Υπέρταση και γυμναστική: Γιατί η συστηματική άσκηση από τα 20 παίζει καθοριστικό ρόλο

Η άσκηση θεωρείται «φάρμακο» για την καρδιά και τα αγγεία και μάλιστα νέα επιστημονικά δεδομένα που δημοσιεύονται στο περιοδικό American Journal of Preventive Medicine δείχνουν ότι δεν αρκεί να είμαστε δραστήριοι μόνο στα νιάτα μας. Για να κρατηθεί η αρτηριακή πίεση σε φυσιολογικά επίπεδα αργότερα στη ζωή, η σωματική δραστηριότητα πρέπει να διατηρείται συστηματικά από τη νεαρή ενήλικη ζωή και να συνεχίζεται στη μέση ηλικία. Η συνέπεια, και όχι οι σύντομες περίοδοι έντονης γυμναστικής, φαίνεται πως κάνει τη διαφορά.

Όπως αναφέρεται στο ScienceAlert, η υπέρταση, ή αλλιώς υψηλή αρτηριακή πίεση, αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα και επικίνδυνα προβλήματα υγείας παγκοσμίως. Συνδέεται άμεσα με εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια, ενώ αυξάνει και τον κίνδυνο άνοιας σε μεγαλύτερη ηλικία. Παρά τη σοβαρότητά της, συχνά παραμένει αδιάγνωστη, επειδή δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Γι’ αυτό και έχει χαρακτηριστεί «σιωπηλός δολοφόνος», με εκατομμύρια ανθρώπους να αγνοούν ότι πάσχουν.

Μια μακροχρόνια αμερικανική μελέτη παρακολούθησε περισσότερους από 5.000 ενήλικες για περίπου τρεις δεκαετίες, για να διερευνήσει τον ρόλο της άσκησης στην πρόληψη της υπέρτασης. Οι συμμετέχοντες υποβάλλονταν τακτικά σε κλινικές εξετάσεις, με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις αρτηριακής πίεσης, ενώ κατέγραφαν και τις συνήθειές τους σε άσκηση, κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με βάση το φύλο και τη φυλή, ώστε να εντοπιστούν ευρύτερα μοτίβα.

Γιατί η νεαρή ενήλικη ζωή είναι κρίσιμη
Ένα από τα πιο σταθερά ευρήματα ήταν η συνεχής μείωση της σωματικής δραστηριότητας από τα 18 έως τα 40 έτη. Καθώς οι άνθρωποι περνούσαν στη μέση ηλικία, τα επίπεδα άσκησης έπεφταν και τα περιστατικά υπέρτασης αυξάνονταν. Αυτό υποδεικνύει ότι η νεαρή ενήλικη ζωή αποτελεί κρίσιμο «παράθυρο» για παρεμβάσεις, πριν η αυξημένη πίεση γίνει χρόνιο πρόβλημα που δύσκολα αναστρέφεται.

Περισσότερη άσκηση απ’ όση νομίζαμε
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι τα ελάχιστα επίπεδα άσκησης που συστήνονται σήμερα ίσως δεν είναι αρκετά. Οι συμμετέχοντες που ασκούνταν περίπου πέντε ώρες την εβδομάδα με μέτρια ένταση – δηλαδή περίπου διπλάσια διάρκεια από τις τρέχουσες οδηγίες – είχαν σημαντικά μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης. Το όφελος ήταν ακόμα μεγαλύτερο για όσους κατάφεραν να διατηρήσουν αυτές τις συνήθειες μέχρι τα 60 τους χρόνια.

Στην πράξη, όμως, η διατήρηση ενός τέτοιου επιπέδου δραστηριότητας αποδεικνύεται δύσκολη. Μετά το σχολείο, οι ευκαιρίες για οργανωμένη άσκηση μειώνονται, ενώ οι σπουδές, η εργασία και αργότερα η οικογένεια περιορίζουν τον ελεύθερο χρόνο. Πολλοί νέοι ενήλικες εγκαταλείπουν σταδιακά την κίνηση που είχαν στην εφηβεία, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι αυτή η αλλαγή μπορεί να επηρεάσει την υγεία τους δεκαετίες αργότερα.

Οι ανισότητες που επηρεάζουν την υγεία
Η μελέτη ανέδειξε επίσης έντονες κοινωνικές και φυλετικές ανισότητες. Στους λευκούς συμμετέχοντες, τα επίπεδα άσκησης σταθεροποιήθηκαν γύρω στα 40, ενώ στους μαύρους συνέχισαν να μειώνονται. Μέχρι τα 60, η συντριπτική πλειονότητα μαύρων ανδρών και γυναικών εμφάνιζε υπέρταση, σε πολύ υψηλότερα ποσοστά από τους λευκούς. Οι ερευνητές αποδίδουν αυτή την απόκλιση σε κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες που δυσκολεύουν τη διατήρηση ενεργού τρόπου ζωής.

Συνολικά, τα ευρήματα στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: η άσκηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια προσωρινή επένδυση, αλλά ως μια μακροχρόνια στρατηγική υγείας. Για την πρόληψη της υπέρτασης, ίσως χρειάζεται να ασκηθούμε περισσότερο απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα και, κυρίως, να συνεχίσουμε να κινούμαστε όσο περνούν τα χρόνια.