Νέο ευρωπαϊκό όριο για πληρωμές με μετρητά - Μέχρι πόσα χρήματα μπορούμε να δώσουμε

Οι πληρωμές με μετρητά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε πολλές καθημερινές αγορές, όμως η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ετοιμάζει έναν κοινό κανόνα που θα περιορίσει τη χρήση μετρητών σε εμπορικές συναλλαγές υψηλής αξίας. Το μέτρο αυτό αποτελεί μέρος του νέου ευρωπαϊκού πακέτου για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

Νέο ευρωπαϊκό όριο για πληρωμές με μετρητά

Από τις 10 Ιουλίου 2027, αγορές αγαθών ή υπηρεσιών αξίας ίσης ή μεγαλύτερης των 10.000 ευρώ δεν θα μπορούν πλέον να εξοφλούνται με μετρητά στην ΕΕ, εφόσον τουλάχιστον ένα από τα εμπλεκόμενα μέρη ενεργεί ως επαγγελματίας ή επιχείρηση.

Η αλλαγή αυτή προβλέπεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1624, που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ τον Ιούνιο του 2024, στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου για την αποτροπή της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για παράνομους σκοπούς. Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξήγησε κατά τη νομοθετική διαδικασία ότι στόχος είναι η θέσπιση ενός κοινού ανώτατου ορίου σε ολόκληρη την ΕΕ, αποφεύγοντας μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.

Στην πράξη, οι Βρυξέλλες θέτουν ένα κοινό ανώτατο όριο 10.000 ευρώ για πληρωμές με μετρητά, χωρίς όμως να εμποδίζουν τα κράτη-μέλη να διατηρούν ή να θεσπίζουν χαμηλότερα όρια. Στην Πορτογαλία, για παράδειγμα, ισχύουν ήδη αυστηρότερα εθνικά όρια, που φτάνουν τα 3.000 ευρώ για ορισμένες συναλλαγές.

Πότε τίθεται σε εφαρμογή

Παρότι ο ευρωπαϊκός κανονισμός έχει ήδη εγκριθεί, η πρακτική εφαρμογή του μέτρου έχει προγραμματιστεί για τις 10 Ιουλίου 2027. Μέχρι τότε, συνεχίζεται η περίοδος προσαρμογής για τα κράτη-μέλη και τους οικονομικούς φορείς που επηρεάζονται.

Το χρονοδιάγραμμα αυτό είναι σημαντικό, καθώς διαψεύδει την εντύπωση ότι πρόκειται για άμεση απαγόρευση των μετρητών. Η απόφαση έχει ληφθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά οι υποχρεωτικές συνέπειές της θα τεθούν σε ισχύ το καλοκαίρι του 2027.

Αλλαγές σε αγορές και υπηρεσίες

Το βασικό σημείο του νέου κανόνα αφορά τις εμπορικές συναλλαγές. Όσοι πωλούν αγαθά ή παρέχουν υπηρεσίες θα μπορούν να δέχονται ή να πραγματοποιούν πληρωμές με μετρητά μόνο κάτω από το όριο των 10.000 ευρώ, όταν η συναλλαγή συνδέεται με επαγγελματική ή επιχειρηματική δραστηριότητα.

Παράλληλα, το νέο ευρωπαϊκό πακέτο ενισχύει τις υποχρεώσεις ελέγχου για περιστασιακές συναλλαγές με μετρητά ύψους από 3.000 έως 10.000 ευρώ, απαιτώντας σε ορισμένες περιπτώσεις ταυτοποίηση και επαλήθευση της ταυτότητας των συναλλασσομένων από τις υπόχρεες οντότητες.

Εξαιρούνται οι συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών

Ο νέος περιορισμός δεν σημαίνει το τέλος του φυσικού χρήματος. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο εξαιρεί τις πληρωμές μεταξύ ιδιωτών που δεν ενεργούν στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας, αφήνοντας εκτός τις καθαρά ιδιωτικές συναλλαγές μεταξύ φυσικών προσώπων.

Ωστόσο, η λογική πίσω από το μέτρο είναι σαφής: όσο μεγαλύτερη είναι η αξία της συναλλαγής και όσο πιο επαγγελματικό είναι το πλαίσιό της, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι η δυνατότητα ιχνηλάτησης της πληρωμής.

Γιατί η ΕΕ περιορίζει τα μετρητά

Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στόχος είναι να καταστεί δυσκολότερη η χρήση μεγάλων χρηματικών ποσών σε σχήματα ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Τα μετρητά θεωρούνται από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα ως μέσο πληρωμής που είναι δυσκολότερο να εντοπιστεί σε σύγκριση με τις τραπεζικές ή ηλεκτρονικές συναλλαγές.

Με την εναρμόνιση των κανόνων, η ΕΕ επιδιώκει να μειώσει τις διαφορές μεταξύ των εθνικών νομοθεσιών και να αποτρέψει τη μεταφορά ύποπτων συναλλαγών σε χώρες με πιο χαλαρούς περιορισμούς. Η ύπαρξη ενός κοινού ανώτατου ορίου αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας στην ενιαία αγορά.

Διαφορετικές επιπτώσεις ανά χώρα

Ο πραγματικός αντίκτυπος του μέτρου δεν θα είναι ο ίδιος σε όλα τα κράτη-μέλη. Σε χώρες όπου ήδη ισχύουν χαμηλά όρια για πληρωμές με μετρητά, όπως η Πορτογαλία σε αρκετές περιπτώσεις, η αλλαγή ενδέχεται να γίνει λιγότερο αισθητή.

Αντίθετα, σε κράτη-μέλη όπου η χρήση μεγάλων ποσών σε μετρητά παρέμενε πιο ελεύθερη, η προσαρμογή ενδέχεται να είναι πιο εμφανής, ιδιαίτερα στους τομείς του εμπορίου και των υπηρεσιών όπου οι πληρωμές υψηλής αξίας εξακολουθούν να είναι συνηθισμένες.

Συνοπτικά, η ΕΕ δεν καταργεί τα μετρητά στις καθημερινές συναλλαγές. Από τις 10 Ιουλίου 2027 θα τεθεί σε ισχύ ένας κοινός κανόνας που απαγορεύει τις εμπορικές πληρωμές ύψους 10.000 ευρώ ή περισσότερο με μετρητά, χωρίς να θίγονται τα χαμηλότερα εθνικά όρια που ενδέχεται να ισχύουν σε κάθε χώρα.