Βλεφαρίτιδα: Τα σημάδια στα μάτια και ο κίνδυνος από τις ψεύτικες βλεφαρίδες

Κάψιμο, φαγούρα, κοκκινίλα, δάκρυα, αίσθηση ξένου σώματος και ξηροφθαλμία είναι συμπτώματα που μπορεί να κρύβουν μία συχνή, αλλά πολλές φορές υποδιαγνωσμένη πάθηση: τη βλεφαρίτιδα.

Πρόκειται για φλεγμονή των βλεφάρων, η οποία μπορεί να εμφανιστεί με διαφορετικές μορφές και να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Αν και η αντιμετώπιση βασιζόταν παραδοσιακά στην υγιεινή των βλεφάρων και στη φαρμακευτική αγωγή, σήμερα υπάρχουν και νεότερες θεραπευτικές τεχνικές με φως και θερμότητα.

Την ίδια στιγμή, η χρήση ψεύτικων βλεφαρίδων και extensions μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να προκαλέσει ή να επιδεινώσει τον ερεθισμό και τη φλεγμονή.

Για τα συμπτώματα, τη διάγνωση και τις διαθέσιμες θεραπείες μίλησε στο Πρακτορείο FM ο πρόεδρος της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας και διευθυντής του Οφθαλμολογικού Τμήματος του Ασκληπιείου Βούλας, Χρήστος Πίτσας.

Έως και οι μισοί ασθενείς στον οφθαλμίατρο

Η βλεφαρίτιδα φαίνεται ότι είναι πολύ συχνότερη από όσο αποτυπώνεται στις επίσημες διαγνώσεις. Δεν υπάρχει απόλυτα αξιόπιστο ποσοστό για τον γενικό πληθυσμό, καθώς η πάθηση, η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων και η ξηροφθαλμία συχνά δεν καταγράφονται ξεχωριστά.

Σύμφωνα με τον κ. Πίτσα, βλεφαρίτιδα εμφανίζει περίπου το 30% έως 50% των ανθρώπων που επισκέπτονται οφθαλμίατρο.

Πολλοί ασθενείς μπορεί να παρουσιάζουν αλλοιώσεις χωρίς να το αντιλαμβάνονται, καθώς τα συμπτώματα παραμένουν ήπια ή αποδίδονται γενικά στην ξηροφθαλμία. Η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων μπορεί επίσης να εξελίσσεται χωρίς εμφανείς ενοχλήσεις.

Πρόσθια και οπίσθια βλεφαρίτιδα

Η βλεφαρίτιδα δεν αποτελεί μία ενιαία νόσο αλλά έναν γενικό όρο που περιλαμβάνει διαφορετικούς μηχανισμούς, οι οποίοι συχνά συνυπάρχουν.

Η πρόσθια βλεφαρίτιδα αφορά κυρίως τη βάση των βλεφαρίδων και το εξωτερικό χείλος του βλεφάρου. Μπορεί να σχετίζεται με μικροβιακή αποίκιση, σμηγματορροϊκή δερματίτιδα ή με το μικροσκοπικό ακάρεο Demodex.

Η οπίσθια βλεφαρίτιδα συνδέεται περισσότερο με τη λειτουργία των μεϊβομιανών αδένων. Όταν αυτοί αποφράσσονται, μεταβάλλεται η σύσταση της λιπαρής ουσίας που παράγουν και η οποία είναι απαραίτητη για τη σταθερότητα των δακρύων. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι έντονη φλεγμονή και εξατμιστική ξηροφθαλμία.

Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η θεραπεία πρέπει να επιλέγεται ανάλογα με τον μηχανισμό που προκαλεί ή συντηρεί τη φλεγμονή.

Ο ρόλος του Demodex

Το Demodex είναι ένα μικροσκοπικό ακάρεο που μπορεί να βρίσκεται στους θύλακες των βλεφαρίδων. Η παρουσία του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προκαλεί πρόβλημα, καθώς μπορεί να εντοπιστεί και σε υγιή βλέφαρα.

Ωστόσο, εκτιμάται ότι περίπου το 30% έως 70% των ασθενών με χρόνια βλεφαρίτιδα μπορεί να εμφανίζουν Demodex, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Χαρακτηριστικό εύρημα αποτελούν οι κυλινδρικές εναποθέσεις ή τα «κολάρα» γύρω από τη βάση των βλεφαρίδων. Όταν υπάρχει αυτή η εικόνα, ο οφθαλμίατρος μπορεί να αφαιρέσει ορισμένες βλεφαρίδες και να τις εξετάσει στο μικροσκόπιο.

Η βλεφαρίτιδα δεν θεωρείται μεταδοτική νόσος. Ωστόσο, η κοινή χρήση προϊόντων μακιγιάζ, όπως η μάσκαρα, πρέπει να αποφεύγεται, καθώς μπορεί να μεταφέρει μικροοργανισμούς και να προκαλέσει ερεθισμό.

Οι νεότερες θεραπείες με φως

Στις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνονται πλέον το έντονο παλμικό φως, γνωστό ως IPL, και το φως χαμηλής έντασης, γνωστό ως LLLT.

Οι δύο τεχνικές δεν είναι ίδιες και δεν απευθύνονται σε κάθε μορφή βλεφαρίτιδας. Χρησιμοποιούνται κυρίως όταν η πάθηση συνδέεται με δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων και χρόνια ξηροφθαλμία.

Το IPL εφαρμόζεται κυρίως στο δέρμα κάτω από τα βλέφαρα και όχι απευθείας στον κερατοειδή. Στόχος είναι να επηρεαστούν οι μηχανισμοί της φλεγμονής και να βελτιωθούν η λειτουργία των αδένων και η ποιότητα των εκκρίσεών τους.

Μία χρόνια κατάσταση που μπορεί να ελεγχθεί

Όταν η βλεφαρίτιδα συνυπάρχει με δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων, ροδόχρου ακμή ή ξηροφθαλμία, συνήθως αντιμετωπίζεται ως χρόνια κατάσταση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά.

Η θεραπεία διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Πρέπει πρώτα να εντοπιστεί, όπου είναι δυνατόν, ο παράγοντας που προκαλεί τη φλεγμονή και στη συνέχεια να αποκατασταθεί η υγεία των βλεφάρων και της οφθαλμικής επιφάνειας.

Η συστηματική υγιεινή των βλεφάρων αποτελεί βασικό μέρος της αντιμετώπισης, αλλά δεν υποκαθιστά την οφθαλμολογική εξέταση. Όταν η θεραπεία στοχεύει στη συγκεκριμένη αιτία, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι σημαντικά καλύτερα.

Πώς επηρεάζουν οι ψεύτικες βλεφαρίδες

Οι ψεύτικες βλεφαρίδες και ιδιαίτερα τα extensions μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τη φλεγμονή με διαφορετικούς τρόπους.

Η κόλλα που χρησιμοποιείται μπορεί να προκαλέσει αλλεργία ή ερεθισμό, με συμπτώματα όπως φαγούρα, κοκκινίλα και πρήξιμο. Παράλληλα, το πρόσθετο βάρος μπορεί να επιβαρύνει τις φυσικές βλεφαρίδες και να ερεθίσει το χείλος του βλεφάρου.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι η συσσώρευση υλικού στη βάση των βλεφαρίδων. Τα extensions δυσκολεύουν συχνά τον σχολαστικό καθαρισμό της περιοχής, με αποτέλεσμα να συγκεντρώνονται λιπαρότητα και κυτταρικά υπολείμματα που μπορεί να συντηρούν τον ερεθισμό.

Επίμονα συμπτώματα όπως κοκκινίλα, κάψιμο, φαγούρα ή αίσθηση ξένου σώματος χρειάζονται αξιολόγηση από οφθαλμίατρο, ώστε να εξακριβωθεί η αιτία και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.

ΑΠΕ-ΜΠΕ