσαν έντονη δυσφορία στους Ευρωπαίους συμμάχους και κλυδωνισμούς στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.

Ο πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου Ίμραν Μπαγιούμι εκτίμησε ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να εξασφαλίσει πολλούς από τους στόχους της μέσω της διπλωματίας, χωρίς να επιβαρύνει τις σχέσεις της με την Ευρώπη.

Η νέα συμφωνία επιχειρεί πλέον να κλείσει αυτή την περίοδο έντασης, χωρίς να λύνει όλα τα ζητήματα. Το εύρος της στρατιωτικής επέκτασης, το είδος των επιτρεπόμενων επενδύσεων και οι τελικές κοινοβουλευτικές εγκρίσεις παραμένουν τα βασικά ανοιχτά μέτωπα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ