Καφές και άνοια: Tι αποκαλύπτει ερευνητής του Χάρβαρντ

Ο καφές αποτελεί απαραίτητο στοιχείο στην πρωινή ρουτίνα εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως. Λόγω της εξαιρετικά μεγάλης αγάπης του κόσμου προς το συγκεκριμένο ρόφημα, η επιστημονική κοινότητα εξετάζει εδώ και χρόνια τις πιθανές επιδράσεις του στον εγκέφαλο, πέρα από τη δυνατότητα να ξυπνά το μυαλό. 

Μάλιστα, ένα αντικείμενο έντονου ερευνητικού ενδιαφέροντος είναι η σύνδεση μεταξύ καφέ και άνοιας, ιδιαίτερα καθώς οι περιπτώσεις γνωστικής εξασθένισης αυξάνονται σε έναν γηράσκοντα πληθυσμό.

Καφές & άνοια: Τι δείχνει η μακροχρόνια μελέτη του Χάρβαρντ

Ερευνητές από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Χάρβαρντ, το Mass General Brigham και το Broad Institute του MIT πραγματοποίησαν εκτεταμένη ανάλυση δεδομένων από 131.821 επαγγελματίες υγείας στις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Η έρευνα συμπεριέλαβε 86.606 γυναίκες από το Nurses' Health Study και 45.215 άνδρες από το Health Professionals Follow up Study, δύο μεγάλα ερευνητικά προγράμματα που συλλέγουν πληροφορίες για την υγεία και τις συνήθειες των συμμετεχόντων εδώ και δεκαετίες.

Κατά τη διάρκεια παρακολούθησης που έφτασε τα 43 χρόνια, οι επιστήμονες κατέγραψαν 11.033 περιπτώσεις άνοιας. Συγκρίνοντας τις καταναλωτικές συνήθειες, διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν περισσότερο καφέ με καφεΐνη παρουσίαζαν 18% μικρότερο κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου σε σχέση με εκείνους που σπάνια ή ποτέ δεν τον κατανάλωναν. Επιπλέον, ανέφεραν λιγότερο συχνά προβλήματα μνήμης και άλλες γνωστικές δυσκολίες.

Καφεΐνη και γνωστική λειτουργία: Ο ρόλος του τσαγιού

Τα ευρήματα δεν περιορίστηκαν μόνο στον καφέ. Οι ερευνητές εντόπισαν παρόμοιες συσχετίσεις μεταξύ όσων κατανάλωναν τσάι με καφεΐνη, ενώ η κατανάλωση ντεκαφεϊνέ καφέ δεν έδειξε σημαντική σχέση με μειωμένο κίνδυνο άνοιας. Αυτό υποδηλώνει ότι η καφεΐνη μπορεί να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη συγκεκριμένη συσχέτιση.

Ο Dong D. Wang, κύριος ερευνητής της μελέτης και μέλος της Σχολής Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Χάρβαρντ, τόνισε την ανάγκη προσεκτικής ερμηνείας των αποτελεσμάτων. Όπως εξήγησε, το μέγεθος του αποτελέσματος είναι μικρό και υπάρχουν πολλοί σημαντικοί τρόποι προστασίας της γνωστικής λειτουργίας καθώς γερνάμε. Η μελέτη υποδηλώνει ότι η κατανάλωση καφέ ή τσαγιού με καφεΐνη μπορεί να αποτελεί ένα κομμάτι αυτού του παζλ.

Πόσες κούπες καφέ κάνουν τη διαφορά

Αναλύοντας τις ποσότητες που καταναλώθηκαν, οι ερευνητές εντόπισαν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη συσχέτιση μεταξύ όσων έπιναν δύο έως τρεις κούπες καφέ με καφεΐνη ημερησίως. Στην περίπτωση του τσαγιού, το διάστημα κυμαινόταν μεταξύ μίας και δύο κούπων την ημέρα. Αυτές οι συνήθειες συνδέθηκαν με μικρότερο κίνδυνο άνοιας και καλύτερους δείκτες γνωστικής υγείας.

Η μελέτη εξέτασε επίσης την απόδοση των συμμετεχόντων σε διάφορες δοκιμασίες μνήμης και άλλων νοητικών ικανοτήτων. Στην ομάδα των γυναικών, για παράδειγμα, όσες κατανάλωναν περισσότερο καφέ με καφεΐνη σημείωσαν καλύτερες βαθμολογίες σε ορισμένες αξιολογήσεις. Ωστόσο, δεν επιτεύχθηκε στατιστική σημαντικότητα σε όλες τις διαφορές, οπότε τα αποτελέσματα δεν επιτρέπουν να υποστηριχθεί ότι ο καφές βελτιώνει άμεσα τη μνήμη.

Γιατί ο ντεκαφεϊνέ δεν έδειξε τα ίδια αποτελέσματα

Η απουσία παρόμοιας συσχέτισης με τον ντεκαφεϊνέ αποτελεί αξιοσημείωτο εύρημα. Παρότι ο καφές περιέχει πολυάριθμες ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων πολυφαινολών και άλλων βιοδραστικών ουσιών, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η καφεΐνη θα μπορούσε να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Παρόλα αυτά, οι ερευνητές δεν έχουν προσδιορίσει ποιοι μηχανισμοί εξηγούν τα ευρήματα ούτε μπορούν να αποκλείσουν την επίδραση άλλων παραγόντων.

Ο καφές δεν αποτελεί λύση κατά της άνοιας

Η πρόληψη της άνοιας συνιστά μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ιατρικής έρευνας. Αν και γίνονται όλο και περισσότερο κατανοητοί οι παράγοντες που επηρεάζουν την εγκεφαλική υγεία, οι διαθέσιμες θεραπείες εξακολουθούν να έχουν περιορισμούς, ειδικά όταν η νόσος έχει ήδη αρχίσει να εκδηλώνεται.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο καφές και το τσάι έχουν προκαλέσει ενδιαφέρον λόγω των ουσιών που περιέχουν. Ορισμένα από τα συστατικά τους θα μπορούσαν να παρεμβαίνουν σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη φλεγμονή και την κυτταρική βλάβη, αν και απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση για να κατανοηθεί σε ποιο βαθμό αυτοί οι μηχανισμοί εξηγούν τις παρατηρούμενες συσχετίσεις.

Συνεπώς, τα ευρήματα δεν δικαιολογούν την έναρξη κατανάλωσης καφέ ούτε την αύξησή της με σκοπό την πρόληψη της άνοιας. Προσθέτουν μάλλον ένα νέο κομμάτι σε ένα ερευνητικό πεδίο που παραμένει ανοιχτό: την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι διατροφικές συνήθειες και άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής μπορούν να συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου.