Σπυριδάκη: Εφ’ όλης της ύλης παρέμβαση για τις ΑΣΤΕ – Στο φως τα σοβαρά προβλήματα της τουριστικής εκπαίδευσης

Με μια εφ’ όλης της ύλης κοινοβουλευτική παρέμβαση για την κατάσταση των Ανώτερων Σχολών Τουριστικής Εκπαίδευσης επανέρχεται η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, καταθέτοντας Ερώτηση προς τις Υπουργούς Τουρισμού και Παιδείας. Την κοινοβουλευτική αυτή πρωτοβουλία συνυπογράφει ο Βουλευτής Δράμας Τάσος Νικολαΐδης.
Η παρέμβαση της Βουλευτή έρχεται σε συνέχεια των κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων που έχει πραγματοποιήσει για την τουριστική εκπαίδευση και ειδικότερα για τη λειτουργία των δύο μοναδικών Ανώτερων Σχολών Τουριστικής Εκπαίδευσης της χώρας: της ΑΣΤΕ Ρόδου (ΑΣΤΕΡ) και της ΑΣΤΕ Κρήτης στον Άγιο Νικόλαο (ΑΣΤΕΚ).

Όπως επισημαίνεται στην Ερώτηση, οι σχολές αυτές αποτελούν κρίσιμους θεσμούς για την εκπαίδευση των μελλοντικών στελεχών της ελληνικής τουριστικής βιομηχανίας, ωστόσο τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζουν σοβαρά και διαρκώς συσσωρευόμενα προβλήματα.

Στο κείμενο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης επισημαίνεται χαρακτηριστικά ότι: «Οι δύο μοναδικές Ανώτερες Σχολές Τουριστικής Εκπαίδευσης της χώρας, στη Ρόδο (ΑΣΤΕΡ) και στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης (ΑΣΤΕΚ), οι οποίες υπάγονται στο Υπουργείο Τουρισμού και στις οποίες οι σπουδαστές εισάγονται μέσω του Συστήματος Πανελλαδικών Εξετάσεων, αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια σοβαρά προβλήματα».

Τα προβλήματα αυτά, σύμφωνα με την Ερώτηση, έχουν οδηγήσει σε μια σταδιακή και συνεχιζόμενη υποβάθμιση της ποιότητας της εκπαίδευσης, δημιουργώντας παράλληλα αβεβαιότητα στους σπουδαστές και έντονες ανισότητες σε σχέση με άλλες σχολές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά:«Τα προβλήματα αυτά έχουν οδηγήσει σε συνεχιζόμενη υποβάθμιση της ποιότητας της εκπαίδευσης, δημιουργούν αβεβαιότητα και ανασφάλεια στους σπουδαστές και καταδεικνύουν ανισότητες σε σχέση με τις υπόλοιπες σχολές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης».
Η σημερινή κατάσταση των ΑΣΤΕ, όπως επισημαίνει η Βουλευτής, δεν αποτελεί απλώς ένα διοικητικό ζήτημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί με επιμέρους παρεμβάσεις. Αντιθέτως, αντανακλά μια ευρύτερη εικόνα θεσμικής αστάθειας και αποδυνάμωσης ενός σημαντικού δημόσιου θεσμού.

Στην Ερώτηση επισημαίνεται ότι: «Η σημερινή κατάσταση των Ανώτερων Σχολών Τουριστικής Εκπαίδευσης και ειδικότερα της ΑΣΤΕΚ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα επιμέρους διοικητικών ρυθμίσεων. Αντιθέτως, αποτυπώνει μια συσσωρευμένη εικόνα θεσμικής αστάθειας και σταδιακής αποδυνάμωσης ενός κρίσιμου δημόσιου θεσμού».

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην υποστελέχωση των σχολών σε μόνιμο διδακτικό προσωπικό, γεγονός που δημιουργεί σοβαρές λειτουργικές δυσκολίες και δεν επιτρέπει τη διαμόρφωση ενός σταθερού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος.

Όπως τονίζεται: «Η υποστελέχωση της σχολής σε τακτικό διδακτικό προσωπικό δημιουργεί διαρκή λειτουργική πίεση και δεν επιτρέπει τη διαμόρφωση σταθερού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος».

Παράλληλα, αναδεικνύεται το ζήτημα των υποδομών, καθώς οι κτιριακές εγκαταστάσεις και ο υλικοτεχνικός εξοπλισμός δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις σύγχρονες ανάγκες μιας σύγχρονης τριτοβάθμιας εκπαιδευτικής δομής.
Η Ερώτηση αναδεικνύει επίσης την αποδυνάμωση της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης, η οποία αποτελεί βασικό πυλώνα της τουριστικής κατάρτισης.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά: «Η πλήρης κατάργηση της αγγλικής γλώσσας και ο δραστικός περιορισμός της δεύτερης ξένης γλώσσας σε περιορισμένο αριθμό ωρών θίγουν τον πυρήνα της τουριστικής εκπαίδευσης».

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ζήτημα της φοιτητικής μέριμνας και ειδικότερα στη σίτιση των σπουδαστών, ένα πρόβλημα που παραμένει άλυτο εδώ και πολλά χρόνια. Στην Ερώτηση επισημαίνεται χαρακτηριστικά: «Το ζήτημα της σίτισης των σπουδαστών των ΑΣΤΕ παραμένει άλυτο εδώ και πάνω από μία δεκαετία, καθώς οι φοιτητές στερούνται ακόμη και των βασικών παροχών για τη διαβίωσή τους».

Στο ίδιο πλαίσιο, η Βουλευτής υπενθυμίζει ότι ακόμη και το ίδιο το Υπουργείο Τουρισμού έχει αναγνωρίσει το πρόβλημα, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει μέχρι σήμερα ουσιαστική λύση. Όπως αναφέρεται στην Ερώτηση: «Άλλωστε, το ίδιο το Υπουργείο Τουρισμού, με την υπ’ αριθμ. πρωτοκόλλου 1247/24.08.2023 απάντηση σε σχετική Κοινοβουλευτική Ερώτηση του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, επισημαίνει ότι “η λειτουργία των οικοτροφείων […] τα οποία παρείχαν δωρεάν στέγαση και σίτιση σε όλους τους σπουδαστές ανεστάλη το 2012 λόγω ανάγκης περιστολής των κρατικών δαπανών”, χωρίς έκτοτε να έχει υπάρξει οποιαδήποτε μέριμνα για επαναλειτουργία ή εναλλακτική λύση».

Η κοινοβουλευτική παρέμβαση επισημαίνει ότι από το 2012 μέχρι σήμερα έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ τα δημοσιονομικά δεδομένα της χώρας έχουν πλέον αλλάξει σημαντικά, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη αποκατάστασης βασικών παροχών προς τους σπουδαστές.
Παράλληλα, η Βουλευτής αναδεικνύει το ζήτημα της θεσμικής αναγνώρισης του πτυχίου των ΑΣΤΕ και της ανάγκης ένταξής του στο Επίπεδο 6 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων.

Όπως σημειώνεται: «Η ένταξή του στο Επίπεδο 6 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων και η δυνατότητα πρόσβασης των αποφοίτων σε μεταπτυχιακές σπουδές αποτελούν αναγκαία βήματα για την αποκατάσταση της ακαδημαϊκής και επαγγελματικής ισοτιμίας».
Πέρα όμως από τα ζητήματα καθημερινής λειτουργίας των σχολών, η Ερώτηση αναδεικνύει και βαθύτερα θεσμικά ζητήματα που αφορούν τη συνολική αρχιτεκτονική της τουριστικής εκπαίδευσης στη χώρα. Στο κείμενο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης τονίζεται ότι: «Απουσιάζει ένα σταθερό και σαφώς ορισμένο πλαίσιο δεξιοτήτων ανά επίπεδο σπουδών που να εξασφαλίζει οριζόντια συνοχή από το Λύκειο έως τις επαγγελματικές σχολές και τα ΑΕΙ. Η τουριστική εκπαίδευση χρειάζεται διακριτό ρόλο και σαφές αποτύπωμα».

Η Ερώτηση υπογραμμίζει ότι οι Ανώτερες Σχολές Τουριστικής Εκπαίδευσης δεν μπορούν να λειτουργούν αποσπασματικά, αλλά πρέπει να αποτελούν μέρος μιας συνεκτικής στρατηγικής για την τουριστική εκπαίδευση στη χώρα. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Οι ΑΣΤΕ οφείλουν να ενταχθούν σε μια ενιαία στρατηγική που θα προσδιορίζει με ακρίβεια τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων».
Ταυτόχρονα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη ουσιαστικής διασύνδεσης των σχολών με το πραγματικό τουριστικό οικοσύστημα της χώρας. Στην Ερώτηση επισημαίνεται ότι: «Εξίσου κρίσιμη είναι η ουσιαστική σύνδεση των σχολών με το πραγματικό τουριστικό οικοσύστημα: με τις περιφέρειες, τα ξενοδοχεία, τους επαγγελματικούς φορείς, τις καινοτόμες επιχειρήσεις και την αγορά εργασίας».

Η Βουλευτής τονίζει ότι ο σχεδιασμός των προγραμμάτων σπουδών δεν μπορεί να προκύπτει μόνο μέσα από διοικητικές αποφάσεις, αλλά πρέπει να αντανακλά τις πραγματικές ανάγκες του κλάδου. Όπως σημειώνεται στο κείμενο της Ερώτησης: «Τα προγράμματα σπουδών δεν μπορεί να διαμορφώνονται αποκλειστικά μέσω διοικητικών ανακατατάξεων, αλλά οφείλουν να βασίζονται σε τεκμηριωμένες ανάγκες της αγοράς και σε ενεργό συμμετοχή των επαγγελματιών του κλάδου».

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διεθνοποίηση των σπουδών και στην ενίσχυση της εξωστρέφειας των σχολών, στοιχείο που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην Ερώτηση: «Η ενίσχυση της διεθνούς διάστασης, μέσω ουσιαστικής συμμετοχής σε ευρωπαϊκά προγράμματα όπως το ERASMUS+, αποτελεί απαραίτητο στοιχείο εξωστρέφειας και αναβάθμισης».

Κλείνοντας, η Βουλευτής τονίζει ότι η συζήτηση για την αναβάθμιση του ελληνικού τουρισμού δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τη δημόσια τουριστική εκπαίδευση. Στο κείμενο της Ερώτησης διατυπώνεται ξεκάθαρα: «Δεν μπορούμε να μιλάμε για αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος της χώρας, για μετάβαση σε ένα πιο ποιοτικό, βιώσιμο και ανταγωνιστικό μοντέλο, και ο βασικός πυλώνας αυτής της μετάβασης – η δημόσια τουριστική εκπαίδευση – να παραμένει θεσμικά αδύναμος»

Στο τέλος της κοινοβουλευτικής της παρέμβασης, η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ καλεί τα αρμόδια Υπουργεία να απαντήσουν στα παρακάτω κρίσιμα ερωτήματα:
Ποια είναι η συνολική στρατηγική του Υπουργείου για τη θεσμική αναβάθμιση και τον μακροπρόθεσμο ρόλο των ΑΣΤΕ στο εθνικό σύστημα τουριστικής εκπαίδευσης;
Ποιες άμεσες πρωτοβουλίες προτίθεστε να αναλάβετε για την κάλυψη των σοβαρών ελλείψεων σε μόνιμο διδακτικό προσωπικό και με ποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα;
Υπάρχει σχεδιασμός για αναβάθμιση των κτιριακών εγκαταστάσεων και του υλικοτεχνικού εξοπλισμού της ΑΣΤΕΚ, ώστε να ανταποκρίνονται σε προδιαγραφές σύγχρονης τριτοβάθμιας εκπαιδευτικής δομής;
Προτίθεται το Υπουργείο να προχωρήσει στην ένταξη του πτυχίου των ΑΣΤΕ στο Επίπεδο 6 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων και να διασφαλίσει την απρόσκοπτη πρόσβαση των αποφοίτων σε μεταπτυχιακές σπουδές;
Με ποια παιδαγωγικά και επιστημονικά κριτήρια αποφασίστηκε η δραστική μείωση της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης και πώς διασφαλίζεται ότι οι σπουδαστές θα αποκτούν επαρκή γλωσσική και επαγγελματική επάρκεια;
Ποια μέτρα προτίθεστε να λάβετε για τη διασφάλιση φοιτητικής μέριμνας (σίτιση, στέγαση και ισότιμη πρόσβαση σε παροχές), ώστε να αρθεί η άνιση μεταχείριση των σπουδαστών των ΑΣΤΕ σε σχέση με φοιτητές άλλων δημόσιων ιδρυμάτων και με ποιο χρονοδιάγραμμα;
Υπάρχει πρόθεση καθορισμού ενός σταθερού και διακριτού πλαισίου δεξιοτήτων ανά επίπεδο τουριστικών σπουδών, που να εξασφαλίζει οριζόντια συνοχή από το Λύκειο έως τις επαγγελματικές σχολές και τα ΑΕΙ;
Με ποιους θεσμικούς μηχανισμούς προτίθεστε να ενισχύσετε τη διασύνδεση των ΑΣΤΕ με το πραγματικό τουριστικό οικοσύστημα;
Προτίθεστε να εξετάσετε την ενίσχυση της διοικητικής αυτονομίας και της λειτουργικής ευελιξίας των ΑΣΤΕ;
Ποια μέτρα θα ληφθούν για την ουσιαστική συμμετοχή των ΑΣΤΕ σε ευρωπαϊκά προγράμματα κινητικότητας και συνεργασίας, ιδίως στο πλαίσιο του ERASMUS+;