"Σήμερον κρεμάται επί ξύλου"! Τα στεφάνια της Μεγάλης Πέμπτης για τον Σταυρωμένο Ιησού!
Παράδοση, κατάνυξη και έντονοι συμβολισμοί - Ιδιαίτερα διαδεδομένο το έθιμο στην Κρήτη
Μεγάλη Πέμπτη, η νύχτα των 12 Ευαγγελίων, η νύχτα του βαθιά συγκλονιστικού «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου, ο εν ύδασι την γην κρεμάσας». Η Εβδομάδα των Παθών φτάνει στο αποκoρύφωμά της και οι πιστοί ετοιμάζονται για τον Επιτάφιο Θρήνο της Μεγάλης Παρασκευής.
Η Ακολουθία της Μεγάλης Πέμπτης είναι μία από τις πλέον συγκλονιστικές στην Ορθόδοξη Λατρεία. Έθιμα, παραδόσεις και συμβολισμοί εναποτίθενται με σέβας και βαθιά κατάνυξη στα πόδια του Εσταυρωμένου που δεσπόζει στο κέντρο του Ναού.
Στην Κρήτη, το έθιμο των στεφανιών του Σταυρού είναι εξαιρετικά διαδεδομένο. Μολονότι η συγκεκριμένη παράδοση συναντάται με διάφορες παραλλαγές σε ολόκληρη σχεδόν τη χώρα, στην Κρήτη προσλαμβάνει χαρακτηριστικά καθολικότητας.
Στο παρελθόν τα στεφάνια της Μεγάλης Πέμπτης φτιάχνονταν από τις πιστές και αφού προηγουμένως είχαν μαζέψει αγριολούλουδα από την Κρητική ύπαιθρο. Στα αστικά κέντρα εδώ και δεκαετίες, τα στεφάνια του Εσταυρωμένου διατίθενται στα ανθοπωλεία και αποτελούνται είτε από γαρίφαλα λευκά και κόκκινα, είτε από ανοιξιάτικα λουλούδια, είτε από σφιχτοπλεγμένους λεμονανθούς, είτε ακόμη και από τα αγκάθια της αγριοτριανταφυλλιάς.
Η εικόνα είναι τόσο οικεία για το νησί, και γνωρίζει τέτοια μαζικότητα που προκαλεί το ενδιαφέρον και την περιέργεια των επισκεπτών. Μόλις χτυπήσει η καμπάνα της Εκκλησιάς για τη νύχτα των 12 Ευαγγελίων, οι πιστοί προσέρχονται στους ναούς κρατώντας τα στεφάνια του Σταυρού με τον πολυσύμαντο συμβολισμό τους.
Στέφανον εξ ακανθών...
«Στέφανον εξ ακανθών περιτίθεται, ο των αγγέλων βασιλεύς. Ψευδή πορφύραν περιβάλλεται, ο περιβάλλων τον ουρανόν εν νεφέλαις. Ράπισμα κατεδέξατο, ο εν Ιορδάνη ελευθερώσας τον Αδάμ. Ήλοις προσηλώθη, ο νυμφίος της Εκκλησίας. Λόγχη εκεντήθη, ο υιός της Παρθένου. Προσκυνούμεν σου τα Πάθη, Χριστέ. Δείξον ημίν και την ένδοξόν σου Ανάστασιν».
Τη στιγμή που ακούγεται το συγκλονιστικότερο τροπάριο της Μεγάλης Εβδομάδας, το Ι' Αντίφωνο της Μεγάλης Πέμπτης, η πεμπτουσία της βυζαντινής υμνογραφίας, οι ιερείς περιφέρουν τον Εσταυρωμένο κουβαλώντας τον στους ώμους, κυκλικά, τελετουργικά μέσα στους ναούς και οι καμπάνες ηχούν πένθιμα. Είναι η κορύφωση του Θείου Δράματος, ο συγκλονισμός κάθε πλάσματος που πιστεύει στο πανανθρώπινο και καταλυτικό μήνυμα της Αγάπης. Κι ύστερα αρχίζει το προσκύνημα του Σταυρού. Αργά, πένθιμα, ο κόσμος προσκυνά τον Σταυρό του Μαρτυρίου και εναποθέτει το στεφάνι του στα πόδια του.
Λίγο αργότερα, τα στεφάνια αυτά, μαζί με τις κολλαΐνες από λεμονανθούς θα στολίσουν τον Σταυρό και πολλά από τα λουλούδια τους θα προσφερθούν για τον Επιτάφιο..
Συμβολισμοί
Τα στεφάνια της Μεγάλης Πέμπτης περιγράφουν τα ρηθέντα στο τροπάριο. Γι' αυτό και πολλοί πιστοί επιλέγουν να προσφέρουν στον Σταυρό, αγκάθινο στεφάνι από αγριοτριανταφυλλιά για τον Βασιλέα των Αγγέλων. Είναι τα στέφανα που οι Χριστιανοί προσφέρουν στην εξόδιο ακολουθία των αγαπημένων τους προσώπων. Τα αγκάθια περιγράφουν το Μαρτύριο του Θεανθρώπου αλλά τα λουλούδια συμβολίζουν την νίκη και προοικονομούν τη λύτρωση της Ανάστασης. Δεν είναι τυχαίο ότι τα καταλληλότερα άνθη για τα στεφάνια του Εσταυρωμένου θεωρούνται τα πρώτα ανοιξιάτικα λουλούδια.
Όταν τα λουλούδια απομακρυνθούν από τα στεφάνια για να στολίσουν τον Επιτάφιο λέγονται "σταυρολούλουδα" και "καλορίζικα". Στη λαϊκή μας παράδοση οι πιστοί τους προσδίδουν ιαματικές αλλά και αποτροπαϊκές ιδιότητες. Μια χούφτα "καλορίζικα" στο προσκύνημα του Επιταφίου το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής τοποθετείται στο οικογενειακό εικονοστάσι και διατηρείται μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα της επόμενης χρονιάς. Η παράδοση επιβάλλει την καύση τους στη φωτιά για να αντικατασταθούν με τα νέα σταυρολούλουδα.
Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη
