Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) - Στόχευση, Πεδίο Εφαρμογής & Έναρξη Ισχύος

Τα επιμέρους συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και η ίδια η ΤΝ, γενικότερα, είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορεί, πλέον, να αγνοηθεί˙ προεχόντως από τις επιχειρήσεις. Η (παγκόσμια) συζήτηση παραμένει, όχι μόνον εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, αλλά και, δικαίως, εξαιρετικά έντονη. Η νομοθετική παρέμβαση για τη ρύθμιση των επιμέρους ζητημάτων που άπτονται της χρήσης της ΤΝ, αν και ήδη καθυστερημένη, υπήρξε αναμφισβήτητα αναγκαία. Ο ενωσιακός νομοθέτης προέβη στη θέσπιση κανόνων για τη χρήση τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 1689/2024-Πράξη για την ΤΝ (AI ACT) αποτελεί φιλόδοξο εγχείρημα. Για τη στόχευση, το πεδίο εφαρμογής και έναρξη ισχύος του, το παρόν!

Σύμφωνο για την ΤΝ

Συνοδευτικά με τον Κανονισμό προβλέφθηκε το Σύμφωνο για την ΤΝ. Πρόκειται για ένα κείμενο προετοιμασίας και υποβοήθησης στην εφαρμογή και συμμόρφωση με τον Κανονισμό-μέχρι να τεθεί σε πλήρη ισχύ.

Το σύμφωνο για την ΤΝ εδράζεται σε δύο πυλώνες: (α) τη συγκέντρωση και ανταλλαγή πληροφοριών  και (β) διευκόλυνση και κοινοποίηση των δεσμεύσεων των εταιρειών που έχουν επιλέξει να υπαχθούν σ’ αυτές (διακόσιες μέχρι σήμερα).

Πεδίο Εφαρμογής

O ανωτέρω Κανονισμός εφαρμόζεται-υποχρεωτικά:

(α) Σε Παρόχους, που διαθέτουν στην αγορά συστήματα ΤΝ ή μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού ή θέτουν σε λειτουργία συστήματα ΤΝ στην Ένωση.

(β)  Σε Φορείς Εφαρμογής Συστημάτων ΤΝ, που έχουν τον τόπο εγκατάστασής τους ή βρίσκονται εντός της Ένωσης.

(γ) Σε Παρόχους και Φορείς Εφαρμογής Συστημάτων ΤΝ, που έχουν τον τόπο εγκατάστασής τους ή βρίσκονται σε τρίτη χώρα, όταν τα στοιχεία εξόδου που παράγει το σύστημα ΤΝ χρησιμοποιούνται στην Ένωση.

(δ) Σε Εισαγωγείς και Διανομείς Συστημάτων ΤΝ.

(ε) Σε Κατασκευαστές Προϊόντων, που διαθέτουν στην αγορά ή θέτουν σε λειτουργία σύστημα ΤΝ μαζί με το προϊόν τους.

(στ) Σε εξουσιοδοτημένους Αντιπροσώπους Παρόχων, οι οποίοι δεν είναι εγκατεστημένοι στην Ένωση.

(ζ) Σε Θιγόμενα Πρόσωπα που βρίσκονται στην Ένωση (:υποκείμενα προσωπικών δεδομένων, τα οποία βρίσκονται εντός της Ένωσης).

Από το πεδίο εφαρμογής ο ενωσιακός νομοθέτης εξαίρεσε ρητά τη χρήση συστημάτων ΤΝ για στρατιωτικούς/αμυντικούς σκοπούς, για την επιβολή του νόμου και τη δικαστική συνεργασία και για την επιστημονική έρευνα και ανάπτυξη.

Έναρξη Ισχύος & Εφαρμογής

Η έναρξη εφαρμογής του τοποθετείται, κατά βάση, στις 2 Αυγούστου 2026. Ορισμένες ρυθμίσεις, ωστόσο, τίθενται σε εφαρμογή νωρίτερα όπως, λ.χ., από τις 2.2.2025 εφαρμόζεται ήδη η υποχρέωση γραμματισμού και η υποχρέωση παράλειψης χρήσης συστημάτων ΤΝ μη αποδεκτού κινδύνου, από 2.8.2025 οι κανόνες που αφορούν την ταξινόμηση των μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού, το κεφάλαιο που αφορά τις κυρώσεις και οι κανόνες εμπιστευτικότητας. H σταδιακή εφαρμογή θα ολοκληρωθεί στις 2 Αυγούστου 2027.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει, κατά κυριολεξία, διεμβολίσει τις ζωές όλων μας˙ βεβαίως και των επιχειρήσεων. Το γεγονός αυτό ενεργοποίησε, με σημαντική, όμως, χρονική υστέρηση, τα αντανακλαστικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο σχετικός Κανονισμός αποτελεί, ήδη, πραγματικότητα και η υποχρέωση συμμόρφωσης έχει ήδη, σε κάποια τμήματά του εκκινήσει. Το γεγονός αυτό επιβάλλει ενημέρωση, εκγρήγορση και έναρξη συμμόρφωσης˙ στον χώρο, ιδίως, των επιχειρήσεων. Καθώς, όμως, οι κίνδυνοι αποδεικνύονται δυσθεώρητα σημαντικοί, αναγκαία είναι η γνώση και η κατηγοριοποίησή τους. Περί της τελευταίας, μάλιστα, σε επόμενη αρθρογραφία μας.

Σταύρος Κουμεντάκης

Managing Partner

Koumentakis and Associates Law Firm

Σημ.: Σε πλήρη μορφή το άρθρο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) -Στόχευση, Πεδίο Εφαρμογής & Έναρξη Ισχύος