Στη Γαύδο το 3ο Διεθνές συνέδριο " smart islands για τη βιώσιμη ανάπτυξη των μικρών ακριτικών νησιών"

"Τα μικρά ακριτικά νησιά δεν είναι περιθώριο της χώρας. Είναι προμετωπίδα. Είναι κομβικά σημεία πολιτισμού, ιστορίας, ανθρώπινης αντοχής και γεωπολιτικής σημασίας. Η βιώσιμη ανάπτυξη τους δεν είναι απλώς εθνική υποχρέωση. Είναι εθνική ευκαιρία" τόνισε από την ακριτική Γαύδο, ανοίγοντας τις εργασίες, ο Θεόδωρος Σταθόπουλος, πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής, του 3ο διεθνούς συνεδρίου "smart islands - για τη βιώσιμη ανάπτυξη των μικρών νησιών", το οποίο διοργάνωσε ο Διεθνής Ελληνικός Σύνδεσμος (Ιinternational Ηellenic Association- IHA), με τη συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τη συμμετοχή, πανεπιστημιακών κ εκπροσώπων φορέων

Κεντρικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ενίσχυση των υποδομών και των αναπτυξιακών προοπτικών της Γαύδου, με επαναλειτουργία του σχολείου και ενδυνάμωση της ζωής καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ώστε να προσελκύσει νέους μόνιμους κατοίκους και οικογένειες με παιδιά.

Αφετηρία της προσπάθειας, τόνισε ο κ. Σπαθόπουλος, ήταν η συνειδητοποίηση ενός προβλήματος που εξελίσσεται αθόρυβα, αλλά δραματικά: Η δημογραφική κατάρρευση των μικρών ακριτικών νησιών. Ο ΙΗΑ με σκοπό να συμβάλει στην ανάσχεση αυτής της τάσης προώθησε στοχευμένα κίνητρα για την προσέλκυση νέων οικογενειών, ωστόσο αποδείχθηκε ότι χρειάζεται κάτι περισσότερο. Φτάσαμε στη δημιουργία του θεσμού των συνεδρίων islands, ενός εργαλείου που δεν περιορίζεται στην καταγραφή πρόβλημάτων, αλλά επιδιώκει να τα μετατρέψει σε πλαίσιο δράσης μιας ολιστικής προσέγγισης. Με τη συνέργεια της Πολιτείας, της Αυτοδιοίκησης, της τοπικής κοινωνίας, του ιδιωτικού τομέα. Στόχος είναι η παραγωγή εφαρμόσιμων έξυπνων λύσεων με την αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας, της ψηφιακής μετάβασης των ΑΠΕ, της κοινωνικής καινοτομίας, ώστε να υπάρχει άμεσος και μετρήσιμος αντίκτυπος στις τοπικές κοινωνίες.

"Αυτό ακριβώς είναι και το ζητούμενο για να καταστεί βιώσιμο το νησί μας" επικρότησε η δήμαρχος Γαύδου Λίλιαν Στεφανάκη . Εδώ, πρόσθεσε, οι άνθρωποι, θέλουν να έχουν δυνατότητες και δραστηριότητες για τα παιδιά τους, ώστε να αποκτήσουν κοινά εφόδια με τα παιδιά της πόλης όπου θα συνεχίσουν αργότερα. Οι γενικές πολιτικές για την νησιωτικότητα δεν επαρκούν, εδώ στη Γαύδο η καθημερινότητα ακόμη και για το πιο απλό θέμα γίνεται πάρα πολύ δύσκολη γιατί η ύπαρξη μιας κατοικίας κρίνει αν θα έρθει γιατρός. Μία βλάβη στο ή το ηλεκτρικό δίκτυο ή σε κάποια αντλία μας αφήνει για ημέρες εκτός των βασικών αυτών. Χρειάζεται κάτι που να λειτουργεί αξιόπιστα και να εχει επάρκεια. Δεν επιζητούμε τουριστικά καταλύματα, αλλά σπίτια. Να επιλυθούν προβλήματα ιδιοκτησιακά κτηματολογικά, ώστε να μπορεί να έχει κάποια ανάπτυξη των νησί....

Στα αιτήματα της δημάρχου, τα οποία είναι κοινά για δεκάδες επίσης νησιά της χώρας, απάντηση έδωσε ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανος Γκίκας αναπτύσσοντας τη νησιωτική πολιτική της χώρας και τα επιμέρους ζητήματα που προωθούνται μέσα απο την ΕΕ προκειμένου να υιοθετηθούν πολιτικές,με τα ανάλογα χρηματοδοτικά εργαλεία, στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034.

Ο ίδιος χαρακτήρισε εργώδη την προσπάθεια που προηγήθηκε σε συνεργασία με τον παριστάμενο Γενικό Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, πρώην δήμαρχο Λειψών Φώτη Μάγγο. "Και πετύχαμε ένα θεσμικό κείμενο, υπογεγραμμένο από τον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τον κ. Φίτο, που να συμπεριλαμβάνει πολλές από τις εθνικές μας θέσεις, με πολλές πρόνοιες για τους κατοίκους των μικρών νησιών", επισήμανε ο υφυπουργός. Επανερχόμενος στο βασικό αιτούμενο το «δικαίωμα παραμονής στον τόπο μας», δηλαδή, να μπορούν οι πολίτες ενός μικρού νησιού να εργάζονται, να κάνουν την οικογένειά τους, να έχουν εκπαίδευση, υπηρεσίες υγείας, συγκοινωνία, διασυνδεσιμότητα. Να μην στερούνται τίποτα σε σχέση με τον πολίτη της ηπειρωτικής χώρας.

Για μία χώρα όπως η Ελλάδα, με τα 110 κατοικημένα νησιά, από τα οποία μόνο τα 26 έχουν αεροδρόμιο, καταλαβαίνουμε ότι αυτό είναι μια μεγάλη πρόκληση.

Αλλά για την Ευρώπη των 17 εκατ. νησιωτών αποτελεί υποχρέωση.

Ο κ. Γκίκας πρόσθεσε ότι "Το επόμενο βήμα είναι τα χρηματοδοτικά εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας και προς αυτή την κατεύθυνση εργαζόμαστε προκειμένου να παρουσιάσουμε, την 1η Ιουλίου του 2027 πού πού αναλαμβάνει η χώρα μας την Ευρωπαϊκή Προεδρία.

Ειδικότερα για την Γαύδο ο υφυπουργός αναγνώρισε ότι πρόκειται για ένα νησί που εντάσσεται στο δίκτυο NATURA και χρειάζεται ιδιαίτερη περιβαλλοντική προστασία, προσεκτικό σχεδιασμό και ένα μοντέλο ήπιας και βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, που θα σέβεται τον μοναδικό χαρακτήρα του τόπου.

Εξήρε τις επιτυχημένες στον τομέα αυτό προσπάθειες της Δημάρχου συμπληρώνοντας "ο βιώσιμος μετασχηματισμός των νησιωτικών περιοχών, περιλαμβάνει και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πάλη δηλαδή ενάντια στον ψηφιακό αναλφαβητισμό".

Στο σημείο αυτό ο υφυπουργός ναυτιλίας και νησιωτικής πολιτικής αναφέρθηκε σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα που πρόσφατα ανακοινώθηκε παρουσία του πρωθυπουργού την Κυριάκου Μητσοτάκη και το οποίο εξυπηρετεί πιλοτικά τρια νησιά, το Αγαθονήσι, τους Φούρνους και ένα ορεινό χωριό της Ανατολικής Σάμου.

"Σε συνεργασία με τον Όμιλο ΟΤΕ, δημιουργήσαμε έναν φυσικό σταθμό, με μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας, με εργαλεία ΑΙ-Τεχνητής Νοημοσύνης, όπου πηγαίνει ο νησιώτης και έχει πρόσβαση στις 2.200 περίπου υπηρεσίες του gov.gr. με τη βοήθεια ενός έμπειρου υπαλλήλου.

Πρόθεσή μας είναι αυτό το project να το επεκτείνουμε και στα 70 μικρότερα νησιά της Χώρας, με κάτω από 5.000 κατοίκους ενώ θέλουμε να το εντάξουμε και στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, παρατήρησε.

Για το ζήτημα της λειψυδίας που μαστίζει τα περισσότερα νησιά ο κ. Γκίκας αναφέρθηκε στη αξιοποίησης της τεχνολογίας και του Internet of Things (IoT) που ανοίγει νέες δυνατότητες στη διαχείριση των υδάτων.

Με τον Γενικό Γραμματέα, τον Φώτη Μάγγο, είπε, κάνουμε μία τεράστια προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε το μεγάλο αυτό πρόβλημα. Αυτήν τη στιγμή έχουμε 10 νησιά σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας. Παρακολουθούμε 250 μεγαλύτερα ή μικρότερα έργα που υλοποιούνται και είμαστε σε μία αγαστή συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος.

Με τη σύμφωνη γνώμη της ΓΓΑΙΝΠ μπαίνουν έργα σε τροχιά υλοποίησης και από κονδύλια του Υπουργείου Περιβάλλοντος, όμως αυτό που παρατηρούμε είναι ότι ένα μεγάλο μέρος της προσπάθειας χάνεται, διότι είτε τα δίκτυα είναι διάτρητα, είτε δεν υπάρχει σωστή παρακολούθηση.

Μέσα λοιπόν από τη χρήση αισθητήρων, «έξυπνων» μετρητών και συστημάτων τηλεμετρίας, μπορούν να δημιουργηθούν «έξυπνα» δίκτυα ύδρευσης που εντοπίζουν αυτόματα διαρροές, ελέγχουν την πίεση του νερού, ρυθμίζουν την κατανάλωση και ειδοποιούν άμεσα για δυσλειτουργίες.

Για την διασυνδεσιμότητα στον νησιωτικό χώρο, την ενίσχυση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και τη συνολική προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης ο υφυπουργός πρόσθεσε ότι με εντολή του υπουργού Βασίλη Κικίλια, τρέχει ένα πρόγραμμα υλοποίησης έργων σε πολλά λιμάνια. Ωστόσο υπάρχουν προβλήματα με τη γραφειοκρατία όπως και εδώ στη Γαύδο όπου υπάρχει ένα θέμα με το αγκυροβόλιο. Και πρέπει να φύγει ένα κομμάτι από τη χερσαία ζώνη που ανήκει στο τουριστικό καταφύγιο για να μπορέσει να προχωρήσει το έργο.

Σττη Γαύδο και τους λιμένες της Νότιας ακτής του Νομού Χανίων,ανακοίνωσε οτι υλοποιούνται παρεμβάσεις 37,5 εκ. ευρώ και αντιστοιχούν στο 25% των συνολικών έργων στην Κρήτη, ήτοι 150 εκ. ευρώ.

Για το θέμα της κοινωνικής μέριμνας, το οποίο είναι πιο έντονο στα μικρά νησιά ο κ. Γκίκας είπε οτι σε συνεργασία με την υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, την Δόμνα Μιχαηλίδου, προβλέφθηκε ο Προσωπικός Βοηθός, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να είναι ακόμη και συγγενής 1ου βαθμού του δικαιούχου.

Τέλος, για το μεταναστευτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Γαύδος, παρατήρησε οτι το 2026 παρατηρείται διασπορά της εισροής στην Κρήτη.

Το 2025 είχαμε συνολικά στην Κρήτη 19.817 παράνομους μετανάστες. Από αυτούς, οι 13.010 στη Γαύδο. Στην υπόλοιπη Κρήτη ήταν 6.807.

Το 2026 υπήρξε μείωση 18% στις ροές προς την Κρήτη σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Συνολικά είχαμε 15.198 παράνομους μετανάστες από τους οποίους οι 3.443 ήρθαν στη Γαύδο. Οι υπόλοιποι 11.755 πήγαν σε άλλα μέρη της Κρήτης. Αυτά τα στοιχεία αφορούν σε έρευνα και διάσωση.

Σε επίπεδο επικράτειας, έχουμε μείωση ροών, της τάξης του 23% και αυτό διότι υπάρχει σαφής μείωση στο Ανατολικό Αιγαίο.

Στη διάρκεια των εργασιών τοποθετήθηκαν κάτοικοι και εκπρόσωποι φορέων του νησιού με αναφορές σε ζητήματα της καθημερινότητας, όπως η επιδοτούμενη ακτοπλοϊκή γραμμή Γαύδος -Παλαιοχώρας η οποία στην ουσία δεν ισχύει, καθώς η εταιρεία θεωρεί επιδοτούμενη τη μετάβαση μέχρι την Αγ. Ρουμέλη, η οποία είναι ο πρώτος σταθμός της διαδρομής και δεν διαθέτει κανένα οδικό δίκτυο απόμάκρησης προς την ενδοχώρα οπότε οι επιβάτες πληρώνουν κανονικά την διαδρομή ή τις όποιες μεταφορές υλικών, τροφίμων, λιπασμάτων κλπ, με το ποσό των 30 ευρώ.

Τις συζητήσεις συντόνισαν οι αντιδήμαρχος Καλυμνίων Καλλιόπη Κουτούζη, ο πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής ΙΗΑ καθηγητής τεχνητής νοημοσύνης Γιάννης Βλαχάβας, ο οποίος αναφέρθηκε και στη συμβολή της Τ.Ν. και στην εξυπηρέτηση των αναγκών κατοίκων και υπηρεσιών στα μικρά νησιά.

Επίσης, η ομότιμη καθηγήτρια το ΑΠΘ Στέλλα Κωστοπούλου με ομιλητές τον Νίκο Δρακωνάκη, πρόεδρο και διευθύνων σύμβουλο της εταιρείας ΕΤΑΜ ΑΕ, οποίος παρουσίασε τη μελέτη "Το όραμα της Γαύδου για την επόμενη 10ετία", ενώ η Σταματίνα Παπαδόγκονα πρόεδρος του ΔΣ το Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων μίλησε για το νέο κώδικα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε συνάρτηση με το Ταμείο. Τέλος, ενδιαφέρουσες ήταν οι τοποθετήσεις των δημάρχων Πλατανιά Γιάννη Μαλανδράκη, Σητείας Γιώργου Ζερβάκη, Κέας Ειρήνης Βελισσοπούλου, ενώ ο Αθανάσιος Σαραντόπουλος, γραμματέας του ΙΗΑ συντόνισε της εργασίες, όπου μίλησαν μέλη του προεδρείου του Συνδεσμου.

Ειδικότερα η πρόεδρος Νίνα Γκατζούλη τόνισε οτι «Η στήριξη της Γαύδου δεν είναι απλώς μια πράξη αλληλεγγύης προς ένα μικρό ακριτικό νησί. Είναι εθνική και γεωπολιτική προσφορά – μια έμπρακτη επένδυση στη διαρκή ελληνική παρουσία στο νοτιότερο σύνορο της Ελλάδας και της Ευρώπης».

Από την πλευρά του ο επίτιμος πρόεδρος του ΙΗΑ, Ευάγγελος Ρήγος, επισήμανε οτι "Με τη συστράτευση του Οικουμενικού Ελληνισμού, η Γαύδος, -η μυθική Ωγυγία όπου η Κίρκη κρατούσε τον Οδυσσέα- μπορεί να μετατραπεί από ένα μικρό ακριτικό νησί σε σύμβολο δημιουργικής ελληνικής παρουσίας, βιώσιμης ανάπτυξης και παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς".

Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα της ΚΕΔΕ και πραγματοποιείται με τη συνεργασία του Δήμου Γαύδου, της Περιφέρειας Κρήτης, της ΠΕΔ Κρήτης, της ΠΕΔ Κεντρικής Μακεδονίας και των συμμετεχόντων Δήμων. Στις εργασίες συμμετέχουν προσωπικότητες της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας, εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης, θεσμικών φορέων και της τοπικής κοινωνίας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και τα Χανιά