Ηράκλειο: Με επιτυχία η επιστημονική ημερίδα «Οπτικοποιώντας την Ιστορία»

Με ιδιαίτερη επιτυχία και θερμή ανταπόκριση του κοινού πραγματοποιήθηκε το Σάββατο, 13 Ιουνίου 2026, στην Αίθουσα «Καστελλάκη» του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Ηρακλείου, η επιστημονική ημερίδα «Οπτικοποιώντας την Ιστορία: Ψηφιακή Απεικόνιση, 3D Μοντελοποίηση και Τεχνητή Νοημοσύνη για την Πολιτιστική Κληρονομιά», την οποία διοργάνωσε ο Όμιλος για την UNESCO «Κνωσός».

Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO, του International Chamber of Commerce (ICC — Διεθνής Αιγίδα) και του Δήμου Ηρακλείου.

Στη σχετική ανακοίνωση αναφέρεται:

"Στη διάρκεια της ημερίδας αναδείχθηκαν με τον καλύτερο τρόπο οι δυνατότητες που προσφέρουν οι σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες — η Τεχνητή Νοημοσύνη, η τρισδιάστατη μοντελοποίηση και η Επαυξημένη Πραγματικότητα — στη μελέτη, την ανάλυση, τη διάσωση και την προβολή της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς, μέσα από τη συνεργασία κορυφαίων επιστημονικών, ερευνητικών και θεσμικών φορέων.

Χαιρετισμοί επισήμων

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία και τον χαιρετισμό τους εκπρόσωποι της Πολιτείας, της Περιφέρειας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (παρατίθενται με τη σειρά ομιλίας).

Χαιρετισμό απηύθυναν οι Βουλευτές Ηρακλείου κ. Κωνσταντίνος Κεφαλογιάννης και κ. Χάρης Μαμουλάκης· την εκδήλωση τίμησε επίσης με την παρουσία του ο Βουλευτής Ηρακλείου κ. Λευτέρης Αυγενάκης. Ο κ. Κεφαλογιάννης επεσήμανε τις δυνατότητες που ανοίγουν τα ψηφιακά εργαλεία για τον εκπαιδευτικό τομέα και τον ποιοτικό, δωδεκάμηνο τουρισμό. Ο κ. Μαμουλάκης θύμισε ότι η προσπάθεια ένταξης ξεκίνησε το 1985. Τόνισε ότι η επιτυχία δεν αποτελεί τέλος, αλλά αφετηρία νέων ευθυνών.

Η Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού και Ισότητας κ. Γεωργία Μηλάκη εκπροσώπησε τον Περιφερειάρχη Κρήτης κ. Σταύρο Αρναουτάκη. Αναφέρθηκε στη μεγάλη εθνική επιτυχία: έξι Μινωικά Ανάκτορα εντάχθηκαν στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Η απόφαση επικυρώθηκε τον Ιούλιο του 2025 στο Παρίσι, ύστερα από αγώνα τεσσάρων δεκαετιών.

Παρουσίασε το στρατηγικό πλαίσιο «UNESCO Create Heritage Governance Framework 2026–2036»: στόχος είναι η Κρήτη να εξελιχθεί στην πρώτη πρότυπη Περιφέρεια UNESCO της Μεσογείου. Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η αφύπνιση της νέας γενιάς.

Τα παιδιά της Κρήτης πρέπει να αντιληφθούν τον τόπο τους όχι ως τουριστικό προορισμό, αλλά ως τόπο που διαμόρφωσε βαθιά την πορεία του παγκόσμιου πολιτισμού.

Η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Ειρήνη Παπαδάκη-Σκαλίδη εκπροσώπησε τον Δήμαρχο Ηρακλείου κ. Αλέξη Καλοκαιρινό. Τόνισε ότι το Ηράκλειο είναι πόλη που ζει και αναπνέει μέσα από την ιστορία της. Επεσήμανε ότι η τεχνολογία λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον.

Η γνώση που παράγεται στα ερευνητικά κέντρα, τόνισε, πρέπει να αποτελεί ανοιχτό αγαθό, προσβάσιμο από τους μαθητές μέχρι τους επαγγελματίες.

Στην εκδήλωση παρέστη ο Πανοσιολογιότατος Αρχιμανδρίτης π. Χρυσόστομος Νικάκης, εκπρόσωπος του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ.κ. Ευγενίου.

Εκ μέρους της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO χαιρέτισε, εξ αποστάσεως, ο Καθηγητής κ. Δημήτριος Βέργαδος, Κάτοχος της Έδρας UNESCO «Creative Cities in Motion» (Πανεπιστήμιο Πειραιώς). Υπογράμμισε ότι η ψηφιοποίηση και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελούν απλές αναπαραστάσεις· είναι δυναμικά εργαλεία που μετατρέπουν τον πολιτιστικό ιστό σε ανοιχτό, διαδραστικό μουσείο. Επεσήμανε επίσης τη σημασία της Σύστασης της UNESCO για την Ηθική της Τεχνητής Νοημοσύνης: η τεχνολογική ανάπτυξη πρέπει να παραμένει ανθρωποκεντρική και να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.

Image

Επιστημονικό πρόγραμμα

Επιστημονικός Υπεύθυνος της ημερίδας ήταν ο Καθηγητής κ. Γιάννης Τζίτζικας (Πανεπιστήμιο Κρήτης / Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας).

Στο επιστημονικό πρόγραμμα παρουσίασαν εισηγήσεις πέντε επιστημονικές ομάδες και μεμονωμένοι ερευνητές, των οποίων το έργο κάλυψε ένα ευρύ φάσμα: από τις σημασιολογικές οντολογίες και τον αλγοριθμικό σχεδιασμό ως τη διάχυτη νοημοσύνη και την ψηφιακή διάσωση της άυλης κληρονομιάς.

Η Αντιπρύτανης και Καθηγήτρια κ. Ελένη-Μελίνα Ταμιωλάκη και η κ. Melissa Bergoffen παρουσίασαν το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ΤΑΛΩΣ. Εστίασαν στη χρήση σημασιολογικών οντολογιών για την οργάνωση και διασύνδεση ψηφιακών αρχαιολογικών και φιλολογικών δεδομένων. Ανέδειξαν πώς η εξαιρετικά λεπτομερής ταξινόμηση — όπως στην περίπτωση των μινωικών τοιχογραφιών — καταπολεμά τις ερευνητικές μεροληψίες και εμβαθύνει την ιστορική γνώση. Τόνισαν επίσης την ανάγκη εκπαίδευσης «υβριδικών» ερευνητών: επιστημόνων που θα γεφυρώνουν τις ανθρωπιστικές επιστήμες με την πληροφορική.

Ο Καθηγητής κ. Γιάννης Τζίτζικας ανέπτυξε τον ρόλο των σημασιολογικών τεχνολογιών στη διαχείριση πολιτιστικής κληρονομιάς. Εξήγησε πώς το διεθνές πρότυπο CIDOC-CRM επιτρέπει τη συνένωση ετερογενών και κατακερματισμένων πληροφοριών σε ένα ενιαίο νοηματικό δίκτυο. Υπογράμμισε ότι οι σημασιολογικές τεχνολογίες λειτουργούν ως δικλείδα ασφαλείας απέναντι στις «εικασίες» της Τεχνητής Νοημοσύνης, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία των δεδομένων. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα χρησιμοποίησε τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο: απέδειξε πώς σωστά δομημένα δεδομένα μπορούν να απαντήσουν σε εξαιρετικά σύνθετα ιστορικά ερωτήματα.

Ο Επίκουρος Καθηγητής κ. Αστέριος Λεωνίδης παρουσίασε εφαρμογές διάχυτης νοημοσύνης με επίκεντρο την ανθρωποκεντρική σχεδίαση. Κεντρική επιδίωξη: ο υπολογιστής να γίνεται «αόρατος» στο περιβάλλον, ώστε να πρωταγωνιστεί το ίδιο το πολιτιστικό περιεχόμενο. Παρουσίασε καινοτόμες διαδραστικές εφαρμογές — επαυξημένη και εικονική πραγματικότητα, έξυπνα περιβάλλοντα — που μετατρέπουν την ιστορική γνώση σε βιωματική εμπειρία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην «παιχνιδοποίηση» ως εργαλείο προσέλκυσης της νέας γενιάς στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά.

Η δημοσιογράφος και ιδρύτρια του οργανισμού Branding Heritage κ. Κατερίνα Φρέντζου παρουσίασε τα έργα ψηφιακού πολιτισμού του φορέα, τα οποία υλοποιούνται σε συνεργασία με το ΙΤΕ και Computational Design Studio ComDes . Ανάμεσά τους ξεχώρισαν η ψηφιοποίηση των συλλογών του ΒΗ «Σύγχρονοι Μινωίτες» και «Κρητικά υφαντά» με παρουσίασή τους σε περιβάλλον εικονικής έκθεσης, καθώς και το πρωτοποριακό έργο «Ψηφιακοί Μινωίτες / Digital Minoans», όπου έργα καλλιτεχνών με μινωικές αναφορές μετασχηματίστηκαν, μέσω generative art, σε δυναμικές ψηφιακές αφηγήσεις και προβλήθηκαν στα Ενετικά Τείχη του Ηρακλείου τον περασμένο Σεπτέμβριο.

Η  κ. Ειρήνη Κοντάκη, στέλεχος του ΙΠ-ΙΤΕ ανέλυσε τη μεθοδολογία τρισδιάστατης ψηφιοποίησης σύγχρονων έργων: φωτογραμμετρία, laser scanning και φορητή σάρωση δομημένου φωτός με αισθητήρες θέσης, καθώς και την τεχνική ψηφιοποίησης κρητικών υφαντών σε υπερυψηλή ανάλυση.

Η σύμπραξή τους απέδωσε εικονικές εκθέσεις — ένα «αθέατο μουσείο» — που προσφέρει ελεύθερη και εμβυθιστική πρόσβαση στις συλλογές του Branding Heritage για το ευρύ κοινό."

Ο Δρ Στέφανος Δράκος (Computational Design Studio — ComDes) παρουσίασε εφαρμογές αλγοριθμικού σχεδιασμού στην πολιτιστική κληρονομιά. Ανέλυσε πώς μαθηματικά μοντέλα — όπως η εξίσωση της διάχυσης — μετατρέπουν στατικά μινωικά σύμβολα σε ζωντανά ψηφιακά σωματίδια. Παρουσίασε το έργο #Digital_Minoans, το οποίο προβλήθηκε στα Ενετικά Τείχη του Ηρακλείου. Απέδειξε πώς η Generative AI δεν αντικαθιστά τον πολιτισμό, αλλά τον εκφράζει με μια νέα, διαρκώς μεταβαλλόμενη γλώσσα.
 

Image

Συμμετοχή και βεβαιώσεις παρακολούθησης

Την ημερίδα παρακολούθησαν περίπου 195 επισήμως εγγεγραμμένοι σύνεδροι, καθώς και πλήθος φίλων του Ομίλου.

Ο Όμιλος ευχαριστεί θερμά το κοινό για τη συμμετοχή και το αμείωτο ενδιαφέρον του. Ενημερώνει, παράλληλα, ότι μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αποστέλλονται βεβαιώσεις παρακολούθησης σε όσους τις αιτήθηκαν, καθώς και αναμνηστικά παρακολούθησης σε όλους τους υπόλοιπους συμμετέχοντες.

Σε περίπτωση που κάποιος συμμετέχων δεν λάβει το σχετικό μήνυμα, αυτό ενδέχεται να οφείλεται σε δυσανάγνωστη ή ελλιπή καταχώριση των στοιχείων του στις καταστάσεις εγγραφής· παρακαλείται, στην περίπτωση αυτή, να επικοινωνήσει με τον Όμιλο αποστέλλοντας τα στοιχεία του, ώστε να αποσταλεί άμεσα το σχετικό μήνυμα.

Ζωντανή μετάδοση και διαθέσιμο υλικό

Η ημερίδα μεταδόθηκε ζωντανά μέσω του καναλιού του Ομίλου στο YouTube, όπου το σύνολο της εκδήλωσης είναι ήδη διαθέσιμο, όπως ακριβώς πραγματοποιήθηκε.

Επιπλέον, το εκπαιδευτικό υλικό των εισηγήσεων, οργανωμένο ανά θεματική ενότητα, θα διατεθεί σε εύλογο χρονικό διάστημα τόσο στην ιστοσελίδα του Ομίλου όσο και στο κανάλι του στο YouTube, και θα παραμείνει προσβάσιμο σε εκπαιδευτικούς, ερευνητές και κάθε ενδιαφερόμενο.

Φωτογραφικό υλικό από την εκδήλωση θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Ομίλου· συνοδευτικά, φωτογραφικό υλικό αποστέλλεται και με το παρόν δελτίο προς τα Μέσα Ενημέρωσης.

Ευχαριστίες

Ο Όμιλος εκφράζει τις ολόθερμες ευχαριστίες του προς την Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO, η οποία μας τίμησε με τη χορήγηση της αιγίδας της, για την καθοδήγηση και τη συνδρομή της, καθώς και προς τους λοιπούς φορείς που τίμησαν την ημερίδα με την αιγίδα τους — το International Chamber of Commerce (ICC) και τον Δήμο Ηρακλείου. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλονται στην Περιφέρεια Κρήτης, η στήριξη της οποίας υπήρξε καθοριστική και χάρη στην οποία κατέστη δυνατή η πραγματοποίηση της εκδήλωσης.

Ο Όμιλος ευχαριστεί ιδιαιτέρως τον Καθηγητή κ. Δημήτριο Βέργαδο (Πανεπιστήμιο Πειραιώς) για την εισαγωγική του ομιλία, η οποία μετέφερε με ενάργεια το πνεύμα και τις αρχές της UNESCO. Ως Κάτοχος της Έδρας UNESCO «Creative Cities in Motion: Urban Sustainable Mobility and Utilization of Cultural Resources» — που απονεμήθηκε το 2022 στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και αποσκοπεί στην προαγωγή βιώσιμων και δημιουργικών πόλεων μέσω των νέων τεχνολογιών, στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και στη σύνδεσή τους με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης — αποτελεί φυσικό συνομιλητή του Ομίλου, ο οποίος εκφράζει την προσδοκία για στενότερη συνεργασία στο μέλλον.

 Ευχαριστίες οφείλονται, επίσης, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), με τα οποία ο Όμιλος προσβλέπει σε στενότερη συνεργασία, καθώς και στον Καθηγητή κ. Κωνσταντίνο Μαγκούτη, Πρόεδρο του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης, ο οποίος υπήρξε ο πραγματικός αρχιτέκτονας του επιστημονικού προγράμματος: πρότεινε και συνέδεσε τον Όμιλο με όλους τους ομιλητές.

Θερμές ευχαριστίες απευθύνονται στους χορηγούς της διοργάνωσης: στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Ηρακλείου για τη χορηγία της αίθουσας· στον χορηγό φιλοξενίας Metaxa Hospitality Group· στον χορηγό μετακινήσεων Πλαστικά Κρήτης Α.Ε.· στους χορηγούς Idaia Winery, Greek Anthos και Ελιά και Δυόσμος.

Ξεχωριστές ευχαριστίες στην κ. Ελένη Κουκουλάκη για τα παραδοσιακά εδέσματα, στην κ. Άννα Μπαστάκη καθώς και στην ομάδα ΕΠΙΔΡΑΣΙΣ για την εθελοντική υγειονομική κάλυψη της εκδήλωσης.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται στον Όμιλο ΚΡΗΤΗ TV — το κανάλι της Κρήτης και των Κρητικών από το 1990 — για την πλήρη επικοινωνιακή κάλυψη της εκδήλωσης, η οποία συμπεριέλαβε και προβολή στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων. Ειδικές ευχαριστίες οφείλονται:

στην κ. Ελένη Κοκοσάλη, και την κ. Πέπη Παρούση, που ανέλαβε προσωπικά τον επικοινωνιακό συντονισμό·

Τα επόμενα βήματα

Η ημερίδα αποτελεί την πρώτη από μια σειρά δράσεων του Ομίλου για το 2026.

Ακολουθεί, το χειμώνα  (Νοέμβριος 2026), επιστημονική  ημερίδα  με θέμα «Επιστήμη, Τεχνολογία, Ηθική της Τεχνητής Νοημοσύνης και Κυβερνοασφάλεια στην Καθημερινότητα», με αναφορά στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη “EU AI Act (AIA)”  και στη Σύσταση της UNESCO για την Ηθική της ΤΝ, καθώς και σε ζητήματα ασφαλούς χρήσης των ψηφιακών υπηρεσιών από κάθε πολίτη.

Την άνοιξη του έτους 2027  προγραμματίζεται, επίσης, διεπιστημονική εκδήλωση με θέμα «Διατροφή, Υγεία και Κρητική Παράδοση», που θα συνδέσει την επιστημονική τεκμηρίωση με την αυθεντική κρητική γαστρονομία.

Ο Όμιλος παραμένει ανοικτός σε προτάσεις βελτίωσης και σε εισηγήσεις για νέες δράσεις, στο πλαίσιο των πυλώνων που ορίζουν το καταστατικό του και οι αρχές της UNESCO — η εκπαίδευση, η επιστήμη και ο πολιτισμός.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε με τη δεξίωση του Ομίλου, σε κλίμα εγκάρδιας συναναστροφής — με την πεποίθηση ότι η γνώση και η καλλιέργεια είναι κτήμα όλων, και ότι οι φιλίες που γεννιούνται γύρω από αυτές αξίζει να καλλιεργούνται ως κάτι ευγενές.