Γιατί καίμε τον Ιούδα το Μεγάλο Σάββατο;
Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην Κρήτη και χρονολογείται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Τα έθιμα της ημέρες του Πάσχα είναι αρκετά, όμως ένα από αυτά που ξεχωρίζει είναι το «κάψιμο του Ιούδα» το βράδυ της Ανάστασης.
Πρόκειται για την τιμωρία του μαθητή του Ιησού που τον πρόδωσε για «τριάντα αργύρια», που έχει συνδυαστεί με την εσωτερική ανάγκη του κάθε ανθρώπου να αποτινάξει κάθε προδοσία από τη ζωή του.
Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης έχει γίνει η προσωποποίηση της προδοσίας, με το έθιμο του καψίματός του να αναβιώνει σε πολλά μέρη στην Ελλάδα ακόμη και σήμερα. Βέβαια, υπάρχουν αλλαγές, καθώς παλαιότερα η μεταφορά του ομοιώματος γινόταν με γαϊδουράκι, διατηρώντας τον παραδοσιακό χαρακτήρα του εθίμου.
Τα στοιχεία της φύσης που θέλουν να... εκδικηθούν τον Ιούδα και τα «καταραμένα δέντρα»
Από τις λαϊκές παραδόσεις προκύπτει ότι ακόμα και τα στοιχεία της φύσης μισούν τον Ιούδα και θέλουν να τον εκδικηθούν επειδή πρόδωσε τον Ιησού.
Παράλληλα, στην Λευκάδα υπάρχει η «κατάρα» της συκιάς, καθώς πρόκειται για το δέντρο από το οποίο κρεμάστηκε ο Ιούδας. Σύμφωνα με την παράδοση, η συκιά «έχει ίσκιο βαρύ κι όποιος κοιμηθεί από κάτω πεθαίνει».
Παρόμοιες παραδόσεις για «καταραμένα δέντρα» υπάρχουν και σε άλλες περιοχές, με τη βρωμοξυλιά (ή αζόγυρος) στην Κρήτη και την αγριοχαρουπιά στην Αιτωλία να λέγονται και «δέντρα του Ιούδα».
Η προετοιμασία του ομοιώματος του Ιούδα
Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν διάφορες παραλλαγές για το έθιμο, κατά το οποίο τιμωρείται ο Ιούδας για την προδοσία του.
Ένα από τα στοιχεία που κυριαρχεί είναι η προετοιμασία του ομοιώματος, καθώς ξεκινάει τρεις μέρες νωρίτερα. Οι κάτοικοι φτιάχνουν τον Ιούδα από από υφάσματα, άχυρα, και ξύλα, ενώ βάζουν στα μάτια του κροτίδες για να δώσουν μεγαλύτερη... έμφαση στην τιμωρία του.
Το κάψιμο του Ιούδα γίνεται συνήθως σε ψηλό σημείο για να φαίνεται η τιμωρία, με τον κόσμο να βρίσκεται μπροστά σε ένα άκρως εντυπωσιακό θέαμα.
Από που μας έρχεται το κάψιμο του Ιούδα
Το συγκεκριμένο έθιμο έχει τις ρίζες του στην Κρήτη και χρονολογείται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Στα περισσότερα μέρη του νησιού, ο Φαρμακός, δηλαδή ο Ιούδας παραδίδεται στην πυρά, καίγεται με μεγάλες «φουνάρες» και με τα απαραίτητα «μπαλοταρίσματα».
Σε άλλες περιοχές, βάρκες με αναμμένα καπνογόνα κάνουν την εμφάνισή τους και κινούνται κυκλικά γύρω από το ομοίωμα του Ιούδα, μέχρι την στιγμή που το πυρπολούν.
Επιπλέον, υπάρχουν και περιπτώσεις σε άλλες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ακόμη και καραμπίνες.
Το τέλος της κάθαρσης και η προδοσία που καίγεται μαζί με τον Ιούδα
Το κάψιμο του Ιούδα είναι ένα από το πιο χαρακτηριστικά πασχαλινά έθιμα, καθώς σηματοδοτεί το τέλος της κάθαρσης της Μεγάλης Εβδομάδας.
Ο λόγος είναι πώς έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς εκτός από τον άνθρωπο που πρόδωσε τον Ιησού καίγεται μαζί του οποιαδήποτε μορφή προδοσίας, ανάλογα με το τι έχει ο καθένας στο μυαλό του.
