Αντιδράσεις και πολλές επιφυλάξεις για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Τον έντονο προβληματισμό τους αλλά και τις αντιδράσεις ως προς το περιεχόμενο του νομοσχεδίου για τον νέο Κώδικα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης διατύπωσαν στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου, ο δήμαρχος Ηρακλείου, οι επικεφαλής των δημοτικών παρατάξεων αλλά και δημοτικοί σύμβουλοι. 

Όπως επισήμαναν η μεταρρύθμιση που σχεδιάζει το Υπουργείο Εσωτερικών για το θεσμικό πλαίσιο των ΟΤΑ, στην ουσία "νοικοκυρεύει" το υφιστάμενο χάος της νομοθεσίας, ωστόσο, περιορίζεται μόνο σ' αυτό, καθώς οι κρίσιμες διατάξεις του νομοσχεδίου αποδυναμώνουν ακόμη περισσότερο την Τοπική Αυτοδιοίκηση και ενισχύουν την εξάρτησή της από το κεντρικό κράτος. 

Με την έναρξη της συνεδρίασης, ο δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός συνόψισε τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε στην πρόσφατη συνεδρίασή της η Διαπαραταξιακή Επιτροπή, δίδοντας έμφαση σε 8 σημεία τα οποία αποτελούν και την "κόκκινη γραμμή" της αιρετής αυτοδιοίκησης. Τα σημεία αυτά είναι:

• το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης
• τα διαθέσιμα του Πράσινου Ταμείου
• το τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση
• η λειτουργία των Αναπτυξιακών Εταιριών και Αναπτυξιακών Οργανισμών των δήμων
• το επίμαχο άρθρο 730 που καθιστά υποχρεωτική την εμπλοκή του κεντρικού κράτους στις δικαστικές διαμάχες των ΟΤΑ για τις εργασιακό καθεστώς συμβασιούχων
• ο θεσμικός μετασχηματισμός των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων
• ο ρόλος των Δημοτικών Συμβουλίων, και
• η μεταρρύθμιση στο εκλογικό σύστημα

Όπως διευκρίνισε στην εισηγητική του τοποθέτηση ο κ. Καλοκαιρινός η Διαπαραταξιακή Επιτροπή, κατά πλειοψηφία προχώρησε σε ένα προσχέδιο προτάσεων στη βάση των 8 επίμαχων σημείων για τα οποία διατυπώνονται σοβαρότατες επιφυλάξεις. 

Αναλυτικότερα:

Η αντικατάσταση του ΤΑΠ (Τέλος Ακίνητης Περιουσίας) και του ΦΗΧ (Φόρος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων) με το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης στην ουσία η κεντρική διοίκηση επιφορτίζει τους ΟΤΑ με έναν φορολογικό ρόλο, καθώς θα έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν φόρο. «Η γενική κατεύθυνση» είπε χαρακτηριστικά ο κ. Καλοκαιρινός «είναι οι ΟΤΑ να αντλήσουν πρόσθετα τοπικά έσοδα χωρίς ανακατανομή πόρων». Όσον αφορά στους πόρους του Πράσινου Ταμείου, όπως τόνισε δήμαρχος Ηρακλείου, η δημοτική αρχή συντάσσεται με το αίτημα της ΚΕΔΕ που διεκδικεί αύξηση κατά 10% των διαθεσίμων που προορίζονται για τους ΟΤΑ προκειμένου να χρηματοδοτούνται περιβαλλοντικά έργα, δράσεις και παρεμβάσεις. Για το τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση, η δημοτική αρχή ζητά να αποδίδεται στις τοπικές κοινωνίες. «Πρόκειται για τοπικούς πόρους που δεν αποδίδονται» είπε ο κ. Καλοκαιρινός και έκανε αναφορά στην πρόταση του δημάρχου Πλατανιά Γιάννη Μαλανδράκη περί επιμερισμού ποσοστού της τάξεως του 48% στον οικείο δήμο.

Για το μέλλον των Αναπτυξιακών Εταιριών και Αναπτυξιακών Οργανισμών των Δήμων ο δήμαρχος Ηρακλείου επισήμανε ότι «η εξομοίωση της με τους φορείς της γενικής κυβέρνησης ακυρώνει τον προορισμό τους με αποτέλεσμα να χάνουν την ευελιξία τους».

Μεγάλη συζήτηση έχει προκαλέσει και η διάταξη που αφορά στον θεσμικό μετασχηματισμό των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και την απορρόφηση αρμοδιοτήτων τους από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. «Προτείνεται» διευκρίνισε ο κ. Καλοκαιρινός «μια μεγάλη αλλαγή στην αρμοδιότητα της εποπτείας των ΟΤΑ, καθώς τον ρόλο αυτό δεν θα τον έχουν οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις αλλά αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας των δήμων της Αποκεντρωμένης στις αυτοτελείς υπηρεσίες εποπτείας ΟΤΑ. Ο θεσμικός αυτός μετασχηματισμός δημιουργεί ζήτημα και με την ανάθεση των αρμοδιοτήτων τους όπως η διαχείριση των απορριμμάτων, των υδατικών πόρων ή του περιβάλλοντος». 

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο επίμαχο άρθρο 730 για το οποίο η ΤΑ ζητά την απόσυρσή του. Στην ουσία, η εν λόγω διάταξη ενισχύει την παρέμβαση της κεντρικής διοίκησης σε δικαστικές διαμάχες των δήμων και οι οποίες αφορούν σε ζητήματα συμβασιούχων, για ανανέωση συμβάσεων ή και για μονιμοποιήσεις. 

Ακόμη, ο κ. Καλοκαιρινός επισήμανε ότι ο Δήμος Ηρακλείου τάσσεται ενάντια στην επιχειρούμενη υποβάθμιση του ρόλου των Δημοτικών Συμβουλίων. «Οι δήμοι» είπε χαρακτηριστικά, «θα εκφέρουν μια απλή γνώμη και το ίδιο το Δημοτικό Συμβούλιο οδηγείται σε θεσμική υποβάθμιση».

Αναφερόμενος στην επιχειρούμενη αλλαγή στο εκλογικό σύστημα, ο δήμαρχος Ηρακλείου έκανε λόγο για "ένα εκκεντρικό σύστημα", καθώς ενσωματώνεται η εναλλακτική ψήφος. Όπως εξήγησε ο κ. Καλοκαιρινός «τίθεται ζήτημα αλλοίωσης της βούλησης του εκλογικού σώματος με τη συνταγματικότητα του να ελέγχεται. Ο δημότης θα ψηφίζει αυτόν που επιθυμεί αλλά θα προσμετράται και η εναλλακτική του ψήφος στη λογική "ποιος θα θέλατε να εκλεγεί, αν δεν εκλεγεί αυτός που θέλετε"».

Καταλήγοντας, ο δήμαρχος Ηρακλείου υπογράμμισε ότι ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης κωδικοποιεί μεν και εξομαλύνει την υφιστάμενη νομοθεσία, εισάγει όμως και νέα, υβριδικά στοιχεία. 

Στη συνέχεια, τοποθετήθηκαν οι επικεφαλής των δημοτικών παρατάξεων. 

Ο Μιχάλης Καραμαλάκης υπογράμμισε: «Χρειαζόμαστε ένα σύγχρονο κώδικα και η αυτοδιοίκηση ζητά σεβασμό στον θεσμικό της ρόλο, αυτοτέλεια, πόρους και προσωπικό. Να αντιταχθούμε σε κάθε ρύθμιση που περιορίζει την αυτοτέλεια των δήμων». Αναφερόμενος στα 8 σημεία στα οποία κατέληξε η Διαπαραταξιακή Επιτροπή στην πρόσφατη συνεδρίασή της ο κ. Καραμαλάκης επισήμανε:

«Αντί η κυβέρνηση να αποδίδει το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης στους ΟΤΑ, προσπαθεί να δημιουργήσει έναν αυτοδιοικητικό ΕΝΦΙΑ. Οι πόροι του Πράσινου Ταμείου δεν γίνεται να είναι δεσμευμένοι κεντρικά και να μην αποδίδονται. Γι' αυτό η ΚΕΔΕ ζητά την αύξηση των πόρων στο 10% τουλάχιστον. 
Το τέλος Ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση, θα πρέπει να αποδίδεται απευθείας στους δήμους, ενώ θα πρέπει να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των Αναπτυξιακών Εταιριών. Όταν οι δήμοι είναι υποστελεχωμένοι και οι προσλήψεις δύσκαμπτες, τότε οι αναπτυξιακοί οργανισμοί είναι αναγκαιότητα και όχι πολυτέλεια.
Σοβαρός προβληματισμός δημιουργείται από την παρέμβαση του κράτους σε υποθέσεις που αφορούν σε συμβασιούχους και σε εργασιακές σχέσεις. Οι δήμοι πρέπει να κρίνουν, να αποφασίζουν και να υπερασπίζονται τα συμφέροντα τους. 
Το μοντέλο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης θέλει θεσμικό μετασχηματισμό και μεταφορά αμροδιοτήτων στην αυτοδιοίκηση με σαφείς κανόνες και πόρους.
Ο ρόλος του Δημοτικού Συμβουλίου δεν μπορεί να υποβαθμίζεται, χρειάζεται ουσιαστικός ρόλος και θεσμική συμμετοχή και όπου απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του σώματος.
Η προτεινόμενη ρύθμιση για το εκλογικό σύστημα καθιστά τον ρόλο του πολίτη περισσότερο ενεργό, όμως το εκλογικό σύστημα δεν θα πρέπει να λειτουργήσει αποπροσανατολιστικά». 

Η Μαρία Καναβάκη από την πλευρά της έκανε λόγο για έναν "κώδικα πολύ χαμηλότερο των προσδοκιών". Όπως τόνισε «ναι μεν γίνεται μια προσπάθεια νοικοκυρέματος διατάξεων, αλλά δεν ο νέος κώδικος δεν είναι λειτουργικός και χρηστικός και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως μεταρρύθμιση.  Ξέρουμε ότι δεν είμαστε αυτόνομοι και ανεξάρτητοι, και δεν μπορούμε να υλοποιήσουμε τις πολιτικές μας και τις αποφάσεις μας. Θα περιμέναμε να δούμε ένα σχέδιο νόμου στο οποίο η ΤΑ θα αντιμετωπιζόταν ως πυλώνας πολιτικός που θα στηριζόταν από το κεντρικό κράτος. 
Στο ζήτημα της αλλαγής του εκλογικού νόμου πρόκειται για μια αλλαγή που κινείται στα όρια της εκλογικής νομιμότητας. Στο νέο κώδικα οι δήμοι αντιμετωπίζονται ως παράρτημα του κεντρικού κράτους χωρίς αυτοτέλεια και ελευθερία η οποία επιπλέον καταστρατηγείται με κάποιες διατάξεις. 
 Θα πρέπει να αποσυρθεί το άρθρο 730, και δεν μπορούν να υποβαθμίζονται δήμαρχοι και δημοτικά συμβούλια και να αποφασίζουν υπηρεσιακά στελέχη για το μέλλον των δημοτικών υπαλλήλων. Θα πρέπει να διατηρηθούν τα νομικά πρόσωπα και οι αναπτυξιακοί οργανισμοί. Η ΤΑ λειτουργεί με πενιχρά μέσα και οι οργανισμοί αυτοί της προσφέρουν ανάσα. Ευέλικτες και νόμιμες διαδικασίες μπορούν να προχωρήσουν από τη δραστηριότητά τους. Η ΤΑ πρέπει να στηριχθεί, να στελεχωθεί, να μη συρρικνώνονται τα οικονομικά της και η κεντρική διοίκηση να κατανοήσει ότι από εδώ ξεκινάνε όλα και από εδώ καταλήγουν. Όλα τα ζητήματα που προκύπρουν εμάς καλεί το κράτος για να τα αντιμετωπίσουμε. Γι αυτό η ΤΑ απαιτεί σεβασμό».

Ο Δημήτρης Δουλουφάκης ξεκαθάρισε ότι η Λαϊκή Συσπείρωση απορρίπτει τον νέο κώδικα στο σύνολό του και επισήμανε ότι η παράταξη δεν κλήθηκε να συμμετάσχει στη Διαπαραταξιακή Επιτροπή. Μεταξύ άλλων σημείωσε:

«Ο νέος κώδικας δεν είναι εκσυγχρονισμός. Είναι βαθιά πολιτικός και απόλυτα ευθυγραμμισμένος με τις επιταγές της ΕΕ και του αστικού κράτους. Θέλουν φθηνούς δήμους για το κράτος και ακριβούς για το λαό προκειμένου να στηρίζουν το κεφάλαιο. Όλα αυτά είναι προαπαιτούμενα του Ταμείου Ανάπτυξης σε μια αλυσίδα αντιλαϊκών αναδιαρθρώσεων που χτίζεται από τις κυβερνήσεις. Η ουσία του κώδικα είναι όλο και λιγότερα χρήματα από το κράτος στους δήμους και όλο περισσότερα βάρη στους δημότες, περισσότερες υπηρεσίες στους εργολάβους, και λιγότερο προσωπικό.
Αυτός είναι ο πυρήνας, δεν βελτιώνεται, δεν διορθώνεται, και γι’ αυτό απορρίπτεται συνολικά. Η Λαϊκή Συσπείρωση δεν κλήθηκε στη Διαπαραταξιακή Επιτροπή. Εξάλλου, θεωρούμε ότι η ουσιαστική συζήτηση πρέπει να γίνεται μέσα στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου. Δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε στη θέση σας που στην ουσία δεν αμφισβητεί τον κώδικα. Οι δήμοι πρέπει να χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από το κράτος. Για μας αυτό είναι πεδίο σύγκρουσης για τις πραγματικές ανάγκες του λαού. Καλούμε τον λαό να μη συμβιβάζεται με το “δεν υπάρχουν λεφτά”». 

Η ανεξάρτητη δημοτική σύμβουλος Αντιγόνη Ανδρεάκη επισήμανε μεταξύ άλλων:

«Η συζήτηση για τον νέο κώδικα, δεν είναι τεχνική κωδικοποίηση της νομοθεσίας. Θα είναι οι δήμοι πυλώνες δημοκρατίας και ανάπτυξης ή θα συνεχίσουν να λειτουργούν υπό επιτήρηση από το κεντρικό κράτος; Η λειτουργία των ΟΤΑ μπορεί να διευκολύνεται, αλλά δεν εκσυγχρονίζεται. Το σχέδιο που παρουσιάζεται δεν ενισχύει την αυτονομία της ΤΑ, αλλά την υποβαθμίζει σταδιακά.
Το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, δεν μπορεί και δεν πρέπει να μετατρέπεται σε φοροεισπρακτικό μηχανισμό. Η αύξηση του ποσοστού από τους πόρους του Πράσινου Ταμείου θα πρέπει να είναι προϋπόθεση. Το τέλος Ανθεκτικότητας θα πρέπει να αποδίδεται απευθείας στους δήμους και οι Αναπτυξιακές Εταιρίες έχουν αποδειχθεί πολύτιμα εργαλεία υλοποίησης προγραμμάτων. Αντί να αποδυναμώνονται χρειάζονται σταθερό πλαίσιο.  Το άρθρο 730 για την εμπλοκή του κράτους στις δικαστικές υποθέσεις των ΟΤΑ οδηγεί σε υπερσυγκέντρωση εξουσιών, ενώ τα Δημοτικά Συμβούλια δεν μπορούν να υποβαθμιστούν σε όργνα απλής γνωμοδότησης. Όσον αφορά στο εκλογικό σύστημα, εδώ εγείρεται ζήτημα συνταγματικότητας. Η ΤΑ δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι ο φτωχός συγγενής της κεντρικής διοίκησης.  Το ζητούμενο είναι να έχουμε έναν νέο σύγχρονο κώδικα. Η ΤΑ δεν ζητά προνόμια αλλά τον θεσμικό χώρο που της αναλογεί και τα μέσα για να ανταποκριθεί στις ανάγκες των πολιτών». 

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο