Σεισμοί στη Βενεζουέλα: Πώς τα Αndroid κινητά έσωσαν χιλιάδες από τα φονικά Ρίχτερ

Ένα ψηφιακό δίχτυ ασφαλείας, το οποίο λειτούργησε ως σανίδα σωτηρίας για χιλιάδες πολίτες, ενεργοποιήθηκε στα smartphone με λογισμικό Android της Βενεζουέλας, ελάχιστες στιγμές πριν από το καταστροφικό χτύπημα του διπλού σεισμού.

Αν και η επιστήμη αδυνατεί στο να προβλέψει πότε θα χτυπήσει ένας σεισμός, η αξιοποίηση των καθημερινών συσκευών ως «μίνι σεισμογράφων» αποδείχθηκε καθοριστική, χαρίζοντας στους κατοίκους πολύτιμο χρόνο για να αναζητήσουν καταφύγιο και να σώσουν τη ζωή τους.

Η προειδοποίηση πριν το χτύπημα

Μόλις μερικά δευτερόλεπτα πριν ο σεισμός μεγέθους 7,2 Ρίχτερ πλήξει τη Βενεζουέλα, οι χρήστες συσκευών Android έλαβαν μια έκτακτη ειδοποίηση από την Google.

Η προειδοποίηση εμφάνιζε το εκτιμώμενο μέγεθος της δόνησης καθώς και την απόσταση από την τοποθεσία του χρήστη, προσφέροντας ένα μικρό παράθυρο χρόνου για τη μετάβαση σε ασφαλές σημείο.

Μόλις 39 δευτερόλεπτα μετά τον πρώτο σεισμό, ακολούθησε ένας ακόμη μεγαλύτερος μεγέθους 7,5 Ρίχτερ.

Οι σεισμικές δονήσεις έχουν κοστίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 235 ανθρώπους και έχουν προκαλέσει τον τραυματισμό σχεδόν 4.300 ακόμη.

Χάρη στο μήνυμα που εμφανίστηκε στις οθόνες των κινητών τους, πολλοί πολίτες είχαν τον απαραίτητο χρόνο να αντιδράσουν και να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Ανάμεσά τους και η Πατρίσια Αλόι, εμπειρογνώμονας σε θέματα επικοινωνίας που εργάζεται στην πρεσβεία της Ιταλίας στο Καράκας.

«Χθες συνέβη αυτό: μόλις τα κινητά μας άρχισαν να εκπέμπουν το σήμα, βγήκαμε στους δρόμους, ελάχιστα πριν νιώσουμε τη δόνηση», δήλωσε η ίδια στο ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων ANSA.

Το γεγονός αυτό ώθησε πολλούς να αναρωτηθούν αν η Google προέβλεψε τον σεισμό. Η απάντηση είναι αρνητική.

Το Σύστημα Ειδοποιήσεων Σεισμού Android (Android Earthquake Alerts System) της Google εντόπισε τη σεισμική δραστηριότητα και έστειλε σήμα ελάχιστα δευτερόλεπτα πριν από το μεγάλο χτύπημα.

Αυτό το μικρό χρονικό πλαίσιο θεωρείται ότι έσωσε πολλές ζωές, με χρήστες στην πλατφόρμα Χ να γράφουν ότι ένας συναγερμός χτύπησε στα τηλέφωνά τους και αμέσως έτρεξαν έξω.

Αξιωματούχος της Google επιβεβαίωσε στην εφημερίδα Hindustan Times ότι το σύστημα της εταιρείας εντόπισε την αρχική σεισμική δραστηριότητα στη Βενεζουέλα και απέστειλε προειδοποιητικές ειδοποιήσεις στους χρήστες δευτερόλεπτα πριν οι σεισμοί πλήξουν τη χώρα της Νότιας Αμερικής το βράδυ της Τετάρτης.

Ο ίδιος αξιωματούχος δεν διευκρίνισε τον ακριβή αριθμό των χρηστών που έλαβαν τις ειδοποιήσεις.

Πώς λειτουργεί το παγκόσμιο δίκτυο ανίχνευσης της Google

Το σύστημα, το οποίο είναι ενσωματωμένο στα περισσότερα τηλέφωνα Android, χρησιμοποιείται από το 2020 για τον εντοπισμό και την προειδοποίηση σεισμών σε δεκάδες χώρες.

Μια μελέτη για την απόδοσή του, η οποία πέρασε από το μικροσκόπιο της επιστημονικής κοινότητας, η οποία χρηματοδοτήθηκε από την Google και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, διαπίστωσε ότι μπορεί να εντοπίσει και να προειδοποιήσει για σεισμούς σε κλίμακα συγκρίσιμη με τα καθιερωμένα εθνικά σεισμικά δίκτυα.

Σύμφωνα με την Google, το σύστημα εκμεταλλεύεται την τεράστια απήχηση της πλατφόρμας Android.

Κάθε τηλέφωνο λειτουργεί σαν ένας μικρός σεισμογράφος. Καθώς εκατομμύρια συσκευές συνδέονται μεταξύ τους, σχηματίζουν το μεγαλύτερο δίκτυο ανίχνευσης σεισμών στον κόσμο.
Για την ανίχνευση, το Android βασίζεται σε δύο μεθόδους.

Για παράδειγμα, στην Καλιφόρνια, το Όρεγκον και την Ουάσινγκτον, η Google συνεργάζεται με το αμερικανικό σύστημα ShakeAlert, το οποίο χρησιμοποιεί ένα επίγειο δίκτυο 1.675 αισθητήρων για τον προσδιορισμό της τοποθεσίας και του μεγέθους του σεισμού πριν στείλει το σήμα στο Android.

Στον υπόλοιπο κόσμο, η μέθοδος βασίζεται στον συλλογικό διαμοιρασμό δεδομένων (crowdsourcing).

Όλα τα έξυπνα τηλέφωνα είναι εξοπλισμένα με μικροσκοπικά επιταχυνσιόμετρα (αισθητήρας κίνησης και δόνησης) που μπορούν να ανιχνεύσουν τα σήματα ενός επερχόμενου σεισμού.

Εάν η συσκευή αντιληφθεί δόνηση που προσομοιάζει με σεισμό, στέλνει ένα σήμα στον διακομιστή ανίχνευσης σεισμών της Google μαζί με μια κατά προσέγγιση τοποθεσία.

Όταν το ίδιο σήμα ληφθεί ταυτόχρονα από πολλά τηλέφωνα, ο διακομιστής συνδυάζει τις πληροφορίες για να επιβεβαιώσει τον σεισμό.
Επειδή τα ηλεκτρονικά σήματα ταξιδεύουν περίπου με την ταχύτητα του φωτός —η οποία είναι ταχύτερη από την ταχύτητα διάδοσης των σεισμικών κυμάτων— οι πολίτες λαμβάνουν την ειδοποίηση πριν ξεκινήσει η έντονη δόνηση στο σημείο όπου βρίσκονται, αναφέρει η ιστοσελίδα Wion.

Αυτή την προσέγγιση ανίχνευσης ανέπτυξαν από κοινού οι ειδικοί στη σεισμολογία και τη διαχείριση καταστροφών, Δρ. Ρίτσαρντ Άλεν, Δρ. Τσινγκάι Κονγκ και Δρ. Λούσι Τζόουνς.

Οι δύο τύποι ειδοποιήσεων

Οι προειδοποιήσεις αποστέλλονται μόνο για σεισμούς μεγέθους 4,5 Ρίχτερ και άνω, χωρισμένες σε δύο κατηγορίες:

• Ειδοποίηση Be Aware: Αποστέλλεται σε χρήστες που αναμένεται να νιώσουν ασθενή ή ελαφριά δόνηση. Λειτουργεί ως απλή ειδοποίηση, σεβόμενη τις ρυθμίσεις έντασης ήχου ή τη λειτουργία «μην ενοχλείτε».
• Ειδοποίηση Take Action: Προορίζεται για όσους αναμένεται να βιώσουν μέτρια έως ακραία δόνηση. Η ειδοποίηση αυτή παρακάμπτει τις ρυθμίσεις της συσκευής, φωτίζει την οθόνη και αναπαράγει έναν δυνατό ήχο για να τραβήξει την προσοχή.

Πατώντας πάνω σε οποιαδήποτε ειδοποίηση, εμφανίζονται οδηγίες ασφαλείας και ένας χάρτης με την πρώτη εκτίμηση της τοποθεσίας και του μεγέθους του σεισμού.

Αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα, σημειώνει η Google, αρκούν για να κατέβει κάποιος από μια σκάλα, να απομακρυνθεί από βαριά αντικείμενα ή να εφαρμόσει το δόγμα «πέφτω, καλύπτομαι, κρατιέμαι».

Ως παράδειγμα η εταιρεία αναφέρει τις Φιλιππίνες, οι οποίες επλήγησαν από σεισμό 6,7 Ρίχτερ τον Νοέμβριο του 2023.

Εκεί, το σύστημα έστειλε την πρώτη ειδοποίηση μόλις 18,3 δευτερόλεπταμετά την έναρξη των δονήσεων. Όσοι ήταν πιο κοντά στο επίκεντρο είχαν προειδοποίηση έως και 15 δευτερόλεπτα, ενώ οι πιο απομακρυσμένοι έλαβαν ειδοποίηση έως και ένα λεπτό νωρίτερα. Συνολικά, ειδοποιήθηκαν σχεδόν 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι.

Το μέλλον των συστημάτων προειδοποίησης

Μπορεί λοιπόν η τεχνολογία να σώσει ζωές; Οι ειδικοί απαντούν καταφατικά, αναφέρει το NDTV, αλλά με μια σημαντική υπογράμμιση: Η Google δεν προέβλεψε τον σεισμό, αλλά εντόπισε τα πρώτα του σημάδια και ενημέρωσε ταχύτατα την πληγείσα περιοχή.

Ο Νίκαρ Αρόρα, διευθυντής της BOTS.Ai, δήλωσε ότι το περιστατικό στη Βενεζουέλα αποδεικνύει το βαθμό εξέλιξης αυτών των συστημάτων.

«Όπως ευρέως θεωρήθηκε από πολλούς, δεν ήταν η Google εκείνη που προέβλεψε την εκδήλωση του σεισμού, αλλά μάλλον εντόπισε τα πρώτα-πρώτα σημάδια και απέστειλε μια ειδοποίηση πολύ πριν ξεκινήσει η έντονη δόνηση», σημείωσε.

Ο ίδιος εξήγησε ότι τα επιταχυνσιόμετρα των Android συσκευών ανιχνεύουν την άφιξη των πρωτευόντων σεισμικών κυμάτων (κύματα P), τα οποία ταξιδεύουν ταχύτερα από τα πιο καταστροφικά δευτερεύοντα κύματα (κύματα S).

«Αναγνωρίζοντας το ίδιο μοτίβο σε πολυάριθμες συσκευές, οι αλγόριθμοι της Google εκτιμούν την τοποθεσία και το μέγεθος του σεισμού και ειδοποιούν όλους τους ανθρώπους που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση».

Από την πλευρά του, ο Χρισίτ Παντρί, συνιδρυτής του Envirocare Foundation, σημείωσε ότι η σημασία αυτής της εμπειρίας εκτείνεται πέρα από τους σεισμούς, ενισχύοντας τη γενικότερη ετοιμότητα απέναντι σε καταστροφές.

«Αν και είναι αδύνατο να προβλεφθούν οι σεισμοί, είναι εφικτό να χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία για να τους εντοπίσουμε αμέσως και να μεταδώσουμε την είδηση όσο το δυνατόν γρηγορότερα, ώστε να αποτρέψουμε τραυματισμούς και θανάτους», δήλωσε.

Ο Παντρί πρόσθεσε ότι οι επενδύσεις σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης γίνονται όλο και πιο κρίσιμες καθώς οι πόλεις επεκτείνονται, ενώ συμπλήρωσε ότι οι κοινωνίες πρέπει να προετοιμάζονται για ένα ευρύ φάσμα φυσικών κινδύνων, όπως πλημμύρες, καταιγίδες και κύματα ακραίας ζέστης.

Για τις κυβερνήσεις, τους επιστήμονες και τις εταιρείες τεχνολογίας, το μάθημα είναι σαφές.

Κανένα σύστημα δεν μπορεί να σταματήσει έναν σεισμό, όμως η συνεργασία μεταξύ δημόσιων θεσμών και κολοσσών της τεχνολογίας μπορεί να εξασφαλίσει πολύτιμα δευτερόλεπτα, τα οποία σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης αποτελούν τη λεπτή γραμμή μεταξύ κινδύνου και επιβίωσης.

Πώς να ενεργοποιήσετε το σύστημα της Google

Για να ενεργοποιήσετε το Σύστημα Ειδοποιήσεων Σεισμού Android (Android Earthquake Alerts System) στη συσκευή σας:

1. μεταβείτε στις Ρυθμίσεις (Settings) του τηλεφώνου σας
2. επιλέξτε την ενότητα Ασφάλεια και Έκτακτη Ανάγκη (Safety & emergency)
3. πατήστε στην επιλογή Ειδοποιήσεις Σεισμού (Earthquake alerts)
4. πατήστε τον σχετικό διακόπτη στη θέση Ενεργοποίηση (ON)