Tι προκαλεί το τσιγάρο που δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι καπνιστές

Όταν γίνεται λόγος για τις συνέπειες του καπνίσματος, ο καρκίνος του πνεύμονα είναι συνήθως ο πρώτος κίνδυνος που έρχεται στο μυαλό. Ωστόσο, ο καπνός του τσιγάρου επηρεάζει σχεδόν ολόκληρο τον οργανισμό, με σοβαρές επιπτώσεις και στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Μάλιστα, νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο BMJ Open δείχνει ότι πολλοί καπνιστές γνωρίζουν τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, αλλά δεν έχουν την ίδια ενημέρωση για τη σύνδεση του καπνίσματος με την καρδιοπάθεια, το έμφραγμα και το εγκεφαλικό.

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από δύο μεγάλες διεθνείς έρευνες για το κάπνισμα, οι οποίες περιλάμβαναν δεδομένα από συνολικά 46 χώρες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι περίπου το 92% των καπνιστών γνώριζε πως το τσιγάρο συνδέεται με τον καρκίνο του πνεύμονα. Το ποσοστό, όμως, ήταν χαμηλότερο όταν οι ερωτήσεις αφορούσαν την καρδιαγγειακή υγεία. Ανάλογα με την έρευνα, περίπου 85% ήξερε για τη σχέση με την καρδιοπάθεια, ενώ 80% ήξερε για τη σχέση με το έμφραγμα. Για το εγκεφαλικό, η σχετική γνώση περιοριζόταν περίπου στο 66%-75%.

Πώς επηρεάζει το κάπνισμα την καρδιά
Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει χιλιάδες χημικές ουσίες, αρκετές από τις οποίες προκαλούν βλάβες στα αγγεία και ενισχύουν τις φλεγμονώδεις διεργασίες στον οργανισμό. Παράλληλα, συμβάλλουν στη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας στο εσωτερικό των αρτηριών, ενώ το κάπνισμα αυξάνει και την πιθανότητα σχηματισμού θρόμβων. Ένας θρόμβος μπορεί να εμποδίσει τη ροή του αίματος προς την καρδιά και να προκαλέσει έμφραγμα ή να διακόψει την αιμάτωση τμήματος του εγκεφάλου, οδηγώντας σε ισχαιμικό εγκεφαλικό.

Η νικοτίνη αυξάνει επίσης τους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση, ενώ το μονοξείδιο του άνθρακα που παράγεται από την καύση του τσιγάρου μειώνει την ποσότητα οξυγόνου που μπορεί να μεταφέρει το αίμα. Οι επιπτώσεις αυτές δεν αφορούν μόνο ανθρώπους που καπνίζουν για πολλές δεκαετίες. Η καρδιαγγειακή βλάβη μπορεί να ξεκινήσει νωρίς και ακόμη και σχετικά μικρή καθημερινή κατανάλωση τσιγάρων συνδέεται με σημαντική αύξηση του κινδύνου.

Τι ισχύει για το παθητικό κάπνισμα
Ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για τους ανθρώπους που δεν καπνίζουν αλλά εκτίθενται στον καπνό των άλλων. Το παθητικό κάπνισμα περιλαμβάνει πολλές από τις ίδιες τοξικές ουσίες που εισπνέει ο καπνιστής. Η έκθεση μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και βλάβες στα αγγεία και να αυξήσει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που αναφέρονται στη μελέτη, το παθητικό κάπνισμα συνδέθηκε με περίπου 1,3 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως μεταξύ μη καπνιστών το 2021. Παρά τη σοβαρότητα του κινδύνου, η γνώση του κοινού παραμένει περιορισμένη. Σε αρκετές χώρες υψηλού εισοδήματος, λιγότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες γνώριζαν ότι η έκθεση στον καπνό άλλων μπορεί να αυξήσει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η μείωση των τσιγάρων δεν εξαλείφει τον κίνδυνο
Ένα ακόμη σημείο που επισημαίνουν οι ειδικοί αφορά την αντίληψη ότι λίγα τσιγάρα την ημέρα συνεπάγονται αντίστοιχα μικρό κίνδυνο. Η μείωση της κατανάλωσης είναι διαφορετική από την πλήρη διακοπή και ακόμη και χαμηλά επίπεδα καπνίσματος μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η διακοπή του καπνίσματος, αντίθετα, προσφέρει οφέλη που ξεκινούν σχετικά γρήγορα. Μετά τη διακοπή, μειώνονται σταδιακά οι παλμοί και η αρτηριακή πίεση, ενώ τα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα υποχωρούν. Σε βάθος χρόνου μειώνεται και ο κίνδυνος εμφράγματος, εγκεφαλικού και άλλων παθήσεων που σχετίζονται με το κάπνισμα.

Η διακοπή μπορεί να χρειαστεί περισσότερες από μία προσπάθειες
Η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι εύκολη υπόθεση για όλους. Υπάρχουν, όμως, διαθέσιμες θεραπείες για την εξάρτηση από τη νικοτίνη, μεταξύ των οποίων υποκατάστατα νικοτίνης και φαρμακευτική αγωγή. Ο συνδυασμός φαρμακευτικής υποστήριξης με συμβουλευτική μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες επιτυχούς διακοπής. Παράλληλα, είναι συχνό να χρειάζονται περισσότερες από μία προσπάθειες μέχρι την οριστική διακοπή.

Μέχρι να σταματήσει το κάπνισμα, ιδιαίτερη σημασία έχει και η προστασία των γύρω ανθρώπων. Το κάπνισμα σε άλλο δωμάτιο ή το άνοιγμα ενός παραθύρου δεν καθιστά ασφαλή την έκθεση στον καπνό. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν να μην καπνίζει κανείς μέσα στο σπίτι, στο αυτοκίνητο ή σε άλλους κλειστούς χώρους. Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι ότι οι επιπτώσεις του τσιγάρου δεν περιορίζονται στους πνεύμονες. Η βλάβη στα αγγεία και η αυξημένη πιθανότητα εμφράγματος και εγκεφαλικού αποτελούν εξίσου σημαντικές συνέπειες, τις οποίες οι καπνιστές δεν γνωρίζουν πάντα στον ίδιο βαθμό.