ΟΗΕ: Ψήφισμα για νέο παγκόσμιο χάρτη με το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής

ΗΓενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφασίζει σήμερα επί ενός ψηφίσματος για την επίσημη κατάργηση του παραδοσιακού χάρτη Μερκάτορ της υδρογείου, υπέρ ενός χάρτη που απεικονίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια το μέγεθος της Αφρικής.

Ο Ρόμπερτ Ντάσει, υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, δήλωσε ότι το ψήφισμα προωθήθηκε από το Τόγκο και από άλλες χώρες συμπεριλαμβανομένων των 54 άλλων κρατών μελών της Αφρικανικής Ενωσης, χωρίς να διευκρινίζει τον συνολικό αριθμό.

«Αυτή η συζήτηση δεν είναι πολιτική αλλά επιστημονική, επειδή υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις, επομένως όλοι πρέπει να αποδεχτούμε την πραγματικότητα», είπε.

Γιατί κάποιοι θέλουν να μεγαλώσουν την Αφρική στον παγκόσμιο χάρτη;

Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ δεν είναι εκτελεστά, αλλά εάν η ψηφοφορία περάσει, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ενημέρωση των προγραμμάτων σπουδών στην τάξη και της καθημερινής τεχνολογίας, δεδομένης της ευρείας χρήσης της προβολής Μερκάτορ στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη διακυβέρνηση.

Ο χαρτογράφος Γεράρδος Μερκάτορ έφτιαξε τον χάρτη αυτό το 1569 για να βοηθήσει στην πλοήγηση των ναυτικών στις θάλασσες. Σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα, παραμένει το παγκόσμιο πρότυπο.

Ωστόσο, λόγω του στιλ προβολής που διαθέτει οι περιοχές κοντά στον ισημερινό φαίνονται σημαντικά μικρότερες από ό,τι είναι στην πραγματικότητα, ενώ οι περιοχές υψηλού γεωγραφικού πλάτους φαίνονται πολύ μεγαλύτερες. Για παράδειγμα, ο χάρτης δείχνει την Αφρική να έχει παρόμοιο μέγεθος με τη Γροιλανδία, αλλά η ήπειρος είναι 14 φορές μεγαλύτερη από το έδαφος της Δανίας.

«Θα μπορούσατε να χωρέσετε τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, το Μεξικό και μεγάλο μέρος της Ευρώπης στην Αφρική και να μένει ακόμα διαθέσιμη γη», αναφέρει στο Change.org η καμπάνια #CorrectTheMap, η οποία έχει περισσότερες από 11.000 υπογραφές. Η Αφρικανική Ενωση ενέκρινε την καμπάνια τον Αύγουστο του 2025 και στη συνέχεια ζήτησε από το Τόγκο να ηγηθεί της υιοθέτησής της.

Οι ιστορικοί και οι γεωγράφοι λένε εδώ και χρόνια ότι η προβολή Μερκάτορ έχει τις ρίζες της στα δυτικά στερεότυπα. Ακτιβιστές το έχουν επαναλάβει, με ορισμένους να επινοούν τον όρο «χαρτογραφικός αποικισμός».

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο χάρτης έχει διαμορφώσει διακριτικά τη διεθνή δυναμική ισχύος ελαχιστοποιώντας τη φυσική παρουσία του παγκόσμιου Νότου και διογκώνοντας οπτικά τα έθνη του βόρειου ημισφαιρίου, ενώ παράλληλα συρρικνώνει τις ισημερινές περιοχές. Αυτό, λένε, έχει ενισχύσει τις συστημικές προκαταλήψεις στο διεθνές εμπόριο, τις αναπτυξιακές προτεραιότητες και τα εκπαιδευτικά πλαίσια.

Η καμπάνια #CorrectTheMap του Τόγκο προωθεί τη χρήση του πιο ακριβούς σχεδίου Equal Earth του 2018, το οποίο αναπτύχθηκε από μια διεθνή ομάδα χαρτογράφων. Οι υποστηρικτές λένε ότι θα βοηθήσει στην αντιστροφή των αντιλήψεων για την Αφρική και στην αποαποικιοποίηση των παγκόσμιων προγραμμάτων σπουδών.

Οι αρχές του Τόγκο ελπίζουν ότι η ψηφοφορία θα έχει την ίδια πορεία με μια άλλη απόφαση που υποστηρίχθηκε από την Αφρικανική Ενωση στον ΟΗΕ φέτος. Τον Μάρτιο εγκρίθηκε ένα ψήφισμα που υποστήριξε η Γκάνα και περιέγραφε το δουλεμπόριο ως το «σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», με 123 κράτη να ψηφίζουν υπέρ. Τρία κράτη ψήφισαν κατά και 52 απείχαν.

Η επιτυχία της Γκάνας έδωσε στους υποστηρικτές του χάρτη έναν λόγο να πιστεύουν σε ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα. Η κυβέρνηση του Τόγκο σχεδιάζει μια εκδήλωση στο Λομέ, την πρωτεύουσα του Τόγκο, με την Unesco, την Αφρικανική Ενωση και τεχνολογικές υπηρεσίες, όπως το Google Maps, κατά το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους για να χαράξουν την εφαρμογή του ψηφίσματος.

Ο Ντάσεϊ δήλωσε: «Σε όσους λένε γιατί τώρα, λέω, γιατί όχι; Οταν κοιτάμε τον παγκόσμιο χάρτη… είναι καιρός να αλλάξουμε την αφήγηση. Ηρθε η ώρα εμείς στην Αφρική να αναλάβουμε την ευθύνη να αλλάξουμε ό,τι μπορούμε να αλλάξουμε».